Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmeliğe Uygun Olmayan İş ve İşlemlerin Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmeliğe Uygun Olmayan İş ve İşlemlerin Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projeleri incelendiğinde, Komisyon tarafından kabul edilen ve tamamlanan projelerin zamanında YÖKSİS’e girilmediği, projelere ait ara raporların süresinde yahut hiç verilmediği, söz konusu eksikliklere rağmen komisyon tarafından mevzuatında ifade edilen yaptırımların uygulanmadığı ve özel hesaba aktarılan ödeneklerin proje bazında harcama durumu ve hesap özeti ile özel hesaba aktarılan tutarlardan yapılan harcamaların ilgili mercilere gönderilmediği görülmüştür.
26.11.2016 tarih ve 29900 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Proje raporları” başlıklı 8’inci maddesinde, kabul edilen bir projenin yürütücüsünün Komisyona altı ayda bir geçmiş dönemdeki çalışmalarla ilgili bilgilerin yer aldığı ara raporu sunacağı, ara raporların Komisyon tarafından inceleneceği ve projelerin sonraki dilimleri ile ilgili maddi desteğin devamının Komisyonun olumlu görüşüne tabi olduğu, proje yürütücüsünün, protokolde belirtilen bitiş tarihini izleyen en geç üç ay içerisinde, araştırma sonuçlarını içeren proje sonuç raporunu Komisyon tarafından belirlenen formata uygun olarak sunacağı,
Anılan Yönetmelik’in “Bilimsel araştırma projelerinin ve kaynak aktarımı desteklerinin YÖKSİS’e girilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde ise, Komisyon tarafından kabul edilen ve devam eden bilimsel araştırma projeleri ve kaynak aktarımı desteklerine ilişkin bilgiler ile Yükseköğretim Kurulu tarafından istenen diğer bilgilerin, projenin kabul tarihini takip eden ve tamamlanan projelerin sonuç raporunun verilmesi gereken tarihi takip eden bir ay içinde YÖKSİS’e girileceği, YÖKSİS’e veri girişlerinin belirlenen zamanlarda yapılmasını takip etme görevi ve sorumluluğunun Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörüne ait olduğu,
Sözü edilen Yönetmelik’in “Bütçe ödeneklerinin özel hesaba aktarılması” başlıklı 19’uncu maddesi (d) ve (e) bendinde ise, özel hesaba aktarılan ödeneklerin proje bazında harcama durumu ve hesap özetinin her yıl Eylül ve Aralık aylarının son haftasında Strateji ve Bütçe Başkanlığına, özel hesaba aktarılan tutarlardan yapılan harcamaların, analitik bütçe sınıflandırmasının ekonomik kodlama sistemine uygun olarak her yılın Ağustos ve Aralık ayı sonu itibarıyla, takip eden ayın ilk haftasında elektronik Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderileceği,
Hükümleri düzenlenmiştir.
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi tarafından hazırlanarak yayınlanan Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesinin “Yaptırımları” düzenleyen bölümü 35’inci maddesinde proje ara raporunun, Komisyonca kabul edilen bir mazeret gösterilmeden 1 aydan fazla geciktirilmesi durumunda rapor teslim edilinceye kadar proje yürütücülerinin yürütmekte olduğu tüm projelere ait işlemlerin durdurulacağı, yapılan uyarıya rağmen BAP komisyonu tarafından kabul edilen bir mazeret bulunmaksızın 15 gün içerisinde ara raporun verilmemesi durumunda ise proje çalışmasının iptal edilerek, proje kapsamında satın alınan demirbaşlardan bir problemi veya arızası olmayan ve kullanılabilir durumda olanların geri alınacağı ve proje yürütücüsünün 2 yıl süre ile BAP Koordinasyon Birimi desteklerinden faydalandırılmayacağı, 36’ncı maddesinde ise, proje sonuç raporunun süresi içinde sunulmaması halinde proje yürütücülerinin yürütmekte olduğu tüm projelere ait işlemlerin rapor teslim edilinceye kadar durdurulacağı, yapılan uyarıya rağmen BAP komisyonu tarafından kabul edilen bir mazeret bulunmaksızın bir ay içerisinde sonuç raporunun teslim edilmemesi halinde ise proje çalışmasının iptal edileceği, projenin iptal edilmesi durumunda, proje kapsamında satın alınan ve kullanılabilir durumda olan tüm mal ve malzemelerin diğer araştırmalara tahsis edilmek üzere geri alınacağı, kullanılabilir durumda olmayan demirbaşların ve kullanılmış tüketim malzemelerinin bedellerinin ve iade edilemeyecek diğer harcamaların yasal faizi ile proje yürütücüsünden geri alınacağı, bu kapsamda iptal edilen projelerin yürütücüleri 2 yıl süre ile BAP Koordinasyon Birimi desteklerinden faydalandırılmayacağı,
Düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Üniversiteler nezdinde yürütülen bilimsel araştırma projeleriyle ilgili iş ve işlemlerin Komisyon aracılığıyla yürütüleceği, Komisyon tarafından kabul edilen projelerin yürütücüleri tarafından projeleriyle ilgili altı ayda bir ara raporun verilmesi gerektiği, proje süresinin bitişinden itibaren en geç 3 ay içerisinde ise proje sonuç raporunun Komisyona sunulacağı söz konusu düzenlemelere aykırı hareket eden proje yürütücülerinin ilgili maddeler gereğince yaptırımlara maruz kalacağı, projelerle ilgili bilgilerin zamanında YÖKSİS’e girilmesi gerektiği, özel hesaba aktarılan ödeneklerin proje bazında harcama durumu ve hesap özeti ile özel hesaba aktarılan tutarlardan yapılan harcamaların ilgili mercilere zamanında gönderilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde;
Komisyon tarafından kabul edilen ve devam eden bilimsel araştırma projeleri ve kaynak aktarımı desteklerine ilişkin bilgiler ile Yükseköğretim Kurulu tarafından istenen diğer bilgilerin YÖKSİS’e zamanında girilmediği,
Özel hesaba aktarılan ödeneklerin proje bazında harcama durumu ve hesap özetinin Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderilmediği,
Özel hesaba aktarılan tutarlardan yapılan harcamaların, analitik bütçe sınıflandırmasının ekonomik kodlama sistemine uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderilmediği,
Komisyon tarafından kabul edilen projelerin yürütücüleri tarafından projeleriyle ilgili altı ayda bir verilmesi gereken ara raporun aşağıdaki tabloda yer verildiği üzere ya hiç verilmediği ya da mazeret sunulmaksızın zamanında verilmediği, buna rağmen BilimselAraştırma Komisyonu tarafından ilgili Yönergedeki yaptırım maddelerinin proje yürütücüleri hakkında işletilmediği,
Hususları tespit edilmiştir.
Tablo 5:Ara Raporu Verilmeyen veya Mazeret Sunulmaksızın Geç Verilen Projelerin Listesi

Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, bundan sonraki işlemlerde, ilgili süreçlerin takip edilmesi konusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği bilgisi verilmiştir.
Bu itibarla, projeyi bilimsel, teknik, idari, hukuki ve mali yönlerden, mevzuata uygun bir şekilde yürütmekten sorumluluğu bulunan proje yürütücülerinin bu sorumluluklarının yerine getirilmesi konusunda gerekli özenin gösterilmesi gerekmektedir.