| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ait kamu konutlarının satışına ilişkin muhasebe kayıtlarında sorunlar yaşanmıştır. 381 konuttan 307’sinin taksitli satışı yapılmış, ancak taksit ödemeleri ve muhasebe kayıtları düzgün bir şekilde takip edilmemiştir. Ayrıca, satış masraflarının kaydedilmesi gereken tutarlar da ilgili hesaplara aktarılmamıştır. Bu durum, mali tabloların hatalı görünmesine sebep olmuştur. |
BULGU: Taksitli Satışı Gerçekleştirilen Kamu Konutları Tutarlarının İlgili Muhasebe Kayıtlarında Takip Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Kuruma ait kamu konutlarının satışına ilişkin muhasebe kayıtlarında ve alacakların takibinin gerçekleştirilmesinde sorunların yaşandığı görülmüştür.
7061 sayılı Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 58’inci maddesiyle 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesine kamu idarelerine ait kamu konutlarının ekonomiye kazandırılmasına yönelik olarak önemli düzenlemeler eklenmiştir. Belirtilen mevzuat düzenlemesinde; sayılan kurumların mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan kamu konutlarının ekonomiye kazandırılacağı, kamu konutlarının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda yer alan hükümler çerçevesinde ihale yoluyla satılacağı, genel ve özel bütçe dışında kalan kamu idarelerinde elde edilen gelirlerin kendi mevzuatlarına göre muhasebe birimi hesaplarına aktarılarak bütçelerine gelir olarak kaydedileceği, taşınmazların satışı için katlanılacak masrafların gelirlerden düşüleceği ve satışa ilişkin hususları belirlemek amacıyla düzenleme yapma konusunda Bakanlığa yetki verildiği hükümlerine yer verilmiştir.
Mevzuatta belirlenen kamu idarelerine ait kamu konutlarının ekonomiye kazandırılmasına yönelik yürütülecek faaliyetlerin düzenlenmesi amacıyla 2018 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 385 Sıra Numaralı Milli Emlak Genel Tebliği yayımlanmıştır. Tebliğ’in 7’nci maddesinde, satış yetkisinin Bakanlığa ait olmakla birlikte satış işlemlerinin Valiliklerce(Defterdarlıklarca) gerçekleştirileceği belirtilirken; 9’uncu maddede, satış işlemi gerçekleşmesini müteakip beş iş günü içerisinde bu durumun ilgili Kuruma bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Tebliğ’in 10’uncu maddesinde, peşin veya taksitli ödeme şekilleri düzenlenmiştir. Ayrıca, aynı Tebliğ’in ‘Gelirler’ başlıklı 12’nci maddesinde, kamu konutlarının satış işlemleri sırasında yapılan masraflara esas olmak üzere bu konutların satış bedelinin yüzde beşinin genel bütçeye gelir kaydedileceği ve bu tutarların taşınmazların sahibi kamu idarelerine gönderilecek gelirlerden düşüleceği şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesi uyarınca, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacakların izlenmesi için 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nın kullanılması gerekmektedir. Ayrıca, aynı Yönetmelik’in 89’uncu maddesinde Kurumun mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için 252 Binalar Hesabı’nın kullanılması gerektiği düzenlenmiştir. Belirtilen Yönetmelik’te 127 ve 252 numaralı hesapların işleyişi açıklanmamakla beraber 263’üncü maddede, bu Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 64’üncü maddesine göre, maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda; bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların vadesine göre 127/227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’na, mevzuatı gereğince diğer kamu idarelerine ayrılması gereken payların 630 Giderler Hesabı’na, varlığa ilişkin ayrılmış olan birikmiş amortisman tutarlarının 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’na borç; maddi duran varlığın kayıtlı değerinin ilgili maddi duran varlık hesabına, satış sonucunda ortaya çıkan olumlu farkın 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Kısaca, kamu konutlarının taksitli satış tutarları vadesine göre 127/227 numaralı hesaplarda takip edilmelidir. Ayrıca, satışı gerçekleştirilen kamu konutlarının 252 numaralı hesaba alacak kaydedilerek muhasebe kayıtlarından düşülmesi gerekmektedir.
Kuruma aitken satışı gerçekleştirilen kamu konutlarına ilişkin veriler İnşaat ve Emlak Daire Başkanlığından temin edilerek Kurum muhasebe kayıtlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda;
– 381 adet kamu konutunun satışının gerçekleştirildiği ve bu taşınmazlardan 307 adetinin satışının taksitli yapılmasıyla birlikte 303 adetinin taksit ödemelerinin halen devam ettiği,
– Defterdarlıklarca satışı yapılan kamu konutlarına ilişkin satış bilgilerinin Kuruma bildirilmesine rağmen taksit tutarlarının tahakkuk kayıtları yapılmayarak vadesine göre 127/227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabının kullanılmadığı,
– Satışı gerçekleştirilip tapusu devredilen kamu konutlarının 252 Binalar Hesabına alacak kaydedilip muhasebe kayıtlarından çıkarılmaması nedeniyle bu hesabın mali tablolarda hatalı göründüğü,
– Masrafların karşılanması amacıyla satış bedeli üzerinden kesilip genel bütçeye gelir kaydedilen tutarların Kurum muhasebe kayıtlarında 630 Giderler Hesabına kaydedilmediği,
tespit edilmiştir.
Kurum mülkiyetindeyken taksitli olarak satışı gerçekleştirilen kamu konutlarının muhasebe kayıtlarından çıkarılması, taksit tutarlarının vadesine göre 127/227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı’nda izlenmesi ve satış masraflarının karşılanması amacıyla kesilen tutarların giderleştirilmesi gerekmektedir.