Taşınmazların Takip ve Kaydına İlişkin İşlemlerin Mevzuata Uygun Olarak Gerçekleştirilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmazların Takip ve Kaydına İlişkin İşlemlerin Mevzuata Uygun Olarak Gerçekleştirilmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığın yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlara ilişkin olarak hazırlanan Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunun taşra teşkilatının yönetiminde veya kullanımında olan taşınmazları kapsamadığı, bu nedenle söz konusu taşınmazların mali tablolarda yer almadığı ve Taşınmaz İcmal Cetvellerinin hazırlanmadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması ve kayıtların belgeye dayanmasının esas olduğu ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında ise kamu idarelerinin, tapu kütüğünde kendi adlarına tescilli olan taşınmazların kaydını bu Yönetmelik’e ekli “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda”, tapu kütüğünde kayıtlı olmayan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanların kaydını “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda, tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını ise “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”nda yer alan bilgileri içerecek şekilde tutacakları belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderileceği ve mali hizmetler birimince bu formların konsolide edilerek bu Yönetmelik’in 7 numaralı ekinde bulunan örneğe uygun bir şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımda olan taşınmazlara ilişkin olarak taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ile görevli olan birimler tarafından mevzuatta belirtilen ilgili formların hazırlanarak mali hizmetler birimine gönderilmesi ve mali hizmetler birim tarafından da söz konusu formların konsolide edilerek taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, kamu idaresince Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formunun düzenlendiği ancak söz konusu formun Bakanlığın taşra teşkilatının yönetiminde veya kullanımında olan taşınmazları kapsamadığı, dolayısıyla söz konusu taşınmazların muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve bu nedenle 252 Binalar Hesabının hatalı sonuç verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca yukarıda açıklandığı üzere Bakanlık mali hizmetler birimi tarafından hazırlanması gereken taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, Bakanlığın yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların takip, kayıt ve kontrol işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği, bunun sonucunda da Bakanlığın mali tablolarında yer alan ilgili duran varlık hesaplarında hata oluştuğu anlaşılmaktadır.
Kamu idaresi tarafından, bahsi geçen form ve cetvellerin hazırlandığı ifade edilmiştir. Ancak, kamu idaresi cevabının eki incelendiğinde “Taşınmaz İcmal Cetvelleri”nin ve “Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”nun eksik hazırlandığı görülmektedir. Zira söz konusu form ve cetvellerde yer alan bazı taşınmazların değerleri halen belirlenmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda Bakanlığın yönetiminde veya kullanımda olan taşınmazların takip, kayıt ve kontrol işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ekinde yer alan söz konusu form ve cetvellerin eksiksiz olarak hazırlanması ve ilgili muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.