Kiraya Verilen Taşınmazlarda Gerekli Gözetim ve Kontrollerin Yerine Getirilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazlarda Gerekli Gözetim ve Kontrollerin Yerine Getirilmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin kantin, kafeterya gibi amaçlarla taşınmazlarının belli bölümlerinin kiralanmasında, bu alanların denetimlerinde üniversitenin sözleşmeden doğan denetim ve gözetim yükümlülüğü ile beraber genel sağlık kuralları ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan yükümlülükleri de yerine getirmediği tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 12’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüldüğü ifade edilmiştir. Kanunun 53’üncü maddesinde; “Bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşme idare adına ita amiri tarafından imzalanır. Bu Kanunda belirtilen özel hallerde sözleşme yapılması zorunlu değildir.” hükmü bulunmaktadır. Bu nedenle bu Kanun uyarınca yapılan kira işlemlerinde sözleşme düzenlenmesi gerekmektedir. İlgili sözleşme hükümleri içerisinde hem idarenin hem de kiracının görev ve sorumluluklarını da içermektedir.
Bursa Uludağ Üniversitesi’nin 2023 yılında sözleşmesi devam etmekte olan, 7’si Hazine tahsisli, 89’u üniversitenin özel mülkiyetinde bulunan 96 gelir getirici gayrımenkulu bulunmaktadır. Kiraya verilen taşınmazların sözleşme hükümlerinde yer aldığı halde, çalışanların idareye bildirilmediği, çalışan dosyalarının güncel olarak tutulmadığı, çalışanların hijyen, genel sağlık ve diğer muayenelerinin mevcut olmadığı, bu alanlarda sunulan sıcak – soğuk ürünlerin sağlık, hijyen ve diğer yönlerden idarece 2019 yılından itibaren fiilen denetlenmediği tespit edilmiştir. 2023 yılı içerisinde denetim komisyonu teşkil etmiş olmakla beraber bu komisyonun herhangi bir çalışma yapmadığı, komisyon faaliyetlerini düzenleyen bir yönergenin de mevcut olmadığı görülmüştür. Denetim dosyalarında yalnızca ilgili ilçe tarım müdürlüğünü denetime davet eden yazılar olduğu tespit edilmiştir.
Daha önceki yıllarda yapılan denetimlerde ise idarenin tespit ettiği eksiklikler için sözleşmelerde yer alan cezai şartların uygulanmadığı ya da ecrimisil alınması gereken kullanım alanları için de sözleşmenin gereklerini yerine getirmeyen kiracılar için bir tasarrufta bulunulmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında periyodik olarak denetim yapılmış olduğunu ifade etmişse de bahse konu Covid-19 salgınında açık tutulan işletmelerde denetim yapılmadığı, süreç sonrası eğitim öğretim süreci normale döndüğünde, deprem öncesi ve sonrasında işletmeler çalışmalarına devam ettiği müddetçe denetim faaliyetinin yapılmadığı anlaşılmaktadır. İlgili denetim faaliyetlerinin 2024 yılı itibariyle başladığı idarece beyan edilmiştir.
İdarenin hem bu alanlarda sunulan hizmet ve ürünlerin kalite ve fiyat açısından denetlenmesi; hem de bu işletmelerde çalışanların isim, işe giriş bildirgesi, genel sağlık muayenesi, adli sicil kaydı gibi evrakların yer aldığı dosyalarının titizlikle takibi ve ayrıca bu işletmelerin kullanım alanlarının sözleşme hükümlerini ihlal edip etmediğinin kontrolü açısından sorumluluğunu yerine getirmesi gerekmektedir.