ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve üniversite döner sermayesi kapsamındaki yapım işlerinde alt yüklenici çalıştırılmasına onay verilen ihalelerde yasaklılık sorgulamasının yapılmadığını ortaya koymuştur. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 20. maddesi, alt yüklenicilerin ihale dışı bırakılacak ve yasaklı olanlar arasında yer almadığını doğrulamak için gerekli kontrollerin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, alt yüklenicilerin de asıl yüklenici gibi ihale katılımında yasaklı olup olmadıklarının sorgulanması ve Kamu İhale Kurumu’ndan teyit alınması gerekmektedir.

Yapılan incelemeler sonucunda, bazı yapım işlerinde alt yüklenicilerin yasaklılık durumlarının kontrol edilmediği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını belirterek, gelecekte yasaklılık kontrollerinin yapılacağına dair bilgi vermiştir. Bu durum, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırılık teşkil etmekte olup, mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli düzeltmelerin yapılması önem arz etmektedir.

Sonuç olarak, alt yüklenici çalıştırılmasına ilişkin süreçlerin daha titiz bir şekilde yürütülmesi, ihale süreçlerinin şeffaflığı ve güvenilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir.

BULGU: Alt Yüklenici Çalıştırılan Yapım İşlerinde Yasaklılık Sorgulamasının Yapılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Yapım işlerinin incelenmesinde, alt yüklenici çalıştırılmasına onay verilen ihalelerde alt yüklenici yasaklılık sorgulamasının yapılmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları” başlıklı 20’nci maddesinin 1’inci fıkrasında;
“4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ihale dışı bırakılacak olanlar, 11’inci maddesi uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar, 58’inci maddesi uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklı olanlar ve 53’üncü maddesinin (b) bendinin 8’inci alt bendi gereğince alınacak Cumhurbaşkanı Kararı’nda belirtilen yabancı istekliler ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26’ncı maddesi uyarınca yasaklı olanlar alt yüklenici olamazlar. Ayrıca ön yeterlik/yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterli bulunanlar ile işin ihalesine teklif veren istekliler bu işte alt yüklenici olamazlar. Yüklenicinin ortak girişim olması halinde ortak girişimin ortakları da alt yüklenici olarak çalıştırılamazlar” hükmü yer almaktadır.
Bu mevzuat hükmünde ‘ihalelere katılmaktan yasaklı olmama’ yapım işlerinde alt yüklenici olabilmenin şatları arasında sayılmıştır. Bu nedenle, alt yüklenici çalıştırılmasına onay verilen yapım işi ihalelerinde; işin asıl yüklenicisi gibi, alt yüklenicilerinin de ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının sorgulanması ve Kamu İhale Kurumu’ndan buna ilişkin teyit alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Üniversite tarafından alt yüklenici çalıştırılmasına onay verilen bazı yapım işlerinde alt yüklenicilerin ihaleden yasaklı olup olmadığının sorgulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış olup, söz konusu hususa ilişkin bundan sonraki süreçte yasaklılık kontrollerinin yapılacağı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırılık teşkil eden bu hususun mevzuat hükümleri doğrultusunda düzeltilmesi gerekmektedir.