|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelere ait taşınmazların bakım ve onarım harcamalarının, ilgili varlıkların kayıtlı değerlerine eklenmediğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170. maddesi gereğince, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi ve amortisman hesaplamalarında dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen 114.000,00 TL’lik limitin aşılması durumunda, bu harcamaların gider kaydı yerine ilgili varlığın maliyetine eklenmesi zorunludur.
Üniversitede 2023 yılı içerisinde gerçekleştirilen bakım ve onarım harcamaları sonucunda, varlıkların değerini artıran maliyetlerin kaydedilmemesi nedeniyle 252 Binalar Hesabı’nda 3.585.278,26 TL’lik bir eksiklik meydana gelmiştir. Kamu idaresi, taşınmazların değerlemesi için bir komisyon kurulduğunu ve bu komisyonun çalışmalarını tamamladığını belirtse de, yapılan değer artırıcı harcamaların değerleme süreçlerinde dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, taşınmazlara yönelik gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların, ilgili maddi duran varlık hesaplarına kaydedilmesi ve mali tablolarda bu varlıkların gerçek değerlerinin yansıtılması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Taşınmazlara Ait Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlığın Kayıtlı Değerine Eklenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Taşınmazlara ait bakım ve onarım niteliğindeki değer artırıcı harcamaların, ilgili varlığın kayıtlı değerine eklenmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi duran varlıklar hesap grubu ile ilgili “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplanmasında dikkate alınacağı ve bunlar dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım, onarım ve harcamaların gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” konulu 47 sıra No.lu Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşan ve değer artırıcı harcama olarak kabul edilen giderlerin ilgili duran varlığın maliyetine ekleneceği, beşinci fıkrasında ise; bu limitin gerektiğinde Bakanlıkça güncellenerek yılı Kasım ayı sonuna kadar duyurulacağı düzenlenmiştir.
Taşınmazların her biri için öngörülen limit, Bakanlıkça 07.11.2023 tarihinde 114.000,00 TL olarak belirlendiğinden 2023 yılında 114.000,00 TL’yi aşan bakım, onarım, tamir mahiyetindeki harcamalardan değer artırıcı nitelikte olanların 630 Giderler Hesabında gider kaydı yerine ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerekmektedir.
Üniversitede 2023 yılında yapılan bakım ve onarım harcamalarından varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran harcamaların varlığın kayıtlı değerine eklenmeyerek giderleştirilmesi sonucunda; mali tablolarda 252 Binalar Hesabının 3.585.278,26 TL kadar eksik görünmesine neden olunmuştur.
Kamu idaresinin cevabında, taşınmazların değerlemesi için bir komisyon kurulduğu, komisyonun değerleme çalışmalarını tamamlandığı ve gerekli makamlara sunulduğu, 2024 yılında değerleme işlemleri sonrasında yapılacak değer artırıcı harcamaların kayıtlı değerlere eklenmesi için ilgili birimlere bildirileceği ifade edilmişse de komisyon tarafından hazırlanan rapor incelendiğinde taşınmazların değeri, konumu ve ilgili bakanlık tarafından belirli zaman dilimlerine göre yayımlanan yapılara ait metrekare birim değerine göre tespit edilmiş olup taşınmazlara yapılan değer artırıcı harcamaların değerleme işlemlerinde dikkate alınmadığı görülmektedir.
Sonuç olarak; taşınmazlar için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlık hesaplarına kaydedilerek, mali tablolarda bu varlıkların gerçek değerleri ile görünmesinin sağlanması gerekmektedir.