Üniversitenin Bazı Birimleri Adına Muhasebe Sistemi Dışında Açılmış Banka Hesaplarının Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Üniversitenin Bazı Birimleri Adına Muhasebe Sistemi Dışında Açılmış Banka Hesaplarının Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin bazı birimleri tarafından açılmış ve muhasebe sistemi içinde yer almayan banka hesaplarının mevcut olduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe sistemi” başlıklı 49’uncu maddesinin ikinci fıkrasında; kamu hesaplarının kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde ise; bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği, bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesinin ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğu ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 102 Banka Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 17’nci maddesinde; bu hesabın, muhasebe birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya tahsil için verilen çeklerden tahsil işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş olup bu hüküm uyarınca kamu idareleri adına bankalarda hesapların muhasebe birimi adına açılması gerekmektedir.
Denetimlerde, muhasebe birimi dışında Rektörlük, Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı ile Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı adına bankalar nezdinde yabancı uyruklu öğrenci katkı payı gelirleri, sosyal tesis işletme gelirleri ile kütüphane ceza gelirlerinin tahsilatlarının gerçekleştirilmesinde kullanılmak üzere açılan ve belirlenen dönem sonralarında bakiyeleri muhasebe birimi banka hesabına aktarılan tahsilat hesaplarının bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu banka hesaplarında ana gelirlerinin tahsil edilmediği, ağırlıklı olarak sosyal hizmet niteliğindeki hizmet gelirlerinin tahsil edildiği ifade edilmişse de, yabancı uyruklu öğrenci harç gelirleri gibi faaliyet gelirlerinin de bu hesaplar aracılığıyla tahsil edildiği görülmektedir. Ayrıca, söz konusu hesapların açılmasının dayanağı olarak Kamu Haznedarlığı Yönetmeliğinin 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile getirilen istisna hükmü gösterilmiş ise de; bu madde de yer alan istisna, bütçe dışı işletilen, muhasebe ve kayıt işlemlerini Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller kapsamında yürütmekte ve bağlı oldukları kamu idarelerinden ayrı mali tablo üretmekte olan işletmeler için geçerli bulunmaktadır. Diğer taraftan, Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri İle Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi ile kamu idarelerine, kamu idaresi veya muhasebe birimleri adına açılmış bulunan banka hesap numaralarını bildirim zorunluğu getirilmiş olmasına karşın bulgu konusu hesapların Üniversite tarafından Sayıştaya bildirilen hesaplar arasında yer almadığı görülmüştür.
Sonuç olarak; Üniversite muhasebe birimi dışında açılan söz konusu hesapların, Üniversitenin muhasebe sistemi içine dahil edilmesinin sağlanması gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU

GAZİ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE
İŞLETMESİ
2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 23
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 25
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 25
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 26
DENETİM GÖRÜŞÜ 26
DENETİM BULGULARI 26
EKLER 32
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
1. İşletme Tarafından Döviz Hesaplarına İlişkin Olarak Kambiyo Değerlemesi İşlemlerinin
Yapılmaması ve Döviz Gönderme Emirleri Hesabının Kullanılmaması
B. Diğer Bulgular
1. Üniversite Kadrosunda Bulunan Öğretim Elemanlarının Yasak Olmasına Rağmen Özel Muayenehane Açmaları
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik kapsamında, 23.05.2000 tarih ve 24057 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği ile kurulmuştur.
Döner Sermaye İşletmesi, Yönetmelik’in 2’nci maddesinde sayılan ve aşağıda yer verilen faaliyetleri yürüterek gelir elde etmektedir:
Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak, seminer, konferans, sempozyumlar düzenlemek, kurslar açmak,
Her türlü çalışmaları ve danışmanlık hizmetlerini yapmak
Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, ameliyat, bakımevi hizmet üretimi ile ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak,
Açılmış olan her türlü sağlık hizmetleri ile ilgili yataklı ve yataksız sabit ve geçici kuruluşları işletmek,
Her türlü yayım ve basım işlerini yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak,
Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek birimlerin faaliyet alanları ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünlerin önceden Rektörün izni alınmak şartıyla pazarlanması ve satılması için satış ve teşhir yerleri açmak.
Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları da esas alınarak yapılan ek ödemelerde, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı 46’dır.
İşletme Müdürlüğünde; işletme müdürü, 8 idari memur ve 5 sürekli işçi hizmet vermekte olup bunlardan 9’unun kadrosu özel bütçededir.
Saymanlık Müdürlüğünde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli saymanlık müdürü ve 1 saymanlık müdür yardımcısı ve 14 memur ile Üniversite personeli 5 memur olmak üzere toplam 21 personel bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir.
Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir.
Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2023 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır.
Başlangıç bütçesinde 3.116.763.857,00 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır. Yıl içerisinde ek bütçelerle bütçe tahminleri güncellenmiş olup gider ve gelir bütçeleri 3.504.619.689,00 TL’ye yükselmiştir.
İşletmenin 2023 yılında 2.959.275.432,11 TL bütçe giderine karşılık 1.690.967.413,67 TL bütçe geliri elde ettiği anlaşılmıştır.
İşletmede 2023 yılı gelir tablosuna göre 1.767.240.525,99 TL gelir elde edilmiş, 2.816.794.841,76 TL gider gerçekleşmiş ve dönem 1.049.554.315,77 TL zararla tamamlanmıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütülmekte iken Eylül ayı sonundan itibaren Bütünleşik Kamu Mali Yönetim ve Bilişim sistemi üzerinden yürütülmüştür.
Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu,
• Envanter defteri.
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.