Üniversiteye Tahsisli Hazine Taşınmazlarının Kiralama İhalelerinde Rekabetin Sağlanmaması (Sayıştay)

BULGU: Üniversiteye Tahsisli Hazine Taşınmazlarının Kiralama İhalelerinde Rekabetin Sağlanmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’inci maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen Üniversiteye tahsisli Hazine taşınmazlarının kiralanması ihalelerine tek bir firmanın davet edildiği ve bu firma ile sözleşme imzalandığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde, ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasının Kanun’un temel ilkelerinden olduğu belirtilmiştir.
İdarenin yapmış olduğu ve devam eden toplam 105 adet kira sözleşmesi mevcut olup bunlardan sadece 5’tanesinin ihalesine birden fazla istekli davet edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda; ihaleye birden fazla firmanın davet edildiği yerlerin tahmini bedel ve ihale bedelleri ile tek firma davet edilerek gerçekleştirilen ihalelerden, tahmini bedel tutarına göre ihale bedeli en yüksek olan 5 yerin bilgilerine yer verilmiştir.
Tablodan da anlaşılacağı üzere, tahmin edilen bedele göre ihale bedelindeki artış oranının, ihalesine birden fazla isteklinin davet edildiği yerlerde, tek istekli davet edilen yerlere kıyasla çok daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu durum, ihale bedelinin oluşmasında rekabet unsurunun ne kadar belirleyici bir faktör olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri, “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde ise; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinin son fıkrasında ise; kamu idarelerine ait malların edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemlerinin, verimlilik ilkesine göre yapılacağı ve bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olduğu vurgulanmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, pazarlık usulü ile yapılan ihalelere tüm kiralama talepleri dikkate alınarak isteklilerin ihalelere çağrıldığı, birden fazla isteklinin bulunmadığı ihalelerde mevcut istekli ile ihale sürecinin sonuçlandırıldığı ancak bundan sonraki süreçte planlanan kiralama ihalelerinde birden fazla istekli/talep olması halinde tüm isteklilerin ihalelere davet edileceği ifade edilmiş ise de; pazarlık usulü ile yapılan kiralama ihalelerinde ilan yapılmadığı için ancak davet gönderilen isteklilerin ihaleye katılabilmeleri mümkün bulunmaktadır. Bu itibarla, sadece mevcut kiracının tek istekli durumunda olduğu ihalelerde başka firmalara da davetiye gönderilmesinin rekabetin sağlanması açısından faydalı olacağı değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak; kiralama ihalelerine sadece tek firmanın davet edilmesinin, ihalelerde yeterli rekabetin oluşmasını ve İdarenin kira gelirlerinin artmasını engellediği değerlendirilmektedir.
Table 5:İhalelere Katılan İstekli Sayısı ve Oluşan İhale Bedelleri