Parça Başı Ücretlerin Hesaplanmasında Esas Alınan Asgari Ücretin Mevzuatta Belirlenen Tutarın Üzerinde Olması (Sayıştay)

BULGU: Parça Başı Ücretlerin Hesaplanmasında Esas Alınan Asgari Ücretin Mevzuatta Belirlenen Tutarın Üzerinde Olması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde mal veya hizmet üretiminde çalışan personele bir ayda ödenebilecek parça başı ücretin azami tutarı hesaplanırken esas alınan asgari ücretin mevzuatta belirlenen tutarın üzerinde olduğu görülmüştür.
Millî Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmelerinde Üretimi Teşvik Primi Dağıtımı, Parça Başı Üretim, Atölye ve Tesislerin Özel Sektörle İşbirliği Yapılarak İşletilmesi Hakkında Yönetmelik’in “Üretimde çalışma ve ücret esasları” başlıklı 8’inci maddesinde;
“(1) Parça başı ücret ödenmek suretiyle yaptırılacak mal veya hizmet üretiminde; Yönetmeliğin 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde belirtilen personelden çalışmak isteyenlerden harcama yetkilisince uygun bulunanlar çalıştırılırlar. Velisince yazılı muvafakat verilen öğrenci veya kursiyerlerden, harcama yetkilisince uygun bulunanlar, beceri eğitimlerini parça başı ücret ödenmek suretiyle gerçekleştirilen mal veya hizmet üretimi üzerinde yapabilirler. Öğrenci veya kursiyerlerin beceri eğitimlerini daha iyi gerçekleştirmelerine katkı sağlamak amacıyla, bazı alanlarda okul dışında da üretmek üzere parça başı üretim işi verilebilir.
(5) Parça başı ücret ödenmek suretiyle yaptırılacak mal veya hizmet üretiminde çalışan;
a) Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin iki aylık tutarından,
b) Teknik hizmetler sınıfındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin bir buçuk aylık tutarından,
Diğer hizmet sınıflarındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin bir aylık tutarından,
fazla olamaz.”
denilmektedir.
Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde, asgari ücret, işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret şeklinde tanımlanmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 39’uncu maddesi ile Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 522’nci maddesi gereğince, iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanun’un kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin asgari ücretini tespit etmekle görevli Asgari Ücret Tespit Komisyonu kurulmaktadır. Komisyon kararları Resmî Gazete’de yayımlanmaktadır.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından açıklanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan tutar, Sosyal Güvenlik Kurumu işçi payı ve işçi işsizlik fonu kesintisi dahil günlük asgari ücret tutarıdır.
Buna göre; parça başı ücret ödenmek suretiyle çalıştırılacak personelin bir ayda alabileceği azami parça başı ücret tutarı hesaplanırken, Resmî Gazete’de yayımlanan günlük asgari ücret tutarının 30 gün ile çarpılarak aylık asgari ücret tutarının bulunması ve bu tutarlar üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Bakanlığa bağlı bazı mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde personelin bir ayda alabileceği azami parça başı ücret tutarının hesaplanmasında esas alınan asgari ücretin mevzuatta belirlenen tutarın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Örneğin; Eğitim öğretim sınıfında bulunan bir personele 2023 Eylül ayında ödenebilecek azami parça başı ücret tutarı iki asgari ücret tutarı olan 26.829,00 TL (13.414,5 x 2) iken, 29.000,00 TL üzerinden gelir ve damga vergisi kesilmiş ve kalan tutar ödenmiştir.
Kamu idaresi cevabında, konu ile ilgili olarak Bakanlığa bağlı okul/kurumlara gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir.
Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde parça başı ücretlerin mevzuata uygun olarak hesaplanması ve hatalı uygulamaların düzeltilmesi gerekmektedir.