ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye taşınmazlarına yönelik yapılan bakım ve onarım harcamalarının, ilgili varlıkların kayıtlı değerine eklenmediğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170. maddesi, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, bu varlıkların kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı genel tebliğde, 114.000 TL’yi aşan değer artırıcı giderlerin de aynı şekilde kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Denetim bulguları, üniversitede gerçekleştirilen 875.900 TL tutarındaki bakım ve onarım harcamalarının, ilgili maddi duran varlıkların değerine eklenmediğini göstermektedir. Bu durum, bilançoda 252 Binalar Hesabı’nda 875.900 TL’lik bir eksiklik ve 630 Giderler Hesabı’nda aynı tutarda bir fazlalık yaratmıştır. Kamu idaresi, yapılan harcamaların değer artırıcı nitelikte olmadığını savunsa da, asansör, çatı tadilatı gibi işlemlerin varlığın değerini artırdığı açıktır. Bu durum, muhasebe kayıtlarının doğru bir şekilde tutulması açısından önemli bir sorunu işaret etmektedir.

BULGU: Taşınmazlara Ait Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlığın Kayıtlı Değerine Eklenmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Taşınmazlara ait bakım ve onarım niteliğindeki değer artırıcı harcamaların, ilgili varlığın kayıtlı değerine eklenmediği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap grubunda yer alan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplanmasında dikkate alınacağı ve bunlar dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım, onarım ve harcamaların gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” konulu 47 sıra No.lu Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için 114.000,00 TL’yi aşan ve değer artırıcı harcama olarak kabul edilen giderlerin ilgili duran varlığın maliyetine ekleneceği düzenlenmiştir. Bu kapsamda, taşınmazlar için 114.000,00 TL’yi aşan bakım, onarım, tamir mahiyetindeki harcamalardan değer artırıcı nitelikte olanların 630 Giderler Hesabı yerine ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, maddi duran varlıklar için yapılan harcamaların değer arttırıcı harcama kapsamında yapılmadığını belirtmekle birlikte, söz konusu harcamaların (asansör ve asansör kovası enjeksiyonu yapımı, çatı tadilatı, binalara yapılan bakım ve tadilat vs ) maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran harcamalar olduğu açıktır.
Sonuç olarak Üniversitede 2023 yılında yapılan bakım ve onarım harcamalarından varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran 875.900,00 TL’nin ilgili duran varlıkların kayıtlı değerine eklenmeyerek giderleştirilmesi sonucunda; bilançoda 252 Binalar Hesabında 875.900,00 TL eksiğe, 630 Giderler Hesabında ise aynı tutarda fazlaya neden olunmuştur.