|
ÖZET: İhalelerde, yaklaşık maliyetin üzerinde sunulan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirgin bir şekilde ortaya konmuştur. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3 maddesi, yaklaşık maliyet hesaplamalarında dikkate alınması gereken unsurları ve tekliflerin piyasa rayiç fiyatlarıyla karşılaştırılmasını zorunlu kılmaktadır. İhale komisyonları, tekliflerin uygunluğunu değerlendirirken, bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak ekonomik açıdan en avantajlı teklifi belirleme veya ihaleyi iptal etme yetkisine sahiptir.
Ancak, yalnızca teklifin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması hukuken geçerli değildir. Denetimlerde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılan ihalelerde, bu durumun sıkça yaşandığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, 2024 yılı itibarıyla gerçekleştirilecek ihalelerde, tekliflerin değerlendirilmesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili hükümlerine uyulacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, üniversiteler tarafından düzenlenen ihalelerde, yaklaşık maliyetin üzerinde teklif verilmesi durumunda, ihale komisyonlarının bu teklifleri yalnızca bu gerekçeyle değerlendirme dışı bırakmamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli değerlendirmeleri yapmaları gerekmektedir. |
BULGU: İhalelerde Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Tekliflerin Değerlendirilmeden Dışarda Bırakılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından yapılan tüm ihalelerde yaklaşık maliyetin üzerinde verilen tekliflerin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 maddesinde; yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığı, yaklaşık maliyet güncellemesinin doğru yapılıp yapılmadığı, verilen teklif fiyatların piyasa rayiç fiyatını yansıtıp yansıtmadığı sorgulanarak verilen tekliflerin yaklaşık maliyete göre mukayese edilmesi ve bütçe ödenekleri de göz önünde bulundurularak teklif fiyatlarının uygun bulunması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve varsa ikinci teklif belirlenmek veya verilen teklif fiyatları uygun bulunmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda ihale komisyonunun takdir yetkisine sahip olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere, yaklaşık maliyetin üzerindeki bir teklifin kabul edilip edilmeyeceği konusunda idarelere belli şartlar çerçevesinde takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak bu takdir yetkisi maddede belirtilen değerlendirmelerin de yapılması şartıyla ya teklifleri kabul etme ya da ihaleyi iptal etme hakkı ile sınırlıdır. Bir teklifi, sadece yaklaşık maliyetin üzerinde olması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakmak hukuken mümkün değildir.
Denetimlerde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre yapılan ihalelerde yaklaşık maliyetin üzerinde olan tekliflerin sadece bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresinin cevabında, 2024 yılında gerçekleştirilen ve gerçekleştirilecek olan ihalelerde gelen tekliflerin değerlendirilmesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili hükümlerine uyulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Üniversite tarafından yapılan ihalelerde yaklaşık maliyetin üzerinde teklif verilmesi halinde ihale komisyonunca yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin sadece bu gerekçeden dolayı değerlendirme dışı bırakılmadan Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen değerlendirmelerin yapılması suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.