|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Düzce Üniversitesi’nin 2023/61641 ihale kayıt numaralı Araç Kiralama Hizmet Alımı İhalesi’nde önemli hatalar tespit edilmiştir. İhale, ertesi yıla geçemeyecek bir hizmet alımının ertesi yıla geçecek şekilde gerçekleştirilmesi ve sözleşme imzalanırken gerekli belgelerin temin edilmemesi gibi eksiklikler içermektedir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, yüklenmeye girişimin mali yılla sınırlı olduğu, yalnızca belirli iş ve hizmetler için ertesi yıla geçişin mümkün olduğu belirtilmiştir. Ancak, bu ihale kapsamında gerekli onay alınmadan yüklenmeye gidilmiştir.
İhale dokümanında, sözleşme imzalanması aşamasında yükleniciden istenen belgelerin sunulmaması da dikkat çekmektedir. Araçların sigorta poliçeleri ve kiralama sözleşmeleri gibi belgelerin eksikliği, ihale şartlarını sağlamayan isteklilerin elenmemesiyle birleşince, eşit muamele ve rekabet ilkelerine aykırı bir durum ortaya çıkmaktadır. Kamu İdaresi, bu eksikliklerin farkında olduğunu ve gelecekte ihale dokümanlarındaki şartların zamanında ve uygun şekilde temin edilmesi için gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, kamu mali yönetiminin kurallarına uyulması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Araç Kiralama İhalesinde Hata ve Eksikliklerin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından ihalesi gerçekleştirilen 2023/61641 ihale kayıt numaralı Araç Kiralama Hizmet Alımı İhalesinde ertesi yıla geçemeyecek bir hizmet alımının ertesi yıla geçecek şekilde alımının yapıldığı ve ihale dokümanına göre sözleşme imzalanması aşamasında alınması gereken belgeler alınmadan yükleniciyle sözleşme imzalandığı görülmüştür.
a) Ertesi yıla geçemeyecek bir hizmet alımının ertesi yıla geçecek şekilde alımının yapılması
Niteliğinden dolayı malî yılla sınırlı tutulamadığı ve sürekliliği bulunduğu Kanun metninde sayılarak belirtilen iş ve hizmetlerden olmayan araç kiralama ihalesinin 17.01.2023 tarihinde ihalesine onay verilerek ertesi yıla geçecek şekilde alımının gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Yüklenmeye girişilmesi” başlıklı 26’ncı maddesinde yüklenme, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sözleşme esaslarına veya kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmüne dayanılarak iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir ödeme yükümlülüğüne girilmesi olarak tanımlanmış ve yüklenmenin süresinin malî yılla sınırlı olduğu hükmü düzenlenmiştir.
Anılan Kanunun “Ertesi yıla geçen yüklenme” başlıklı 27’nci maddesinde ise, niteliğinden dolayı malî yılla sınırlı tutulamayan ve sürekliliği bulunan madde içerisinde sayılan iş ve hizmetler için; her iş itibarıyla, bütçelerinde öngörülen ödeneklerin yüzde ellisini, izleyen yılın haziran ayını geçmemek ve yüklenme süresi on iki ayı aşmamak üzere ve ilgili üst yöneticinin onayıyla ertesi yıla geçen yüklenmelere girişilebileceği düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir ödeme yükümlülüğüne girilmesi olarak tanımlanan yüklenmenin mali yılla sınırlı olduğu, mali yılı aşacak şekilde yüklenmeye girişilmesinin ise yalnızca Kanunun ilgili maddesinde tahdidi olarak sayılan iş ve hizmetler için gerçekleştirilebileceği, bu durumda da ilgili üst yöneticiden ertesi yıla geçen yüklenme için onay alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, anılan Kanunun 27’nci maddesinde sayılan iş ve hizmetlerden olmayan araç kiralama hizmetinin Düzce Üniversitesi tarafından 2023/61641 ihale kayıt numarası ile 01.03.2023- 29.02.2024 tarihlerini kapsayacak ve ertesi yıla geçecek şekilde Araç Kiralama Hizmet Alımı işinin yüklenmesine girişildiği tespit edilmiştir. Öte yandan bu yüklenme için ilgili üst yöneticiden de onay alınmadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, söz konusu hatanın sehven gerçekleştirildiği ve bundan sonraki süreçte yüklenmeye girişilirken 5018 sayılı Kanunun ilgili maddelerindeki hususlara azami düzeyde riayet edileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, yüklenmeye girişilirken kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini ve tüm mali işlemlerin kontrolünü düzenlemek amacı olan 5018 sayılı Kanunun ilgili maddelerine riayet edilmesi gerekmektedir.
b) İhale dokümanına göre sözleşme imzalanması aşamasında alınması gereken belgeler alınmadan yükleniciyle sözleşme imzalanması
Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi ihale dokümanında sözleşme imzalanması aşamasında yüklenici tarafından sunulması istenilen evrakların sunulmamasına rağmen yükleniciyle sözleşme imzalandığı görülmüştür.
2023/61641 ihale kayıt numaralı Araç Kiralama Hizmet Alımı İhalesi Teknik Şartnamesinin “kiralanacak taşıtlarla ilgili hususlar” başlıklı 2’nci maddesinde dört adet taşıtın kiralanacağı bu taşıtların bir adet Binek(Makam) Otomobil, 1 adet Yol Süpürme Aracı, 1 Adet Kamyonet ve 1 Adet Pick-Up cinsinden olacağı, Teknik Şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı 8’inci maddesi 3’üncü fıkrasında ise, ihale konusu işle ilgili çalıştırılacak taşıtların isteklilerin kendi malı olma şartının aranmayacağı, isteklilerin kendi malı olmayan taşıtlarla ilgili taşıtın malikiyle yapmış oldukları taşıt kiralama sözleşmesini sözleşmenin imzalanması aşamasında idareye sunmuş olmaları gerekmekte oldukları düzenlemesi yapılmıştır.
2023/61641 ihale kayıt numaralı Araç Kiralama Hizmet Alımı işinin İdari Şartnamesinin “İhaleye katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7.5.2’nci maddesinde ihale konusu işle ilgili çalıştırılacak taşıtların isteklilerin kendi malı olma şartının aranmayacağı, isteklilerin kendi malı olmayan taşıtlarla ilgili taşıtın malikiyle yapmış oldukları taşıt kiralama sözleşmesini ve her durumda teklif edilen taşıta ait Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi ile kasko poliçesini sözleşmenin imzalanması aşamasında İdareye sunulmuş olması gerektiği hükmüne yer verilmiştir.
2023/61641 ihale kayıt numaralı Araç Kiralama Hizmet Alımına Ait Sözleşme Tasarısının “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21.2.1’inci maddesinde ise, araçların kanunlara göre yapılması zorunlu olan trafik sigortası ve kaskosunu yüklenicinin yaptırmak ve bunları işe başlama tarihinde İdareye vermekle yükümlü olduğu hükmü düzenlenmiştir.
Yapılan denetimlerde, Araç kiralama hizmet alımının ihalesi üzerine bırakılan Yüklenicisi tarafından sözleşme aşamasında Kamyonetin ve Makam Otomobilinin Kasko Sigorta Poliçesi ile Makam Otomobilinin malikiyle yapmış oldukları taşıt kiralama sözleşmesinin sunulmamasına rağmen Yükleniciyle sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir. Söz konusu eksikliklere rağmen ihale dokümanındaki şartları sağlamayan isteklilerin geçici teminatının gelir kayıt edilerek elenmemesi Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden olan eşit muamele, rekabet, güvenilirlik ilkelerine ters düşülmesine sebebiyet verecek olup söz konusu araç kiralama işinin de istenilen özelliklerde alınması konusunda zafiyetlere sebebiyet verecektir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, bundan sonraki süreçte ihale dokümanlarında belirtilen şartların zamanında ve uygun şekilde temin edilmesi için gerekli önlemlerin alınmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, ihale dokümanında belirtilen şartların zamanında ve uygun şekilde temin edilmesinin sağlanması için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.