Değer Artırıcı Nitelikteki Harcamaların Binalar Hesabında Takip Edilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Değer Artırıcı Nitelikteki Harcamaların Binalar Hesabında Takip Edilmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığın taşınmaz hesaplarında kayıtlı maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı nitelikteki harcamaların, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerekirken doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar” başlıklı 27’nci maddesine göre, maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilerek amortisman hesaplamasında dikkate alınmalıdır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde ise tahsis edilen taşınmazlara yapılan değer arttırıcı harcamaların, taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresinin muhasebe hizmetini yürüten muhasebe birimince ilgili taşınmazın kayıtlı değeri üzerine ilave edileceği ve ilave edilen değerin, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine muhasebe kayıtlarına alınmak üzere bildirileceği ifade edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 47 sıra numaralı “Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği”nde duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup, Tebliğ’in 4’üncü maddesinde duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, maliyet bedelinin ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamı olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, taşınmaz hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan 34.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ve henüz amortisman ayırma süresini tamamlamamış olan duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın maliyet bedeline eklenerek kalan amortisman süresince eşit olarak amortisman ayrılacağı hüküm altına alınmış olup taşınmazlar için uygulanacak limit 07.11.2023 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca 114.000,00 TL olarak güncellenmiştir.
Uygulamada, Bakanlığın tahsisli olarak kullandığı hizmet binaları, lojmanlar gibi taşınmazlara yönelik değer artırıcı nitelikteki toplam 12.036.592,09 TL tutarındaki harcamaların söz konusu varlıkların maliyet bedeline eklenmek suretiyle 252 Binalar hesabına kaydedilmediği, doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği görülmüş olup dolayısıyla söz konusu tutar kadar, 252 Binalar Hesabı itibarıyla bilançoda, 630 Giderler Hesabı itibarıyla da Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun yerine getirilmesi için ilgili birimlere yazı yazıldığı, bundan sonra yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili hesaplara kaydedileceği ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlıkların maliyet bedeline eklenmesi ilgili varlıklara ilişkin amortismanların da bu varlıkların yeniden belirlenmesi gereken değerleri dikkate alınarak hesaplanması gerekmektedir.