|
ÖZET: Bilimsel araştırma projeleri çerçevesinde edinilen taşınırların, projelerin sona ermesine rağmen iade edilmediği ve proje yürütücüleri tarafından kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Taşınır Mal Yönetmeliği, kamu idarelerinin taşınırların yönetimi ve iadesi konusundaki sorumluluklarını net bir şekilde belirlemektedir. Proje yürütücüleri, kendilerine teslim edilen taşınırları, proje süresince amacına uygun olarak kullanmak ve projenin tamamlanmasının ardından iade etmekle yükümlüdür.
Denetim raporları, projeler kapsamında edinilen taşınırların tamamlanmasının ardından ortak kullanım alanına devredilmediğini ve diğer araştırmacıların erişimine açılmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını engelleyerek, israf ve verimsizliğe yol açmaktadır. Proje yürütücüleri, taşınırların kişisel amaçlarla kullanılmasına neden olan tekrar eden alımlar yapmaktadır. Kamu İdaresi, bu konuyla ilgili tüm birimleri bilgilendirdiğini ve gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, bilimsel araştırma projeleri kapsamında edinilen taşınırların, projelerin tamamlanmasının ardından iade edilmesi ve diğer araştırmacıların kullanımına sunulması, kaynakların etkin ve tasarruflu bir şekilde yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bilimsel Araştırma Projeleri Kapsamında Alınan Taşınırların Proje Bitiminde İade Edilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Bilimsel araştırma projeleri kapsamında alınan ve proje yürütücülerine teslim edilen taşınırların, proje tamamlanmasına rağmen iade edilmediği ve proje yürütücüleri tarafından kullanımına devam edildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 48’inci maddesinde; kamu idarelerinin, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumlu olduğu, idarelere ait malların edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemlerinin mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı, bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlilerinin, bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorunda olduğu belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Muhasebeleştirme işlemleri ve belgeleri” başlıklı 15’inci maddesinde; satın alınan taşınır malların, Taşınır Mal Yönetmeliği gereğince taşınır işlem fişi düzenlenerek yükseköğretim kurumunun envanter kayıtlarına alınacağı, bu kapsamda edinilen dayanıklı taşınırların, bunları kullanacak proje yürütücüsüne ya da belirleyeceği kişiye taşınır teslim belgesi ile teslim edileceği, tüketime yönelik mal ve malzemelerin ise taşınır işlem fişi düzenlenerek doğrudan proje yürütücüsünün kullanımına verileceği ifade edilmiştir.
Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi’nin “Genel hükümler” başlıklı 27’nci maddesinde; projeler için BAP Koordinasyon Birimince sağlanan makine, teçhizat ve donanımların mülkiyetinin Birime ait olduğu, söz konusu makine, teçhizat ve donanımların, ilgili proje tamamlanıncaya kadar proje yürütücülerinin kontrol ve kullanımında olduğu, bunların korunmasından, bakım ve onarımından proje yürütücülerinin sorumlu olduğu, tamamlanan projelere ait, özellik arz eden makine ve teçhizatların ise ihtiyaç duyan üniversite araştırmacılarının kullanımına açık olduğu, BAP Komisyonunun bu tür makine ve teçhizatlarla ilgili olarak ortak bir alanda kullanıma sunulmaları, başka projelerde kullanılmak üzere geri alınmaları veya gerekli göreceği diğer tasarruflarda bulunmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan madde metinlerinden anlaşılacağı üzere, kendisine taşınır teslim belgesiyle taşınır teslimi yapılmış olan proje yürütücülerinin ya da bunlar tarafından belirlenen kişilerin, kullanımında olan taşınırları proje süresince, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanma ve görevin sona ermesini müteakiben iade etme sorumlulukları açıkça düzenlenmiştir. Söz konusu taşınırların proje bitiminde iade edilmemesi ve kişisel amaçlar için kullanımına devam edilmesi, taşınırların “veriliş amacına uygun” kullanılma sorumluluğunun artık yerine getirilmediği anlamına gelmektedir. Çünkü söz konusu taşınırlar, belirli bir projenin yürütülmesi amacına hizmet etmek için edinilmiş, üniversite envanterine kaydedilmiş ve proje süresi boyunca kullanılmak üzere, proje yürütmekle görevli kişilere “geçici” olarak teslim edilmiştir.
Denetimlerde, projeler kapsamında satın alınan taşınırların, projeler tamamlanmasına rağmen ortak kullanım alanına devredilmediği ve ihtiyacı olan araştırmacıların kullanımına açılmadığı tespit edilmiştir. Projelerin tamamlanmasının ardından proje kapsamında alınan taşınırların, proje yürütücüleri tarafından kullanılmaya devam edilmesi, projelerde; kişisel kullanıma uygun ve tekrar eden taşınır alımları yapılmasına neden olmaktadır. Kamu kaynaklarının bu şekilde kullanılması; verimlilik ve tutumluluk ilkesiyle çelişmekte, savurganlığa ve verimsizliğe yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, konu hakkında tüm birimlerin yazı ile bilgilendirildiği, gerekli takibin yapılacağı ve hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; kaynakların kullanımında verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre hareket edilebilmesi için bilimsel araştırma projeleri kapsamında alınan taşınırların, projenin tamamlanmasıyla iade edilmesi ve ihtiyacı olan araştırmacıların kullanımına açılması gerekmektedir.