Takip ve Tahsili Vergi Dairelerince Gerçekleştirilen İdari Para Cezası Alacaklarının Tahsilinde Kurumlar Arasında Koordinasyon Eksiklikleri Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Takip ve Tahsili Vergi Dairelerince Gerçekleştirilen İdari Para Cezası Alacaklarının Tahsilinde Kurumlar Arasında Koordinasyon Eksiklikleri Bulunması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

İdari para cezası alacaklarının takibinde, tahsil süreçlerinde görevli kurumlar arasındaki koordinasyon eksiklikleri nedeniyle aksaklıklar bulunduğu görülmüştür.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun idari para cezasını gerektiren fillere ilişkin 103’üncü maddesinde, bu Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere aykırı hareket eden kişilere Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından idari para cezası verileceği, “İdari para cezalarının uygulanması” başlıklı 105’inci maddesinde ise, tahsil edilen para cezalarının yüzde ellisinin genel bütçeye gelir kaydedileceği, yüzde ellisinin ise gelir kaydedilmek üzere YTM’ye aktarılacağı hükme bağlanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun “İdari para cezası” başlıklı 17’nci maddesinde düzenleyici ve denetleyici kurumlar tarafından verilen idari para cezalarının ilgili kanunlarında 01.06.2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmının genel bütçeye gelir kaydedileceği, söz konusu cezalara ilişkin kesinleşen kararların, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere Maliye Bakanlığınca belirlenecek tahsil dairelerine gönderileceği ve tamamen tahsil edilmesinden itibaren en geç bir ay içinde durumun ilgili kamu kurumuna bildirileceği düzenlenmektedir.
5326 sayılı Kanun’un 21’inci maddesine göre idari para cezaları tutara göre üç, dört, beş ve yedi yıllık sürelerle belirlenen zamanaşımına tabi olup, zamanaşımı süresi kararın kesinleştiği yılı takip eden takvim yılı başından itibaren işlemeye başlamaktadır. Konuya ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından çıkarılan 442 Seri No.lu Tahsilat Genel Tebliği’nde de kesinleşme tarihinin vergi dairesi kayıtlarında ayrıca izleneceği belirtilmektedir. Ayrıca idari para cezası alacağı, 6183 sayılı Kanun’un 103’üncü maddesinde sayılan ödeme emri tebliği, haciz tatbiki, ödeme gibi zamanaşımını kesen ve 104’üncü maddesinde sayılan takibat yapılamaması halleri gibi zamanaşımını durduran nedenlere tabidir.
Yapılan incelemede, YTM’nin idari para cezası alacakları arasında uzun süredir tahsil edilmeyen alacaklar bulunduğu ve bu alacaklardan bazılarının kesinleşme tarihinin 2011 yılına kadar gidebildiği görülmüştür. Kesinleşen idari para cezalarının vergi dairelerince tahsili aşamasında tahsil zamanaşımını kesen ve durduran nedenlerin söz konusu olabilmesi nedeniyle vergi dairelerince yapılan takip işlemlerinin hangi aşamada olduğunun YTM tarafından bilinemediği ve bu sebeple vergi dairelerine yazı yazılarak bilgi istendiği ancak bu yazılara verilen cevapların bu bilgileri içermediği ya da cevap verilmediği görülmüştür. Ayrıca vergi daireleri tarafından yapılan tahsilat bilgisinin de çoğu zaman YTM’ye bildirilmediği ve yapılan tahsilattan YTM’ye aktarılması gereken kısmın aktarılmadığı durumlar olduğu tespit edilmiştir.
Bu sakıncaların giderilmesi amacıyla SPK ve GİB arasında 11.03.2022 tarihinde “Kamu Alacakları Tahsilat Platformu Kapsamında Veri Paylaşım Protokolü (KATP)” imzalanmıştır. Söz konusu Protokol ile 17.06.2022 tarihinden itibaren SPK tarafından kesilen idari para cezalarının vergi dairelerine elektronik ortamda gönderilmesi, ilgili vergi dairesinde otomatik tahakkuk kaydının oluşturulması ve vergi daireleri tarafından gerçekleştirilen tahsilata ilişkin bilginin de YTM tarafından sorgulanabilmesi sağlanmıştır. Ancak Protokol bu tarihten önce kesinleşen ve vergi dairelerince takip ve tahsiline başlanan alacakları kapsamadığından, YTM söz konusu alacakların takip ve tahsil durumları hakkında vergi dairelerine bilgi isteme yazıları göndermeye devam etmektedir.
Bu itibarla;
• Geçmiş dönemlerde kesinleşen ve vergi dairelerince takip edilmekte olan alacakların da KATP’ye dâhil edilmesinin,
• YTM’nin gerekli tahakkuk kayıtlarını yapabilmesi ve zamanaşımını takip edebilmesi amacıyla, kullanılan sistemlere idari para cezalarının kesinleşme tarihlerinin eklenmesinin,
• YTM tarafından tahakkuk etmiş idari para cezalarının zamanaşımı sürelerinin kontrol edilebilmesi amacıyla vergi dairelerince tahsil zamanaşımını kesen ya da durduran işlemlere ilişkin bilgilerin KATP’ye eklenmesinin,
idari para cezası alacaklarının takip ve tahsilinde yaşanan söz konusu aksaklıkları giderilebileceği değerlendirilmektedir.