Tahsisli Taşınmazın Tahsis Koşullarına Uyulmaksızın, Protokol ile Bedelsiz ve İhalesiz Olarak Vakfa Kullandırılması (Sayıştay)

BULGU: Tahsisli Taşınmazın Tahsis Koşullarına Uyulmaksızın, Protokol ile Bedelsiz ve İhalesiz Olarak Vakfa Kullandırılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversiteye tahsis edilmiş olan Eskişehir ili Tepebaşı ilçesi Sazova mahallesinde bulunan 15089 ada 10 parsel numaralı taşınmazın yapılan protokol ile bedelsiz olarak ve ihale yapılmaksızın bir Vakfın kullanımına bırakıldığı ve söz konusu taşınmaz üzerindeki alanların vakıf tarafından işletildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince, taşınır ve taşınmaz edinilmesi, yönetilmesi, trampası, elden çıkarılması, ecrimisilin tahsil ve takibinde izlenecek yöntem, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin yönetimi ve korunması, işgalli malların tahliyesi gibi hususlar ilgili kanunlarında düzenleneceği ifade edilmiştir.
Bunun yanında Üniversitelerin tasarrufunda bulunan taşınmazların kiralanması ve taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı tesis edilmesi gibi işlemlere ilişkin düzenlemelere 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda yer verilmiştir.
Bu itibarla, Kamu idarelerinin tasarrufunda olan taşınmazlar üzerinde tesis edilecek işlemin ilgili kanununda düzenlenmiş olması gerektiği, yani yasal dayanağı olmayan herhangi bir işlemin taşınmazlar üzerinde kurulamayacağı anlaşılmaktadır. Üniversitenin tasarrufunda olan taşınmazların özel hukuk kişilerine kullandırılması ancak 2886 sayılı Kanun’un öngördüğü ihale usulleri kullanılarak düzenlenen sözleşme ile mümkündür.
Hazine taşınmazı olan söz konusu parsel 21.12.2017 tarihinde Eskişehir Milli Emlak Müdürlü tarafından Üniversiteye “bilim, sanat ve kültür merkezi olarak kullanılmak üzere” 10 yıl süreliğine “ticari amaçla kullanılmaması, üçüncü kişilere ticari ya da gayri ticari amaçla kullandırılmaması/devredilmemesi, tahsisli idarenin ilgili mevzuatları ile belirlenen ve alınması zorunlu olan gelirler olduğunda her ne ad altında olursa olsun herhangi bir ücret alınmaması, tahsisli idare tarafından tahsis amacına uygun kullanım nedeniyle ticari amaca yönelik ünitelerin söz konusu ve zorunlu olması durumunda ise Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 67 ve 70’inci maddesine göre işlem yapılması kaydıyla” tahsis edilmiştir.
Taşınmaz 82.792 m2 alandan oluşmaktadır. İçerisinde bilim sanat okulu, türk dünyası müzik aletleri müzesi, bilgi bankası, kafeteryalar, tanıtım mekanları, amfi sahne ve türk bilginlerinin maketlerinden oluşan Selçuklu mimarisinin tanıtıldığı odalar bulunan yaklaşık 5.000 m2 taban alanı ve 15.000 m2 kapalı alana sahip bir yapı yer almaktadır. Bunun yanında otopark alanı ve maketler bulunan bir açık sergi alanı mevcuttur.
Yapılan incelemede, Vakıf ile Üniversite arasında düzenlenen bir protokol ile taşınmazın belirli bölümlerinin bedelsiz olarak ve giderleri(tüm alanlarda yapılacak temizlik, güvenlik peyzaj, bakım onarım giderleri ile elektrik, su, doğalgaz ve internet hizmeti ödemeleri) Üniversite tarafından karşılanmak üzere Vakfa kullandırıldığı ayrıca, Vakfın iktisadi işletmesinin taşınmaz üzerinde bulunan otopark alanı ve maketler bulunan açık sergi alanını işleterek gelir elde ettiği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yüksek öğretim kurumlarının dernek ve vakıflara bedelsiz olarak taşınmaz kullandırılmasına imkan veren bir düzenleme yer almamaktadır.
İşlemin dayanağı protokole hukuki dayanak olacak bir düzenleme bulunmadığı gibi Vakıf ve Derneğe tanınan hakkın içeriğini, kapsamını ve sorumluluklarını karşılayan emsal nitelikte bir düzenleme de mevcut değildir.
Yukarıda mevzuat ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere anılan taşınmaz Üniversiteye bilim, sanat ve kültür merkezi olarak kullanılmak üzere tahsis edilmiş bulunmaktadır. Tahsis amacına uygun kullanılması zorunludur. Kendisine tahsisli taşınmazı kullanan Üniversite tarafından, tahsis amacına uygun kullanım esnasında ticari amaca yönelik ünitelerin söz konusu ve zorunlu olması durumunda, 2886 sayılı Kanun ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 67 ve 70’inci maddelerine göre işlem yapılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle Üniversiteye tahsisli taşınmazın bizzat üniversite tarafından tahsis maçına uygun olarak kullanılması, tahsis amacı doğrultusunda ticari amaca yönelik ünitelerin söz konusu ve zorunlu olması hallerinde 2886 sayılı Kanun ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 67 ve 70’inci maddelerine göre işlem yapılması gerekmektedir.