Tek Hazine Kurumlar Hesabı Kapsamındaki Tahsilat ve Ödeme Hesapları Arasında Aktarım Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Tek Hazine Kurumlar Hesabı Kapsamındaki Tahsilat ve Ödeme Hesapları Arasında Aktarım Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Tek hazine kurumlar hesabı kapsamında yer alan ve yalnızca tahsilat işlemleri için kullanılması gereken banka hesabından ödeme hesabına aktarım yapıldığı tespit edilmiştir.
08.08.2018 tarihli ve 17 sayılı Tek Hazine Kurumlar Hesabına Alınacak Kamu İdareleri ve Hesapların Belirlenmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı ve bu kararda değişiklik yapan 09.06.2020 tarihli ve 2649 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Tek Hazine Kurumlar Hesabı kapsamında değerlendirilecek mali kaynaklar belirlenmiş olup, söz konusu mali kaynakların Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek ve ilgili kamu idarelerine bildirilecek takvim doğrultusunda Tek Hazine Kurumlar Hesabı kapsamına alınması hüküm altına alınmıştır.
Tek hazine kurumlar hesabının işleyişine ilişkin usul ve esaslar Tek Hazine Kurumlar Hesabı Uygulamasına İlişkin Yönetmelik ile düzenlenmiştir.
Kamuya ait mali kaynakların Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, tek bir elden takip edilmesi ve değerlendirilmesi amacıyla tek hazine kurumlar hesabı uygulamasına geçilmiş ve üniversiteler de bu kapsama dahil edilmiştir.
Anadolu Üniversitesi de nakit varlıklarını söz konusu Yönetmelik hükümlerine göre yürütmektedir.
Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde göre;
Kurum Tek İdare Ödeme Hesabı, Kamu idarelerinin bütçelerinden yapılan ödemelere yönelik olarak Muhabir Banka nezdinde kamu idareleri adına TL cinsinden açılan ödeme hesapları,
Kurum Tek İdare Tahsilat Hesabı ise Kamu idarelerinin bütçeleri kapsamında yapılan tahsilatlara yönelik olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde kamu idareleri adına TL cinsinden açılan ve Muhabir Bankada ve diğer yurt içi bankalarda kamu idaresince açılmış olan tahsilat alt hesaplarında biriken tutarların bu Yönetmelikte belirtilen saatte aktarıldığı tahsilat hesapları şeklinde tanımlanmıştır.
Yine Yönetmelik’in “Kamu idarelerine ait banka hesapları” başlıklı 12’nci maddesinde kamu idarelerinin ödemeleri için “Kurum Tek İdare Ödeme Hesabı” ve tahsilatları için “Kurum Tek İdare Tahsilat Hesabı”nın kullanılacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, kamu idarelerince tahsilat ve ödeme işlemlerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilebilmesini teminen yalnızca ilgili işlemleri için kullanılmak üzere, bu hesaplara bağlı olarak çalışacak şekilde alt hesaplar açılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, Yönetmelik’in “Banka hesapları” başlıklı 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında “Ödeme ve tahsilat hesapları arasında hiçbir şekilde aktarım yapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.
İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde;
Alt tahsilat hesaplarında biriken tutarların günlük olarak Yönetmelikte belirtilen saatte idare adına açılan kurum tek hazine tahsilat hesabına aktarılacağı,
İdarenin tahsilat alt ve kurum tek idare tahsilat hesaplarının yalnızca tahsilat için kullanılacağı,
Tahsilat hesaplarından ödeme veya alt ödeme hesaplarına aktarım yapılamayacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, üniversitenin Kurum tek idare tahsilat hesabı alt hesabından çeşitli tarihlerde Kurum tek idare ödeme hesabı olarak tanımlanmış olan banka hesabına aktarımlar yapıldığı görülmüştür.
İşlem tarih ve tutarlarını gösterir tablo aşağıdaki gibidir.
Tablo 5: Tahsilat hesabından ödeme hesabına yapılan aktarımlar (TL)

Kamu idaresi cevabında, yapılan bu aktarımların, sadece maaş ve SGK ödemelerinin zamanında yapılabilmesi için yeterli bakiyenin bulunmaması sebebiyle zaruri olarak gerçekleştirildiği ve tekrar edilmeyeceği ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından işlemin zaruri olarak gerçekleştirildiği ifade edilmiş olsa da yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirildiğinden İdare tarafından yapılan açıklamalar yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, Tek Hazine Kurumlar Hesabı uygulamasında tahsilat hesapları ile ödeme hesapları arasında aktarım yapılamayacağı Yönetmelik hükümleri gereği mümkün olmadığından söz konusu uygulamaya son verilmesi gerektiği düşünülmektedir.