| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yapılan “Havadan Aşılı Yem Atımı Hizmet Alımı” hizmetinin, mal ve hizmet alımları tertibi yerine sermaye giderleri tertibinden ödendiği tespit edilmiştir. Bu durum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile bütçe sınıflandırma rehberine aykırıdır; dolayısıyla, hizmet alım giderlerinin uygun ekonomik koddan ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Bütçedeki Mal ve Hizmet Alımları Tertibinden Ödenmesi Gereken Hizmet Alımlarının Sermaye Giderleri Tertibinden Ödenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlıkça yapılan havadan aşılı yem atım hizmet alımının, mal ve hizmet alımları tertibi yerine sermaye giderleri tertibinden ödendiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinde; bütçenin, kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görülmesini sağlayacağı, kurumsal ve ekonomik sonuçların görülebilmesi amacıyla uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen bir sınıflandırmaya tabi tutularak hazırlanacağı ve uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayınlanan “2022-2024 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi”nin “Bütçe Sınıflandırması ” başlıklı 3’üncü Bölümü 3.5.1.2. Sermaye Giderleri kısmında; “Sermaye giderleri, normal ömrü bir yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari değerleri aşan ödemelerdir. Yukarıdaki tanım gereğince sermaye ödeneklerinden yapılan harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.” denilmektedir.
Yine aynı Rehberin “03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri” başlıklı kısmında; “Bu kısımdaki giderler, mal ve hizmet karşılığında yapılan faturalı ödemeleri kapsamaktadır. Devletin, karşılığında herhangi bir mal veya hizmet almadığı karşılıksız ödemeler ile sermaye giderleri bu kapsam dışındadır.” denilmektedir.
Yukarıda da bahsedildiği gibi, sermaye giderleri, normal ömrü bir yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari değerleri aşan ödemelerdir. Buna göre sermaye ödeneklerinden yapılan harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, herhangi bir varlık hesabı ile ilişkilendirilmesi mümkün görülmeyen ve hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla fatura karşılığı alınan hizmetlerden olan; “Havadan Aşılı Yem Atımı Hizmet Alımı” işinin; “03.05 Mal ve hizmet alım gi derleri”
tertibinden ödenmesi gerekirken “06.07 Sermaye giderleri” tertibinden ödendiği görülmüştür.
Bu kapsamda;
Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan 2022/859750 1207907 ihale kayıt numaralı “Havadan Aşılı Yem Atımı Hizmet Alımı” işinde; 03.05 Hizmet Alım Giderleri II. Düzey ekonomik kodunun IV. düzeyinde yer alan 03.05.10.90 Diğer Genel Hizmet Alımları tertibinde yer alan ödeneklerin kullanılması gerekirken; 06.07 Gayrimenkul Büyük Onarım Giderleri ekonomik II. Düzey kodunun IV. düzeyinde yer alan 06.05.06.08 Uçak Kiralaması Giderleri tertibinde yer alan ödeneklerin kullanıldığı, görülmüştür
Her ne kadar uygulamanın sermaye giderleri tertibinde bütçeleştirilen uçak kiralama kalemi bulunduğu gerekçesiyle yapıldığı ileri sürülse de, “06.Sermaye giderleri” tertibinden yapılacak olan ödemeler, idarenin varlık hesaplarıyla ilişkilendirimesi mümkün olmayan hizmet alımlarından ibaret olup, fatura karşılığı alınan hizmet alımları kapsamında bu amaçla açılmış ödenek tertibi bulunmaktadır.
Bu itibarla; hizmet alım giderlerinin, niteliğine ve analitik bütçe esaslarına uygun sınıflandırılması ve mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görülmesini sağlayacak şekilde, kurumsal ve ekonomik sonuçların görülebilmesi amacıyla “03.05 Mal ve hizmet alımları” ekonomik kodundan ödenmesi sağlanmalıdır.