Elektronik Denetleme Sistemi Belediye Paylarının Muhasebe Hesaplarında Tam Olarak Takip Edilmemesi ve Önceki Dönemlere Ait Giderlerin 2023 Yılında Muhasebeleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Elektronik Denetleme Sistemi Belediye Paylarının Muhasebe Hesaplarında Tam Olarak Takip Edilmemesi ve Önceki Dönemlere Ait Giderlerin 2023 Yılında Muhasebeleştirilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Elektronik denetleme sistemi belediye paylarının muhasebe hesaplarında takip edilmediği, önceki yıllara ait elektronik denetleme sistemi belediye paylarının 2023 yılında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
A) Elektronik Denetleme Sistemi Belediye Paylarının Muhasebe Hesaplarında Tam Olarak Takip Edilmemesi
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesi uyarınca kamu idaresinin tasarrufundaki kaynaklar ile bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla, belli bir tarihte kamu idaresinin mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe uygun olarak yansıtılması gerekmektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 16’ncı maddesinde belirtildiği üzere, elektronik denetleme sisteminde aylık dönemler halinde yapılan tespitlere dayanılarak düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının %30’u oranındaki tutar, izleyen ayın sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinden ilgili belediyelere sistem kullanımı hizmet bedeli olarak ödenmelidir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 363 Kamu İdareleri Payları Hesabına ilişkin olarak “Hesabın niteliği” başlıklı 285’inci maddesinde; nakden veya mahsuben tahsil edilen bütçe gelirlerinden özel kanunları gereğince, mahallî idareler ve fonlar ile diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan paylar ve bütçe gelirleri ile birlikte tahsil edilen diğer kamu idarelerine ait payların izlenmesi için 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanılacağı belirtilmiştir.
Uygulamada, elektronik denetleme sistemi belediye paylarının 2918 sayılı Kanun’da belirtilen hükmün aksine çok sonradan ödendiği, bazı durumlarda ödemelerin takip eden yıllara sarktığı, bu gecikmeli ödemelerin muhasebe hesaplarına yansıtılmadığı görülmüştür. 31.12.2023 tarihi itibarıyla 363 Kamu İdareleri Payları Hesabında herhangi bir tutarın olmadığı, elektronik denetleme sistemi nedeniyle belediyelere aktarılmayı bekleyen payların toplamının ise 379.494.359 TL olduğu dolayısıyla 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı itibarıyla bilançoda 379.494.359 TL hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin olarak merkez ve taşra teşkilatına gerekli bilgilendirme ve ikazın yapıldığı, tespitlerle ilgili herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi için gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Aylık dönemler halinde tespitlere dayanılarak düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının %30’u oranındaki tutar belli olduğunda muhasebe hesaplarında tahakkuk kaydı gerçekleştirilerek payın aktarılacağı zaman da ilgili hesaptan çıkış kaydının yapılması gerekmektedir.
B) 2022 Yılına Ait Elektronik Denetleme Sistemi Belediye Paylarının 2023 Yılında Muhasebeleştirilmesi
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; dönemsellik kavramı gereği kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı belirtilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Ek 16’ncı maddesinde belirtildiği üzere, elektronik denetleme sisteminde aylık dönemler halinde yapılan tespitlere dayanılarak düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının %30’u oranındaki tutar, izleyen ayın sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinden ilgili belediyelere sistem kullanımı hizmet bedeli olarak ödenmelidir.
Belirtilen hükümler birlikte değerlendirildiğinde, 2023 yılı mali tabloları 2023 yılında gerçekleşen faaliyetlerin sonucunda oluşmalı ve diğer dönemlere ait gelirler/giderler doğrudan bağlantılı olmadıkça 2023 yılı tablosunda yer almamalıdır.
Uygulamada, elektronik denetleme sistemi belediye paylarının 2022 yılına ait kısmının toplamı olan 108.008.912 TL’nin 2023 yılında muhasebeleştirildiği dolayısıyla 630 Giderler Hesabı itibarıyla faaliyet sonuçları tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin olarak merkez ve taşra teşkilatına gerekli bilgilendirme ve ikazın yapıldığı, tespitlerle ilgili herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi için gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Elektronik denetleme sistemi belediye paylarına ilişkin muhasebe kayıtlarının zamanında yapılarak muhasebenin dönemsellik kavramı gereği Kurumun faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak belirlemesi gerekmektedir.