Döner Sermaye İşletmesi Birimine Ait Giderlerin Kurum Bütçesinden Karşılanması (Sayıştay)

BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Birimine Ait Giderlerin Kurum Bütçesinden Karşılanması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite Döner Sermaye İşletmesi dahilinde faaliyet gösteren birime ait iş sağlığı ve güvenliği ile iş yeri hekimliği ihtiyacına ilişkin giderlerin özel bütçeden karşılandığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin;
(a) fıkrasında; yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, kurulacak döner sermaye işletmesinin başlangıç sermayesine ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabileceği,
(b) fıkrasında; döner sermaye gelirlerinden tahsil edilen kısmın, tıp ve diş hekimliği fakülteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile açık öğretim hizmeti veren yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 35’i, ziraat ve veteriner fakülteleri, sivil havacılık yüksekokulu, sürekli eğitim merkezleri ile bünyesinde atölye veya laboratuvar bulunan yükseköğretim kurumları için asgari yüzde 30’u, diğer yükseköğretim kurumları için ise asgari yüzde 15’i, ilgili yükseköğretim kurumunun ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçlar ile yönetici payları için kullanılacağı,
belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un geçici 66’ncı maddesinde ise; 2015 mali yılı sonuna kadar, yükseköğretim kurumları bütçelerinin “01 – Genel Kamu Hizmetleri” fonksiyonunda öz gelir karşılığı ödenekleştirilen tutarlardan ilgili ekonomik kodlara aktarma yapılmak suretiyle, tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi döner sermaye birimlerinin bütçesine ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarına ilişkin muaccel borçlarının ödenmesi amacıyla aktarma yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu hükümlere göre; yükseköğretim kurumlarının, döner sermaye faaliyetleri sonucu elde edilen ve tahsili gerçekleşen gelirlerinden yukarıda belirtilen oranlar dahilinde ayrılacak kısmın, kendi ihtiyacı olan mal ve hizmet alımları, her türlü bakım, onarım, kiralama, devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ve diğer ihtiyaçları ile yönetici paylarını karşılamak için kullanması gerekmektedir.
Üniversitenin kendi bütçesinden (özel bütçeden) döner sermaye işletmesine ait ihtiyaçların temini, bir başka deyişle kaynak aktarımı; 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) fıkrası ile geçici 66’ncı maddesinde olduğu gibi istisnai bir durum olup mevzuat hükümleriyle sınırlıdır. Bu nedenle belirtilen istisnalar dışında döner sermaye işletmelerinin kendi giderlerini kendi gelirleriyle karşılaması esastır.
Denetimlerde, Dicle Üniversitesi Hastanesinin iş sağlığı ve güvenliği ile iş yeri hekimliği giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılandığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, döner sermaye işletmeleri olan harcama birimlerine iş sağlığı ve güvenliği ile iş yeri hekimliği ihtiyacına ilişkin giderlerin döner sermaye gelirlerinden karşılanması gerektiği konusunda yazı yazıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Üniversite Döner Sermaye İşletmesi dahilinde faaliyet gösteren birime ait iş sağlığı ve güvenliği ile iş yeri hekimliği ihtiyaçlarına ilişkin giderlerin özel bütçeden karşılanmaması gerekmektedir.