|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerdeki altyapı projelerinin, Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu’nun değerlendirme ve onay sürecine tabi olmadan hayata geçirildiğini ortaya koymuştur. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik, bu komisyonun bilimsel araştırma projelerinin değerlendirilmesi, kabulü ve desteklenmesi gibi kritik işlevleri yürütmek üzere oluşturulduğunu belirtmektedir. Yönetmelik gereği, bir projenin uygulamaya alınabilmesi için üst yönetici veya komisyon başkanı tarafından onaylanması şarttır.
Ancak, üniversitenin 2019 yılında yayımladığı BAP Yönergesi’nde de belirtildiği üzere, proje başvurularının değerlendirilmesi ve desteklenip desteklenmeyeceğine karar verme yetkisi BAP Komisyonu’na aittir. Bununla birlikte, mevcut durumda, 2019-2023 yılları arasında toplam 46 proje, yalnızca Rektörlük ve Yönetim Kurulu Kararı ile, komisyon onayı olmaksızın yürütülmektedir. Ek bütçe ihtiyaçları da yine bu kararlarla belirlenmektedir; bu durum, bütçe üst sınırı olmaksızın ek bütçe kullanımına olanak tanımaktadır. Sonuç olarak, tüm bilimsel araştırma projelerinin BAP Yönetmeliği’nde öngörülen değerlendirme ve kabul süreçlerinden geçirilmesi, bütçe planına uygun bir şekilde ve ihtiyaç duyulan ilave bütçelerin BAP Komisyonu tarafından onaylanarak yürütülmesi gerekmektedir. Bu durum, üniversitelerin araştırma performansını artırmak ve bilimsel çalışmaların etkinliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Altyapı Projelerinin Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunun Değerlendirme ve Kabulü Olmadan Uygulamaya Geçirilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Bilimsel Araştırma Projelerinden (BAP) altyapı projelerinin, Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunun değerlendirme ve kabul sürecinden geçmeden yürütüldüğü görülmüştür.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’te bilimsel araştırma komisyonu; bilimsel araştırma projelerinin değerlendirilmesi, kabulü, desteklenmesi, teşvik ve koordine edilmesi, yükseköğretim kurumu araştırma performansının artırılması için tedbirler alınması ile araştırma performansının ölçülmesi, değerlendirilmesi ve araştırma politikalarının belirlenmesiyle ilgili faaliyetlerin yürütülmesi ve üst yöneticinin bilimsel araştırmalarla ilgili olarak vereceği diğer görevleri yürütmek amacıyla oluşturulan komisyon olarak tarif edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Bilimsel araştırma projelerinin kabulü, yürütülmesi ve sonuçlandırılması” başlıklı 7’nci maddesinde; bir projenin uygulamaya geçirilmesinin, bu proje için hazırlanan protokolün üst yönetici veya yazılı olarak yetki devri yapılmak suretiyle komisyon başkanı tarafından onaylanmasına bağlı olduğu ifade edilmiştir. Üniversitenin 2019 yılında çıkardığı BAP Yönergesi’nde de komisyonun görevleri arasında, proje başvurularını değerlendirerek desteklenip desteklenmeyeceğine karar vermek yer almaktadır.
Yönetmelik ve Yönerge’deki düzenlemelerden anlaşıldığı üzere bir bilimsel araştırma projesinin değerlendirmesini yapmak ve sonrasında desteklenip desteklenmeyeceğine karar vermek BAP Komisyonunun uhdesindedir.
Yönetmelik’te, değerlendirme ve destekleme kararının BAP Komisyonunun yetki ve sorumluluğunda olmasının yanı sıra aynı projelerin komisyon tarafından onaylanan bütçe planına uygun yürütüleceği, projeler için ilave bütçe verilmesinin ve finansman değişiklikleri ile söz konusu projelerin toplam maliyetini değiştirecek kaynak geçişlerinin komisyon kararları çerçevesinde gerçekleştirileceği hususları da düzenlenmiştir.
Üniversitede altyapı projelerinin BAP Komisyonunca değerlendirilmeden ve desteklenme kararı verilmeden sadece Rektörlük oluru ve Yönetim Kurulu Kararıyla uygulamaya geçirilmiş olduğu görülmüştür. Bununla beraber bütçe ve ek bütçe ihtiyacı da bir üst sınır olmaksızın Rektörlük ve Yönetim Kurulu Kararıyla belirlenmektedir. Proje için başlangıçta bir bütçe belirlenmekte olsa da Üniversitenin BAP Yönergesi’nin 7’nci maddesinde bu proje türünün herhangi bir bütçe üst sınırının olmadığı belirtildiğinden Rektörlük oluru ve Yönetim Kurulu Kararıyla istenildiği kadar ek bütçe kullanımı yapılabilmektedir.
2023 yılı sonu itibarıyla Yönetim Kurulu Kararı ve Rektörlük oluruyla (BAP Komisyonundan geçmeden, onaylanmadan), 2019-2023 yılları arasında yürütülen ve açık olarak devam eden toplam 46 adet proje olduğu görülmüştür.
Üniversite tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmişse de yukarıda da değinildiği gibi 46 adet proje Komisyon onayı olmadan yürütülmektedir.
Tüm bilimsel araştırma projelerinin ayırt edilmeksizin BAP Yönetmeliği’nde öngörülen komisyon değerlendirme ve kabul süreçlerinden geçirilerek uygulamaya konulması, bütçe planına uygun olarak ve ihtiyaç duyulan ilave bütçenin yine BAP Komisyonunca karara bağlanarak işlemlerin yürütülmesi gerekmektedir.