|
ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, tek kaynaktan temin edilen mal ve hizmet alımlarında gerekli araştırmaların yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kanun’un 22. maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde gerçekleştirilen alımlarda, kamu idarelerinin mevzuat gereği belirlenen detaylı incelemeleri yerine getirmediği tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen formlar, alımın gerekçelerini ve fiyat araştırmalarını içermelidir; ancak yapılan incelemelerde bu belgelerin eksik olduğu görülmüştür.
İdari Mali İşler Daire Başkanlığı’nın tek kaynaktan yaptığı alımlarda, yalnızca proforma faturanın dikkate alındığı ve yaklaşık maliyetin bu tutara göre belirlendiği anlaşılmıştır. Ayrıca, diğer alıcıların ödediği bedellerin ve piyasa fiyatlarının göz önünde bulundurulmadığı saptanmıştır. Bu durum, mevzuatın gerektirdiği piyasa araştırmasının yapılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 22. maddesi kapsamında gerçekleştirilen alımlarda, gerekli araştırmaların yapılması ve açıklayıcı bilgilerin formlara eklenmesi zorunludur. Kamu idaresi, bu bulgular ışığında gerekli önlemleri alacağını bildirmiştir. |
BULGU: Tek Kaynaktan Temin Edilen Mal ve Hizmetlere İlişkin Mevzuatın Öngördüğü Araştırmaların Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a) ve (b) bentleri kapsamında yapılan alımlarda, mevzuat gereği düzenlenen tek kaynaktan temin edilen mallara/hizmetlere ilişkin alımlarda gereken detaylı araştırmaların yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.1.1.5’inci maddesinde; 04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan İhale Uygulama Yönetmeliklerinde 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında idarece yapılacak alımlarda kullanılmak üzere “4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b), (c) Bentleri Kapsamında Tek Kaynaktan Temin Edilen Mallara/Hizmetlere İlişkin Form” un yer aldığı belirtilmiştir.
Buna göre ihtiyacın gerçek veya tüzel tek kişiden yapılma sebeplerinin ayrıntılı şekilde ortaya koyulacağı, Kanun’un 22’nci maddesinin ilgili bentlerinde belirtilen hükümlerin uygulanabilir olmasını sağlayan sebeplerin detaylı olarak yazılacağı, bunlara ilişkin belgelerin de anılan forma ekleneceği belirtilmiştir.
İlgili formlar incelendiğinde ise (KİK022.0/M ve KİK021.0/H) kamu idaresinin ihtiyaç konusu mal veya hizmetin niteliklerini tarif etmesi, ihtiyacın neden sadece özel bir hakka sahip gerçek veya tüzel tek kişiden karşılanabileceğini detaylı olarak yazması, fiyat araştırması yapması, yaklaşık maliyetin tespitinde hangi metotların uygulandığını açıklaması ve bu hususlara ilişkin bütün belgeleri forma eklemesi gerektiği görülmektedir.
Yapılan incelemede; İdari Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından tek kaynaktan yapılan alımlarda, ödeme bedeli belirlenirken sadece alım yapılacak tek kaynağın proforma faturasının dikkate alındığı ve yaklaşık maliyet tutarının da bu tutara denk olduğu görülmüştür. Ayrıca tek kaynaktan satın alınacak mal veya hizmetin ilgili tek kaynak tarafından diğer gerçek veya tüzel kişilere satışına ilişkin faturalara yansıyan fiyatlar, ilgili tek kaynağın internette veya sair şekilde ilan ettiği katalog fiyat tarifesi, diğer kamu/özel kurumlar da dâhil daha önce alım yapılmış ise TÜFE veya döviz cinsinden güncellenen fiyatlar ve ticaret/sanayi odalarından fiyat soruşturulması yoluyla elde edilen fiyatların dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. Oysa tek kaynaktan alım yapılırken aynı mal ya da hizmeti satın alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin ödediği bedeller kıyaslanarak piyasa fiyat araştırması yapılması mevzuatın gereğidir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış, gerekli tedbirlerin alınacağı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak, Kanun’un 22’nci maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında yapılan alımlarda mevzuatın öngördüğü ayrıntıda tüm araştırmaların yapılması, açıklayıcı bilgilerin söz konusu formlara eklenmesi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgelerin forma eklenmesi gerekmektedir.