Spor Kulüplerinin İl Müdürlükleri ile İmzalamış Olduğu Sulh Sözleşmesi Hükümlerine Uymamaları ve Sözleşmelerde Belirtilen Yaptırımların Uygulanmaması (Sayıştay)

BULGU: Spor Kulüplerinin İl Müdürlükleri ile İmzalamış Olduğu Sulh Sözleşmesi Hükümlerine Uymamaları ve Sözleşmelerde Belirtilen Yaptırımların Uygulanmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığın bazı spor kulüplerinden olan alacaklarının tahsilini kolaylaştırmak amacıyla kulüpler ile sulh sözleşmeleri imzalandığı ancak bu kulüplerden bazılarının sulh sözleşmeleri ile yapılandırılan alacaklarını süresinde ödemediği halde idarenin bunlar için sözleşmelerde yer alan yaptırım hükümlerini uygulamadığı görülmüştür.
İl müdürlüklerinin spor kulüplerinden olan alacakları çoğunlukla saha tahsislerinden kaynaklanmakta olup tesislerin kullanım esasları, ödeme tutarları ve ödeme şartları spor kulüpleri ile il müdürlükleri arasında sezonluk veya uzun süreli olacak şekilde imzalanan tahsis protokol ve/veya sözleşmeleriyle belirlenmekte ve bu kapsamdaki alacaklar; saha tahsis ücreti, yayın yeri tahsis bedeli, saha tahsis bedeli ve yayın tahsis bedelinden alınan %5 Bakanlık payı, müsabakalarda bilet satışlarından elde edilen hasılatın %7’si, ortak sabit giderler (elektrik, su, doğalgaz vb.) ve çim saha bakım bedeli gibi çeşitli kalemlerden oluşmaktadır.
Ancak il müdürlükleri söz konusu alacakların tahsilatında çoğunlukla sorun yaşamakta ve ödenmeyen borçlar, kulüpler açısından asıl borç ve faizlerle birlikte yönetilemeyecek tutarlara ulaştığında genellikle 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdarelerinde ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin 11’inci maddesi uyarınca taksitlendirilerek sulhen çözüme kavuşturulma yoluna gidilmektedir.
İl müdürlükleri nezdinde bu kapsamda yapılan incelemelerde;
Adana İl Müdürlüğü ile … Spor Kulübü arasında yapılan sulh sözleşmesi hükümlerine göre, ilk iki taksit ile vekalet ücretinin süresi içinde ödenmemesi veya bir takvim yılında iki taksitin ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda 15 günlük süreli ihtara rağmen ödeme gerçekleşmemesi durumunda tüm taksitlerin muaccel hale gelmesi gerekirken ilgili spor kulübü tarafından taksitlerin hem süresinde ödenmediği hem de eksik ödendiği, buna rağmen İdare tarafından ihtarname gönderilmediği ve icra takibi yoluna gidilmediği,
Aynı şekilde Ankara İl Müdürlüğü ile İstanbul İl Müdürlüğü ve ilgili kulüpler arasında imzalanan sulh sözleşmelerinde de ödemeye ilişkin hükümlere uyulmadığı halde İdarece icra işlemlerinin gerçekleştirilmediği,
Bunun yanında, Adana İl Müdürlüğü ile ilgili spor kulübü arasında imzalanan sulh sözleşmesi hükümlerine spor kulübünün uymadığı, kulüp tarafından sadece ilk iki taksitin ödendiği bu sebeple ilamlı icra yoluna gidildiği anlaşılmış, ancak sözleşmede belirtilen hükümlere uyulmaması nedeniyle idare alacaklarının muaccel hale gelmesi durumunda kulüp aleyhine bakiye alacağın %20’si oranında cezai şart alınması gerektiği halde muhasebe birimince sadece bakiye alacak ve gecikme zammı hesaplandığı ancak cezai şarta ilişkin herhangi bir alacak kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir.
Tüm bu tespitlerden yola çıkılarak il müdürlükleri ile spor kulüpleri arasında sulh sözleşmeleri imzalanması suretiyle borcun yapılandırılmasının genel bir uygulama halini almış olduğu kanaatine varılmıştır. Nitekim Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden temin edilen verilere göre; 659 sayılı KHK kapsamında 2021-2022 ve 2023 yıllarında spor kulübü veya spor anonim şirketleri ile toplam 114.732.202,32 TL ve 1.449.957,60 USD tutarında borç tutarı için 17 ayrı sulh sözleşmesi imzalanmış olup söz konusu veriler de uygulamanın yaygınlığını ortaya koymaktadır.
Sulh sözleşmeleri, müessese itibarıyla, eski borçtan kaynaklı yasal süreçleri, faiz işletilmesini ve icra takibini bertaraf ederek sözleşme hükümlerine uygun yeni bir süreç başlatmakta ve bu yeni süreçle birlikte mevcut borçların yapılandırılıp uzun vadelere yayılması ve tahsil edilebilir hale gelmesi, bu suretle kulüplerle olan uyuşmazlıkların çözülmesi amaçlanmaktadır. Ancak uygulamada sulh sözleşmelerinin bu amaçlara hizmet edemediği, sadece borç ve alacak ilişkisini uzattığı, sulh sözleşmeleri ile başlatılan yeni süreçte kulüplerin borçlarını ödeme eğilimlerinde olumlu anlamda bir değişiklik olmadığı, sulh sözleşmesinde yer alan borçların tahsilatının da yapılamadığı ve tüm bunların yeni tahsilat problemlerine ve uyuşmazlıklara yol açtığı görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, sulh sözleşmelerinde borçluların genellikle sözleşme hükümlerine riayet ettikleri, gecikme olması halinde geç ödenen taksitlere ilişkin gecikme zamlarını ödedikleri ve böylelikle sulh sözleşmelerinin amacına hizmet ettiği ifade edilmiş olsa da Adana İl Müdürlüğünün sulh sözleşmesinden doğan alacaklarının tahsilinin sağlanamadığı ve ilamlı icra takibinin başlatılmış olduğu hususu cevapta ayrıca ifade edilmiştir. Diğer taraftan bulguda eleştiri konusu edilen esas husus, il müdürlükleri ile spor kulüpleri arasında sulh sözleşmesi imzalanması suretiyle borcun yapılandırılmasının genel bir uygulama halini almış olmasıdır. Dolayısıyla il müdürlüklerinin kulüplerden olan alacaklarının zamanında tahsilinin sağlanması, borç alacak ilişkisinin uzamaması ve kamu kaynağından mahrum kalınan sürenin en aza indirilmesi açısından önem arz etmektdir.
Sonuç olarak; sulh sözleşmelerinin, ödenmemiş borçların tahsilini sağlama noktasında izlenecek yasal bir yol olduğu kabul edilmekle birlikte, kulüplerle imzalanacak sulh sözleşmelerinde kulüplerin sözleşme hükümlerine uymalarını sağlayacak, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirip borç ödeme eğilimlerini artıracak düzenlemelere yer verilmesi ve yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde sözleşmelerde belirtilen yaptırımların uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.