| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, “GSÜ Ortaköy Yerleşkesi” projelerinde sözleşmede yer almayan işler için Ticaret ve/veya Sanayi Odası onayı olmayan rayiç fiyatlar kullanılarak yeni birim fiyatlar belirlenmiş ve ödemeler yapılmıştır. Bu durum, mevzuata aykırı olup, yeni birim fiyatların belirlenmesi için onaylı rayiçlerin alınması gerektiği tespit edilmiştir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Yeni Birim Fiyat Belirlenirken Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onaylanmamış Rayiç Değerlerin Esas Alınması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
54.489.685,51 TL sözleşme bedelli “GSÜ Ortaköy Yerleşkesi A-B Blok 2 Etap Güçlendirme İkmal ve Muhtelif İşleri” ile 27.143.370,79 TL sözleşme bedelli “GSÜ Ortaköy Yerleşkesi İbrahim Tevfik Efendi Sahil Sarayı Müştemilatları Restorasyon İkmal ve Müteferrik İşleri”’ne ait sözleşmelerde bulunmayan işler için Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmamış rayiç fiyatlar esas alınarak yeni birim fiyat oluşturulup hakedişe bağlandığı ve ödemelerin yapıldığı tespit edilmiştir.
Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği’nin 41’inci maddesi dayanak alınarak hazırlanıp yürürlüğe giren Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; bu Genel Şartnamenin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi idareler tarafından yönetmelik hükümlerine göre ihalesi 21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki kültür varlıklarının rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri, sokak sağlıklaştırma, çevre düzenleme projeleri ve bunların uygulamaları ile değerlendirme, muhafaza, nakil işleri ve kazı çalışmalarına ilişkin mal ve hizmet alımları yapılan ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre birim fiyat sözleşmeye bağlanan uygulama işlerini kapsadığı hükmü bulunmaktadır.
Aynı Genel Şartnamenin “Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin (a) fıkrasında; ön veya kesin proje üzerinden veya proje yapımı ile uygulamanın birlikte yapılarak sözleşmeye bağlandığı işlerde işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek ilgili koruma kurulunun onayını almak kaydı ile yapılmasını istediği ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedellerinin, (b) fıkrasında ise Şartnamenin 21’inci maddesine göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, yüklenici ile birlikte maddede sayılan usuller çerçevesinde tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği düzenlenmiştir.
22’nci maddenin devamında yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre kullanılacak analizler sayılmış olup;
Yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler,
İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler,
Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler,
arasından birisi yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre kullanılabilir.
Yine aynı maddede işin niteliğine uygun olarak yukarıdaki sayılan analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden birinin uygulanacağı da hükme bağlanmış olup bunlar;
Yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler,
İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler,
İdarenin veya diğer idarelerin sözleşmeye bağladığı benzer uygulama işlerinde ortaya çıkan fiyatlar,
İdarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçleridir.
Yapılan denetimde;
-“GSÜ Ortaköy Yerleşkesi A-B Blok 2 Etap Güçlendirme İkmal ve Muhtelif İşleri” işinde 2.167.472,96 TL tutarında iki imalat (GS.ÖELK.06 ve GS.ÖELK.07),
-“GSÜ Ortaköy Yerleşkesi İbrahim Tevfik Efendi Sahil Sarayı Müştemilatları Restorasyon İkmal ve Müteferrik İşleri” işinde 2.106.623,25 TL tutarında dört imalat (YFA.02, YFA.03 YFA.04 ve YFA.05),
için yeni birim fiyatlara esas teşkil edecek rayiç fiyat tekliflerinin Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmadığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca yeni birim fiyatlara esas teşkil edecek rayiçlerin tespiti için alınan fiyat tekliflerinin Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanması, uygulanan rayicin yer ve zaman itibarıyla gerçek piyasa değerini yansıttığını belgelemektedir. Bu nedenle söz konusu onay işlemi, alınan fiyat tekliflerinin belirlenecek yeni birim fiyatlara dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartıdır.
Kamu İdaresi cevabında; poz olurlarının yüklenici firma ile mutabık kalınarak geçici fiyat oluru niteliğinde oluşturulduğu, bu çerçevede ilgili yeni birim fiyatların ilk hakedişe uygulandığı, Ticaret Odasından onay alındıktan sonra revize poz olurlarının oluşturularak düzenlenecek ilk hakedişte ilgili rayiçlerin revize edileceği belirtilmişse de mevzuatta geçici fiyat oluru ile yeni birim fiyat belirlenmesine izin veren bir düzenleme bulunmamaktadır. Yeni birim fiyatlara esas teşkil edecek rayiçlerin tespiti için alınan fiyat tekliflerinin Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanması, yeni birim fiyatlara dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartıdır. Zira bu onaylar uygulanan rayiç fiyatın, yer ve zaman itibarıyla gerçek piyasa değerini yansıttığını belgelemektedir. Dolayısıyla İdare cevabı bulgudaki tespiti değiştirmemektedir.
Sonuç olarak; sözleşmede bulunmayan işler için Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmamış rayiç fiyatlar esas alınarak yeni birim fiyat belirlenmesi mevzuata aykırıdır.