Kurumun Kiraya Verdiği Taşınmazların Kira Sürelerinin İhalesiz (Sayıştay)

BULGU: Kurumun Kiraya Verdiği Taşınmazların Kira Sürelerinin İhalesiz

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Uzatılması
Üniversite yerleşkesi içinde bulunan ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihaleye çıkılarak kiraya verilen taşınmazların, kira süresi sonunda yeniden ihale yapılmaksızın, kullanım bedeli alınması yoluyla aynı kişilerce işletilmesine izin verildiği tespit edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye başlıklı” 75’inci maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilerek ecrimisil isteneceği hükme bağlanmıştır.
Söz konusu Kanun hükmüne göre; ecrimisil talep edilebilmesi için, İdarenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği gibi fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı, kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı, işgal edilen taşınmaz malın da idarenin talebi üzerine mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği belirtilmiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları” üst başlıklı bölümünün “Uygulama Alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümlerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi” üst başlıklı bölümün 347’nci maddesinde ise; Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşmenin aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılacağı, kiraya verenin sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremeyeceği ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya verenin, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak şartıyla, herhangi bir neden göstermeksizin sözleşmeye son verebileceği, belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracının her zaman, kiraya verenin ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilecekleri, genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracının sözleşmeyi sona erdirebilecekleri hüküm altına alınmıştır.
Denetimlerde; Üniversitenin 2886 sayılı Kanun’a göre ihale ile ya da protokol yapmak suretiyle muhtelif tarihlerde kiraya verdiği Otopark, Hastane Kantinleri, Diş Market, Çocuk Hastanesi Zemin Kat Kantinleri, Üntaş Merkez Binası, Tenis Kafe, Kipa Hipermarket gibi bazı taşınmazlarının 6098 sayılı Kanun’da belirtilen 10 yıllık süreyi aşmasına rağmen gerekli sürelere uyularak bildirim yapılmayıp tahliye edilmediği, kira süresi sonunda kullanım bedelleri alınarak kişi ve firmalara ihale yapılmaksızın kiracılık ilişkisinin devam ettirildiği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, sözleşmesi sona eren ve ecrimisil hesaplaması ile faaliyetine devam eden kiracılar ile ilgili olarak bu taşınmazların satış, kira, irtifak, takas, tahsis ve devir komisyonu izinlerinin alındığı, 2886 sayılı Kanun hükümleri gereğince ihalelerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; kiraya verilen taşınmazların 6098 sayılı Kanun’daki süreler gözetilerek kira süresi sonunda tahliye edilmesi ve 2886 sayılı Kanun’a göre ihale yapılarak tekrar kiraya verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.