Bilimsel Araştırma Projeleri İçin Verilen Destekler Kapsamında Mevcut İmkânlar Varken Elektronik Cihaz Alımı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Bilimsel Araştırma Projeleri İçin Verilen Destekler Kapsamında Mevcut İmkânlar Varken Elektronik Cihaz Alımı Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) incelendiğinde, yoğun bir şekilde masaüstü bilgisayar, dizüstü bilgisayar, tablet gibi elektronik cihazlar alındığı tespit edilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde; Bilimsel araştırma projesi; tamamlandığında sonuçları ile alanında bilime katkı yapması, ülkenin teknolojik, ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkı sağlaması beklenen bilimsel içerikli, yükseköğretim kurumu içi ve/veya dışı, ulusal ve/veya uluslararası kurum ya da kuruluşların katılımlarıyla da yapılabilecek projeler ile bilim insanı yetiştirme ve araştırma altyapısı kurma ve geliştirme projeleri olarak tanımlanmıştır.
Adı geçen Yönetmelik’in “Bilimsel araştırma projelerinin seçiminde dikkate alınacak ilkeler” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; bilimsel araştırma projelerinin, yükseköğretim kurumunun uzman elemanı bulunan her dal ile ilgili, ulusal bilim ve teknoloji politikalarına, ülkenin kalkınma planı hedeflerine, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu kararlarına veya yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun belirlediği bilim politikalarına uygun konulara öncelik verilerek değerlendirilip seçileceği ve ülkenin teknolojik, ekonomik, sosyal, sanatsal, kültürel gelişimine ve kalkınmasına katkı sağlamasının esas olduğu belirtilmiştir.
Denetimlerde, yıl içinde yürütülen bilimsel araştırma projeleri ve üniversitedeki taşınır kayıtlarının incelenmesinde; başta masaüstü ve dizüstü olmak üzere çok sayıda elektronik cihaz alımı yapıldığı görülmüştür. Üniversitenin mevcut taşınırları içerisinden ihtiyacın karşılanması yoluna gitmek yerine her proje için tekrar talep edilerek cihaz satın alınması yoluna gidildiği, proje kapsamında alımı yapılan cihazların (özellikle elektronik cihazlar) kişisel kullanımda kalması nedeniyle kullanıcılarınca temellük edildiği izlenimi oluşturmaktadır.
Üniversitenin taşınır kayıtlarındaki bilgisayar sayıları incelendiğinde 2023 yılı sonu itibarıyla yaklaşık 4.494 adet masaüstü bilgisayar, 2.615 adet dizüstü bilgisayar, 521 adet tablet ve 166 adet tümleşik bilgisayar olmak üzere toplamda 7.796 adet bilgisayar bulunduğu görülmektedir. Bu bilgisayarların yaklaşık 1.694 adedi Bilgisayar Laboratuvarlarında kullanılmaktadır.
Personel sayıları incelendiğinde ise, Üniversitede toplamda 883 akademik, (70 yabancı uyruklu öğretim elemanı olmak üzere) 1.782 idari personel bulunmaktadır. 1.782 idari personelden hizmetli ve işçi kadroları çıkarıldığında yaklaşık 899 civarında idari personel üzerinde de bilgisayar bulunmaktadır.
BAP kapsamında;
yılında; 69 Dizüstü, 27 Masaüstü, 3 Tümleşik, toplamda 99,
yılında; 115 Dizüstü, 50 Masaüstü, 5 Tümleşik, toplamda 170,
yılında; 96 Dizüstü, 35 Masaüstü, 4 Tümleşik, toplamda 135,
yılında; 69 Dizüstü, 35 Masaüstü, 3 Tümleşik, toplamda 109,
yılında; 40 Dizüstü, 33 Masaüstü, 3 Tümleşik, toplamda 76,
adet olmak üzere 5 yılda toplamda sadece BAP kaynağından 589 adet bilgisayar alınmıştır.
Sonuç olarak bazı akademisyenlerin üzerinde maksimum 12 adet sadece dizüstü ve 15 adet masaüstü bilgisayar zimmetlendiği anlaşılmaktadır. Laboratuvarlarda kullanılan masaüstü bilgisayarlar düşüldüğünde dahi, kabaca bir hesapla bir personelin kullanımına ortalama 4 adet bilgisayar düştüğü görülmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Kanun’un amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemek olarak ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Kamu İdaresinin cevabında, BAP kapsamında yapılacak elektronik cihaz alımlarında kişi başı cihaz sayılarının takip edilmesi ve kurum kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılmasına yönelik kontrol mekanizmalarının kurulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; BAP kapsamında yapılacak elektronik cihaz alımlarında kişi başı cihaz sayılarının takip edilerek kurum kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılmasına yönelik kontrol mekanizmalarının kurularak kurum içi mevcut imkânların yetersiz kaldığı durumlarda dış alım yoluna gidilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.