|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin ilaç ve malzeme alımlarında açık ihale yönteminin yerine doğrudan temin yönteminin kullanıldığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/f maddesi gereğince, bu tür alımların kısımlara bölünerek doğrudan teminle gerçekleştirilmesi, yasal düzenlemelere aykırıdır. Kanunun 5. maddesi, idarelerin saydamlık, rekabet, eşit muamele gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal alımları ve hizmetlerin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmaktadır.
Denetimlerde, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımların toplam tutarının 209.230.934,74 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu rakam, açık ihale usulü ile yapılan alımların neredeyse iki katıdır. Sorumlu kişiler, bu alımların genellikle acil durumlarda, ameliyat sırasında firma yetkilisinin bulunması nedeniyle yapıldığını ifade etmiştir. Ancak, ihale dökümanlarında ihtiyaçların net bir şekilde belirtilmesi durumunda, bu alımların iyi bir planlama ile açık ihale yöntemiyle gerçekleştirilebileceği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, hastaya özgü olmayan ve stoklanabilen ilaç ve malzeme alımlarının açık ihale usulü ile yapılması gerektiği, doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünerek sağlanmaması gerektiği belirtilmiştir. Kamu idaresi, ihtiyaçların mevzuat çerçevesinde karşılanacağına dair bilgi vermiştir. |
BULGU: İhale Usulleriyle Karşılanması Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin Yöntemiyle Alınması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Açık ihale yöntemiyle yapılması gereken ilaç ve malzeme alımlarının kısımlara bölünmek suretiyle, 4734 sayılı Kanun’un 22/f maddesine göre doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
İdarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu;
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği;
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği;
Aynı Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde ise, özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarının doğrudan teminle yapılabileceği;
Belirtilmektedir.
Yapılan denetimlerde 4734 sayılı Kanunun 22/f maddesine göre yapılan alımların oldukça yüksek tutarlarda olduğu (209.230.934,74TL) tespit edilmiştir. Bu rakam 4734 sayılı Kanunda yer alan Açık İhale usulü ile yapılan alımların % 47 si, tüm doğrudan temin yöntemi ile alımların ise neredeyse iki katıdır. Sorumlu kişiler ile yapılan görüşmelerde kısaca bu alımların, çoğunlukla ameliyat anında firma yetkilisinin de yer aldığı bir zorunluluktan dolayı yapıldığı belirtilmiştir. Ancak hasta önceliğinden taviz verilmeden ihale dökümanında yer alan şartnamelerde tüm ihtiyaç ve isteklerimiz belirtilerek 22/f yöntemi ile yapılan birçok alımın iyi bir planlama ile İhale yöntemi kullanılarak yapılabileceği anlaşılmaktadır. Bunun sonucunda rekabet ortamının oluşabileceği ve fiyatların rekabet nedeni ile düşebileceği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, ihtiyaçların belirtilen mevzuat çerçevesinde karşılanacağı bilgisi verilmiştir.
Bu hükümler karşısında, hastaya özgü olmayan ve stoklanabilen ilaç ve malzeme alımlarının açık ihale usulüyle yapılması; açık ihale usulü ile karşılanması gereken ihtiyaçların 4734 sayılı Kanunun 22/f maddesine göre kısımlara bölmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle sağlanmaması gerekmektedir.