| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 397 No.lu Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabı’ndan yapılan kayıtların, 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı veya 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı yerine diğer gelir hesaplarına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, toplam 169.173,91 TL tutarında eksik kayıtla sonuçlanarak gelir tablosunun hatalı bilgi sunmasına yol açmıştır. |
BULGU: Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabının Dönem Ayrımına Dikkat Edilmeksizin Muhasebeleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
397 No.lu Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabının Yönetmeliki gereği, gelire kaydedilecekse 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı veya 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken bunun dışındaki gelir hesaplarına kaydedilerek kapatıldığı tespit edilmiştir.
1 Mayıs 2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ nin 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 328 ‘inci maddesinde;
“(1) Sayım ve tesellüm fazlaları hesabı, sayımlar sonunda tespit edilen kasa, stok, menkul kıymet ve maddi duran varlıklar fazlalarıyla, üniteler arası yollamada ortaya çıkan fazlaların, nedenleri tespit edilinceye kadar geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.” denilmekte,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 329’uncu maddesinde ise;
“(1) Sayım ve tesellüm fazlaları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak: 1) Kasa sayımında ortaya çıkan fazlalıklar bu hesaba alacak, 100 Kasa Hesabına borç kaydedilir. 2) Stokların sayımında ortaya çıkan fazlalıklar bu hesaba alacak, ilgili stok hesabına borç kaydedilir. 3) Maddi duran varlıkların ve menkul kıymetlerin sayımında ortaya çıkan fazlalıklar rayiç değerleriyle bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç: 1) Kasa sayımı sonucunda ortaya çıkan fazlalıklardan hak sahipleri tespit edilenlere yapılan ödemeler bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedilir. 2) Sayım fazlalarından gelir yazılması gereken tutarlar bu hesaba borç, duruma göre 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı veya 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar
Hesabına alacak kaydedilir. “ denilmektedir.
209 adet döner sermaye işletme müdürlüğünde yapılan inceleme neticesinde, 12 adet Döner Sermaye İşletme Müdürlüğündeki 46 yevmiyede, 397 No.lu Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabından gelire kaydedilerek kapatılan yevmiyelerin, 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı veya 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı dışındaki gelir hesaplarına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Her ne kadar kurum tarafından fazlalığın bir önceki mali yılın faaliyetleri kapsamında oluşan tutarlar olması halinde 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı veya 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği, fazlalığın aynı yıl içerisindeki faaliyetlerle ilgili ise 600 No.lu Hesaba ya da ilgisine göre ilgili gelir hesaplarına kaydedilmesi gerektiği değerlendirilmişse de yönetmelikte bu ayrımın 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı ve 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı ile yapıldığı ve söz konusu hesaba yapılan kayıtların nedeni bulunamayan sayım ve tesellüm fazlaları olduğu, bunun nedeni bulunduğunda gelir hesabına kaydedilmesinin mümkün olmadığı, bu durumda gelir hesapları ile ilişkilendirilmeden ilgili bilanço hesaplarına kaydedilerek kapatılacağı değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, 671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları Hesabı veya 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabına toplam 169.173,91 TL tutarında eksik kayıt yapılması nedeniyle gelir tablosu hatalı bilgi sunmaktadır.
397 No.lu Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabının Yönetmelik’in cevaz verdiği gelir hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir.