Kurum Tarafından Bağımsız Denetim Hizmetlerinde Uygulanacak Ücret Tarifelerinin Belirlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kurum Tarafından Bağımsız Denetim Hizmetlerinde Uygulanacak Ücret Tarifelerinin Belirlenmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum

660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında çıkarılan Bağımsız Denetim Yönetmeliği hükümleri gereğince uygulamaya konulması gereken ücret tarifelerinin Kurum tarafından belirlenmediği görülmüştür.
660 sayılı KHK’nın 9’uncu maddesinde; bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını belirlemek, bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyetleri ile denetim çalışmalarını gözetlemek ve denetlemek Kurulun görev ve yetkileri arasında sayılmış olup aynı KHK’nın 27’nci maddesinde bu yetkilerin kullanılmasına yönelik usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Söz konusu yetkiye dayanılarak Kurulca hazırlanan, Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin “Denetim Kuruluşlarının ve Denetçilerin Yükümlülükleri” başlıklı beşinci bölümünde yer alan “Denetim ücreti ve ücret tarifesi” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında, açık olarak denetim ücretinin, denetimin bağımsızlığını, tarafsızlığını ve kalitesini sağlayacak şekilde belirleneceği, ikinci fıkrasında denetim hizmetleri için Kurum tarafından ilgili yıl için ücret tarifeleri belirlenebileceği, üçüncü fıkrasında ise, ücret tarifesinin belirlenmemiş olduğu yıllarda, yılbaşından itibaren geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan ücret tutarlarının Hazine ve Maliye Bakanlığınca o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle bulunacak tutarların uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Diğer taraftan, aynı Yönetmelik’in “Kurumca Yapılacak İncelemeler, Denetimler Ve İdari Yaptırımlar” başlıklı altıncı bölümünde yer alan “İnceleme ve denetimler” başlıklı 38’inci maddesinin ikinci fıkrasında, Kurumca yapılacak denetim kuruluşlarındaki inceleme ve denetimlerde, diğer hususlarla birlikte harcanan kaynakların nitelik ve niceliği ile alınan denetim ücretinin de değerlendirileceği; “Uyarı” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise, Kurumca belirlenen ücret tarifesine uyulmaması halinde “uyarı” yaptırımının uygulanacağı belirtilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, denetim ücretine yönelik olarak Kurum tarafından bir ücret tarifesinin en azından bir kez belirlenmesinin zorunlu olduğu, aksi takdirde 32’nci maddenin üçüncü fıkrasının hükümsüz kaldığı, Kurumca yapılacak denetimlerde de kapsama dâhil edilen denetim ücreti değerlendirmesinin Kurumun teşkilat ve görevleri hakkındaki 660 sayılı KHK’nın “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesine göre Kurumun temel görevi olan “bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak” amacına hizmet ettiği, ücret tarifesine uyulmaması halinde denetim kuruluşlarına uyarı yaptırımı uygulanması da Kurumca ücret tarifesi belirlenmesi zorunluluğunu doğurduğu anlaşılmaktadır.
Uygulamada, Kurum tarafından gerçekleştirilen denetim kuruluşlarındaki inceleme ve denetimlerin kapsamının denetim ücreti incelemesini içermediği ve Yönetmelik’in 40/1-k maddesinde düzenlenen yaptırımın ancak Kurumca bir ücret tarifesi belirlenmesi ve bu tarifeye aykırı hareket edilmesi durumunda uygulanabileceği şeklinde değerlendirildiği anlaşılmıştır. Ancak açıktır ki söz konusu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda mevzuatta yer alan bir tarifenin belirlenmemesi nedeniyle yine mevzuat hükmünde açıkça belirtilen bir yaptırımın uygulanmaması mevzuata aykırılık anlamına gelmekte olup, bir diğer taraftan ücret tarifesi belirlenmesinin zorunlu olduğunu göstermektedir.
Kamu İdaresi cevabında, anılan Yönetmelik’in 32/1 maddesi gereğince denetim ücretinin belirlenmesinin Kuruma değil denetim kuruluşlarına ve denetçilere yükümlülük getirdiği ifade edilmektedir. Ancak, bulgu konusu husus denetim ücretinin değil Kurumun yetki alanında bulunan ücret tarifesinin belirlenmesi gerekliliğidir.
Sonuç itibarıyla, 660 sayılı KHK’nın 9’uncu ve 27’inci maddeleri ile Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 32’nci, 38’inci ve 40’ıncı maddeleri uyarınca; Kurumun düzenleme ve denetleme işlevinin bir gereği olarak, denetimin bağımsızlığı, tarafsızlığı ve kalitesi bakımından önem taşıyan denetim ücret tarifelerinin KGK tarafından belirlenmesi gerektiği düşünülmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU