İl Müdürlükleri ile Spor Kulüpleri Arasında Yapılan Stadyum Tahsis Protokollerinde Farklı Uygulamalar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: İl Müdürlükleri ile Spor Kulüpleri Arasında Yapılan Stadyum Tahsis Protokollerinde Farklı Uygulamalar Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Gençlik ve Spor Bakanlığının mülkiyetinde bulunan gençlik ve spor saha ve tesislerinin tahsis ve işletilmesine ilişkin işlemler, Spor Genel Müdürlüğü İşletme Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Bu Yönetmelik uyarınca il müdürlükleri ile spor kulüpleri arasında stadyumların tahsis edilmesine ilişkin yapılan protokollerde; ortak giderler, çim bakımı ve hasarların karşılanması gibi konularda farklı uygulamalar bulunduğu tespit edilmiştir.
Ortak Giderlerin Karşılanması
İl müdürlüklerinde yapılan incelemeler neticesinde; bazı il müdürlükleri tarafından maç başına elektrik, su, doğalgaz gibi ortak giderlerin hesaplanarak tahsis yapılan kulüpten talep edildiği, bazılarında ise söz konusu giderlerin il müdürlüklerince karşılandığı görülmüştür.
Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından stadyumların profesyonel lig kulüplerince kiralanmasına ilişkin il müdürlüklerine gönderilen Uyulacak Esaslar’ın 6’ncı maddesinde; stadyum, stat ve sahalara süzme elektrik ve su sayaçlarının taktırılacağı ifade edilmiş, aynı maddede; Spor Genel Müdürlüğü İşletme Yönetmeliği’nin “Bakım onarım, işletme sorumluları” başlıklı 7’nci maddesine atıfta bulunularak ilgili madde hükümlerinin yerine getirilmesi hususunda gerekli tedbirlerin alınacağı, yine ilgili maddenin (h) bendi gereği tesisin gelir ve giderlerinin bir işletme defterine kaydedileceği, stadyumlar için yapılacak harcamalarla ilgili faturaların denetim için muhafaza edileceği belirtilmiştir.
Uyulacak Esaslar’ın atıfta bulunduğu Spor Genel Müdürlüğü İşletme Yönetmeliği’nin 7’nci maddesi hükmü aşağıdaki gibidir:
“Tesislerin bakımı, küçük onarımı ve işletilmesi il ve ilçe teşkilatı tarafından yapılır. İl ve ilçe müdürlüklerince yönetilen tesislerde yeteri kadar personel görevlendirilir. Tesislerde görev yapacak tesis sorumlusunun görevleri şunlardır:
a) Tesisin bakımlı ve hizmete hazır olmasını sağlamak.
Tesisin bakım, onarım ve korunması için önlemler almak.
Tesisin günlük kontrollerini yaparak eksikliklerini gidermek.
Tesisin tesisatlarının tam olarak çalışmasını sağlamak.
Tesiste bulunan demirbaşları temiz, bakımlı ve kullanılır halde bulundurmak.
Tesisin “Tesis Bilgi Dosyası”nı tutmak.
Tesiste yapılacak spor faaliyetlerinin takvimini tutmak.
Tesisin gelir ve giderlerini bir işletme defterine kaydetmek.
Tesiste yapılacak çalışma ve antrenman isteklerine eşit olarak cevap vermek.
Altı ayda bir üst makama tesis hakkında rapor vermek.”
Gerek Uyulacak Esaslar gerekse Uyulacak Esaslar’ın atıfta bulunduğu İşletme Yönetmeliğinin yukarıda yer verilen hükümlerinden, ortak giderlerin kim tarafından karşılanacağı anlaşılamamaktadır.
Nitekim yapılan incelemelerde aşağıda örneklerine yer verildiği üzere il müdürlüklerinde bu anlamda farklı uygulamalar olduğu tespit edilmiştir:
Örneğin Adana İl Müdürlüğü ile … Spor Kulübü arasında Yeni Adana Stadyumu için yapılan Tahsis Protokolünün 9’uncu maddesinde; stadyumdaki elektrik, su ve doğalgaz giderleri için müsabaka günü sayaç endekslerinin tutanak altına alınarak, müsabaka sonrası sayaçlardan endeksler hesaplanarak yapılan sarfiyatın Külüp tarafından 3 iş günü içinde İl Müdürlüğü hesabına yatırılacağı kararlaştırılmıştır.
Yine Adana İl Müdürlüğünce stadyum tahsisi yapılan diğer bir kulüp olan … Spor Kulübünden de 13 maç için yaklaşık 1.500.000,00 TL ortak gider hesaplanmış ve ilgili kulüp adına alacak kaydı oluşturulmuştur.
Diğer taraftan, 2022-2023 sezonu için Ankara İl Müdürlüğü ile … Spor Kulübü arasında Eryaman Stadyumunun tahsisi için yapılan sözleşmenin 7’nci maddesinde; stadyumda kullanılan ve faturalandırılan elektrik, su ve doğalgaz bedellerinin il müdürlüğü tarafından ödeneceği belirtilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerine ilave olarak, Spor Genel Müdürlüğü İşletme Yönetmeliği’nin “Tahsis ücretlerinin tespitinde göz önüne alınacak kriterler” başlıklı 17’nci maddesinin (a) bendinin ikinci fıkrasında, ücret tespit edilirken tesiste kullanılan yakıt, elektrik ve su miktarının dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuat hükümleri çerçevesinde ortak giderlerin kim tarafından karşılanacağı değerlendirildiğinde; ortak giderlerin saha tahsis ücretine dahil olduğunu varsaymak hatalı olacaktır. Zira yapılan incelemelerde, ortak giderlerin saha tahsis ücretinin katlarca üzerinde olduğu görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce, Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerine stadyumların sezonluk kira sözleşmelerindeki ortak giderlerin saha tahsis ücretine dahil olmadığı ve bu bedelin kulüpler tarafından karşılanması gerektiğine ilişkin yazı yazılarak konu ile ilgili gerekli bilgilendirmenin yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, ortak giderlerin saha tahsis ücretine dahil olmadığı ve tahsis yapılan Kulüpler tarafından karşılanması gerektiği değerlendirilmektedir.
b) Kiraya Verilen Stadyumlara İlişkin Çim Bakım Hizmetlerine Yönelik Ödemelerin İl Müdürlüğü Bütçesinden Ödenmesi ve Sonradan Bu Tutarların Kulüplerden Tahsil Edilememesi
Bakanlık mülkiyetinde olup spor kulüplerine kiraya verilen bazı stadyumlarda kulüp tarafından üstlenilmesi gereken çim bakım hizmetlerine yönelik ödemelerin il müdürlüğü bütçesinden ödendiği ve sonradan söz konusu tutarların spor kulüplerinden tahsil edilemediği görülmüştür.
Adana Stadyumunun tahsisine ilişkin Adana Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü ile ilgili spor kulüpleri arasında imzalanmış olan Spor Tesisleri Tahsis Protokolleri’nin 5’inci maddesinde;
“Sezonluk tahsislerde yapısal olmayan bakım onarım (saha zemini, çim bakımı gibi) kulübe aittir. Stadyumun birden fazla kulübe sezonluk tahsis edilmesi halinde yapısal olmayan bakım ve onarımlar sezonluk olarak kiralanmış olan tüm kulüplerin müştereken ve müteselsilen sorumluluğundadır. Kulüp/kulüpler tarafından bakım onarım sorumlulukları yerine getirilmez ise, bakım onarımlar İl Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilecek ve bedelleri ilgili Kulüplere rücu edilecektir.” denilmektedir.
Bununla birlikte Yatırım İşletmeler Genel Müdürlüğünce stadyum, stat ve sahaların profesyonel lig kulüplerince kiralanması halinde alınacak kira bedelleri ile bu kiralamalarla ilgili usul ve esasları belirleyen Uyulacak Esaslar’ın 7, 8 ve 9’uncu maddelerinde; Protokol’de yer alan hükümlere benzer şekilde düzenlemeye gidilerek sezonluk tahsislerde yapısal olmayan bakım onarımın (saha zemini, çim bakımı gibi) kulübe ait olduğu, stadyumun birden fazla kulübe sezonluk tahsis edilmesi halinde yapısal olmayan bakım ve onarımlardan sezonluk olarak kiralanmış olan tüm kulüplerin müştereken ve müteselsilen sorumluluğu olduğu, kulüpler tarafından bakım onarım sorumlulukları yerine getirilmez ise, bakım onarımların İl Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilerek bedellerinin ilgili Kulüplere rücu edileceği ifade edilmiştir.
Görüleceği üzere, yapısal olmayan bakım onarım mahiyetindeki çim bakımına ilişkin sorumluluk, Protokol ve Uyulacak Esaslar ile kulüplere verilmiş iken yapılan incelemelerde; Adana Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün, stadyumun çim bakımını gerçekleştirmek üzere “Yeni Adana Stadyumu Futbol Sahası Çim Saha Malzemeli Bakım İşi” hizmet alımı ihalesine çıktığı ve 3.886.200 TL’lik ihale bedelinin il müdürlüğü bütçesinden ödendiği, ancak il müdürlüğünce üstlenilen bu hizmete ilişkin bedelin ilgili kulüplerden talep edilmesine rağmen tahsilinin gerçekleştirilemediği tespit edilmiştir.
Adana İl Müdürlüğü’nün yanı sıra Eskişehir, İzmir ve Kocaeli İl Müdürlüklerinde de uygulamanın bu şekilde olduğu görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; sezonluk tahsis edilen stadyumlardaki yapısal olmayan çim bakım hizmetinin, Protokol ve Uyulacak Esaslar’da yer alan hükümler gereği kulüpler tarafından gerçekleştirilmesi gerekirken bu hizmetin neden il müdürlükleri tarafından yerine getirildiğine ilişkin bir açıklama getirilmemiş olup çim bakım hizmeti için ödenen tutarların kulüplerden talep edildiği, ödemeyenler için hukuki süreç başlatıldığı ifade edilmiştir.
Mevzuat çerçevesinde çim bakım hizmetinin öncelikle kulüpler aracılığı ile yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Misafir Takım Tarafından Verilen Zararların İl Müdürlüğünce Karşılanması
Stadyumlardaki tribünlere misafir takım tarafından verilen zararların il müdürlüğü bütçesinden karşılandığı, daha sonra Türkiye Futbol Federasyonu’na yazılan yazılar ile bu zararlar için yapılan masrafların kulüplerden tazmin edilmesinin istendiği ancak tahsilat süreçlerinde sıkıntılar yaşandığı görülmüştür.
Adana İl Müdürlüğü ile ilgili spor kulüpleri arasında Yeni Adana Stadyumunun tahsisine ilişkin yapılan Protokollerin 6’ncı maddesinde; tahsis süresi içinde tesiste meydana gelecek zarar ve hasardan tahsis sahibi kulübün sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Ancak yapılan incelemelerde, 2022-2023 Futbol Sezonunda misafir takım tarafından verilen zararlara ilişkin olarak İl Müdürlüğünce 6 adet tutanak tutulduğu, verilen zararların masraflarının İl Müdürlüğünce karşılandığı, ancak sadece iki kulüpten hasar bedelinin tahsil edilebildiği, diğer 4 kulüp tarafından verilen hasarların bedelinin hala ödenmediği, 12.09.2022 tarihli müsabakadaki hasar bedelinin 1 yıl geçmesine rağmen ödenmemiş olduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, misafir takım tarafından verilen zararların İl müdürlüğünün sorumluluğunda olmamasına rağmen neden İl Müdürlüğünce karşılandığına ilişkin açıklamaya yer verilmemiş olup, söz konusu zararlar için yapılan masrafların kulüplerden tahsili için hukuki süreç başlatıldığı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen Protokol hükmü çerçevesinde; misafir takımın verdiği zararlara ilişkin giderler İl Müdürlüğünün sorumluluğunda olmayıp söz konusu giderlerin stadyumu tahsisli kullanan kulüp tarafından karşılanması gerekmektedir.
Sonuç olarak; Bakanlık mülkiyetinde bulunan stadyumların tahsis edilmesine ilişkin yapılan protokollerde; ortak giderler, çim bakımı ve hasarların karşılanması gibi konularda iller arasındaki farklı uygulamalar kulüpler arasında eşitsizliğe neden olmaktadır. Dolayısıyla iller arasında uygulama birliğinin sağlanması için gerekli tedbirlerin alınması gerektiği değerlendirilmektedir.