| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel sağlık kurumları ve üniversite sağlık uygulama merkezlerinin denetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmediğini ortaya koymuştur. Mevcut düzenlemeler dağınık bir yapı sergilemekte ve bazıları uygulanabilirliğini yitirmiştir. Ayrıca, özel sağlık tesislerine uygulanan idari para cezalarının caydırıcı etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle, denetim süreçlerinin düzenlenmesi ve standartlaştırılması gerekmektedir. |
BULGU: Özel Sağlık Kurum ve Kuruluşları ile Üniversite Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezlerinin Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esasların Belirlenmemiş Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Özel Sağlık Kurum ve Kuruluşları ile Üniversite Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezlerinin denetlenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmediği görülmüştür.
Özel sağlık kurum ve kuruluşlarının denetimleri, Özel Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının İl Sağlık Müdürlüklerince Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge kapsamında gerçekleştirilmektedir. Söz konusu denetimler sonucunda tespit edilen aykırılıklar hakkında uygulanması gereken yaptırımların belirtildiği müeyyide formları ise Özel Hastaneler Yönetmeliği ile Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik eklerinde yer almaktadır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu; 14.12.2015 tarihli ve 2015/1238 sayılı kararında 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 9’uncu maddesinin (c) bendine atıf yaparak;
❖ Özel Sağlık Kuruluşlarının Denetimi ile ilgili hususların Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi gerektiğini,
❖ İdarenin, Kanun’dan kaynaklanan düzenleme yetkisini Kanun’da belirtildiği gibi yönetmelik çıkarmak suretiyle kullanmasının zorunlu olduğunu belirtmiş,
Yönergenin dayanak maddelerinden birisi olan Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik’in; “Denetimler Müdürlük ekipleri tarafından rutin olarak yapılır ve Müdürlükçe yapılacak denetimlerin sıklığı, denetimlerde görev alacak personelin nitelikleri ve sayısı ile kullanılacak denetim formlarına ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.” şeklindeki 32/1. maddesi hakkında yürütülmesinin durdurulması kararı verilmiş, söz konusu fıkra Danıştay 15. Dairesinin 28.02.2018 tarihli ve E.:2014/9330; K.:2018/2154 sayılı kararı ile iptal edilmiş; Danıştay İDDK’nın 30.10.2019 tarihli E.:2018/2474, K.:2019/4807 sayılı onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.
Dolayısıyla söz konusu Yönergede yer alan usul ve esaslar ile ekindeki denetim formlarının uygulanabilirliği kalmamıştır. Mevcut durumda, ilgili kanun, yönetmelik ve yönergelerde dağınık bir yapılanma arz eden, hatta bazı kısımlarının uygulanabilirliği kalmayan denetim esasları için farklı birimler tarafından benzer ihlaller için farklı idari yaptırım hükümlerinin uygulandığı da görülmektedir. Ayrıca özel hastanelere uygulanan idari para cezalarına ilişkin tutarlar incelendiğinde, 2021 takvim yılında toplam 6.540.575,33 TL para cezası kesildiği, uygulanan en küçük para cezası tutarının 41,58 TL olduğu, toplam cezaların %79’unun 15.000 TL’den düşük miktarlar olduğu görülmüştür. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren özel sağlık tesislerine uygulanan para cezaları incelendiğinde ise en düşük para cezasının 0,25 TL gibi rakamlar olabildiği, cezaların % 70’inin 3.000 TL’nin altında olduğu tespit edilmiştir. Buna göre kesilen ceza tutarlarının caydırıcı etkisinin bulunmadığı da anlaşılmaktadır.
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun Ek 11’inci maddesinde;
“(,..)Bu maddede belirtilen idari para cezalarını vermeye valiler, faaliyet durdurma cezasını vermeye Sağlık Bakanlığı yetkilidir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezleri yönünden Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca düzenlenir.” ifadesi hüküm altına alınmış olmakla birlikte, bugüne kadar üniversite hastanelerinin denetlenmesine ilişkin herhangi bir usul ve esas belirlenmemiştir. Dolayısıyla söz konusu sağlık tesislerinin denetlenmesine ilişkin bir boşluk bulunmaktadır.
Bu itibarla;
• Özel sağlık kuruluşlarının denetimi ile ilgili hususların Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi, idari yaptırımların 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun Ek 11’inci maddesindeki müeyyide hükümlerine uyumlu hale getirilerek tüm özel sağlık tesislerine yönelik aynı nitelikteki aykırı fiiller için aynı ölçüde yaptırımların uygulanabilir hale getirilmesi,
• Üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin denetlenmesine ilişkin usul ve esasların Yükseköğretim Kurulunun görüşünün alınarak belirlenmesi,
gerekmektedir.