|
ÖZET: Kiraya verilen kantin ve kafeteryaların kullanım alanlarının, kira sözleşmelerine uygun olarak denetlenmediği tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite kampüsündeki işletmecilerin, tahsis edilen alan sınırlarını aşarak daha fazla yer işgal ettiklerini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu idarelerinin taşınmazların yönetimi ve kullanımı konusundaki sorumluluklarını belirlerken, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu da kiralama süreçlerinin nasıl yürütüleceğini düzenlemektedir.
Yapılan denetimlerde, bazı kantin ve kafeteryaların kiracıları tarafından, üniversitenin bilgisi dışında alanların usulsüz bir şekilde genişletildiği ve bazı işletmelerin keyfi olarak kapatıldığı gözlemlenmiştir. Kiracıların, sözleşmelere aykırı hareket etmeleri, kamu menfaatini ihlal eden sonuçlar doğurmaktadır. Bu durum, üniversite yönetiminin kiralanan alanların sözleşmelere uygun kullanımını sağlama yükümlülüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, 5018 sayılı Kanun gereğince, üniversitenin taşınmazlarının yönetimi ve kullanımıyla ilgili gerekli tedbirleri alması yasal bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu bağlamda, kiralama süreçlerinin etkin bir şekilde denetlenmesi ve sözleşmelere uyumun sağlanması, kamu kaynaklarının verimli kullanımı açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Kiraya Verilen Kantin ve Kafeteryaların Kullanım Alanlarının Kira Sözleşmelerine Uygun Olarak Kullanılıp Kullanılmağının İdare Tarafından Denetlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite kampüsünde kiraya verilen kantin ve kafeterya işletmecilerinin kira sözleşmesinde tahsis edildiği bildirilen alan sınırlarını ihlal edip etmedikleri konusunda herhangi bir denetime tabi olmadıkları; işletmeciler tarafından kira sözleşmelerine aykırı olarak kiralanan alandan daha fazla alanın işgal edildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince, taşınır ve taşınmaz edinilmesi, yönetilmesi, trampası, elden çıkarılması, ecrimisilin tahsil ve takibinde izlenecek yöntem, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin yönetimi ve korunması, işgalli malların tahliyesi gibi hususlar ilgili kanunlarda düzenlenir.” denilmiş,
Aynı Kanun’un 48’inci maddesi ile kamu idarelerinin yönetimindeki mallarının (taşınır ve taşınmaz) yönetim ve kullanma işlemlerinin verimlilik ve tutumluluk ilkelerine göre yapılması gerektiği; bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Üniversitenin mülkiyeti veya kullanımında olan alanlardaki kantin, kafeterya, çay ocağı vb. yerler 2886 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kiraya verilirken kiracının kullanımına verilen alanların yerleri ve yüzölçümleri kira şartnameleri ve sözleşmeleriyle belirlenmektedir. Kiraya verilen taşınmazların şartname ve sözleşmeye uygun kullanılıp kullanılmadığının denetimi sorumluluğu idareye ait olup ortaya çıkan işgallerin bertaraf edilmesi yükümlülüğü de bu çerçevede kurum yönetimine aittir.
Söz konusu kantin ve kafeteryalarda yapılan fiziki denetimde; kiracıların kullanımına verilen alanların bazılarının Üniversitenin bilgisi dışında usulsüz olarak genişletildiği, bazı kantin ve kafeteryaların kiracı tarafından Üniversiteye haber verilmeden keyfi olarak kapatıldığı görülmüştür.
Kiracıların, Üniversite ve hazine taşınmazlarındaki kiraladıkları alanları sözleşmelerine aykırı olarak kullanması (genişletmesi, kapatması vb.) kamu menfaatlerinin ihlal sonucunu doğurmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, söz konusu taşınmazların sözleşme ve şartnamelerine uygun kullanımını sağlayacak tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 5018 sayılı Kanun’un kamu idarelerine ait malların kullanımına ve yönetimine ilişkin ilkelerinin gereği olarak, Üniversitenin söz konusu taşınmazların sözleşme ve şartnamelerine uygun kullanımını sağlayacak tedbirleri alması yasal bir zorunluluktur.