|
ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bilimsel Araştırma Projesi (BAP) kapsamında gerçekleştirilen mal alımlarında muayene ve kabul komisyonunun mevzuata uygun şekilde oluşturulmadığını ortaya koymuştur. 26.11.2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in ilgili maddeleri, bu tür alımlarda en az üç kişilik bir komisyon kurulmasını ve doğrudan temin yönteminde idare personelinin görevlendirilmesini öngörmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, bu kurallara aykırı olarak, muayene ve kabul komisyonuna bursiyer statüsündeki bir yüksek lisans öğrencisinin dahil edildiği tespit edilmiştir.
Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamakla yükümlü olan kamu hizmeti sunucuları açısından riskler doğurmaktadır. Bursiyerlerin bu tür kritik görevlerde yer alması, ileride ortaya çıkabilecek sorunlarda sorumluluk paylaşımında belirsizlik yaratabilir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve konuyla ilgili çalışmaların başlatıldığını belirtmiştir. Dolayısıyla, muayene ve kabul komisyonlarının oluşturulmasında gerekli titizliğin gösterilmesi, mal ve hizmetlerin kabul işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bilimsel Araştırma Projesine İlişkin Alımlarda Muayene ve Kabul Komisyonu Yapısının Mevzuatla Uyumlu Olmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından desteklenen Bilimsel Araştırma Projesinde (BAP) satın alınan malın muayene ve kabul işlemleri için yapılan görevlendirmede komisyonunun mevzuatla uyumlu olmayan şekilde oluşturulduğu görülmüştür.
26.11.2016 tarih ve 29900 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Gelirler ve ödeneklerin kullanımına ilişkin ilkeler” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, bilimsel araştırma projelerinde özel hesaptan yapılacak mal ve hizmet alımlarında (ön ödeme alınarak yapılan alımlar hariç) 01.12.2003 tarihli ve 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Yükseköğretim Kurumları Tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü Maddesinin (f) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Karar hükümlerinin uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Yükseköğretim kurumları tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (f) bendi uyarınca yürütülen ve desteklenen araştırma ve geliştirme projeleri için gerekli mal ve hizmet alımlarında uygulanacak usul ve esasların belirlendiği 2003/6554 sayılı BKK (Bakanlar Kurulu Kararı) Eki Esasların “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 50’nci maddesinde mal, hizmet veya yapılan işin muayene ve kabul işlemlerinin, idare tarafından kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonu tarafından yapılacağı; doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale yetkilisinin onayı alınmak kaydıyla, idare personeli arasından bir veya daha fazla kişi görevlendirilerek denetim ve muayene, kabul işleminin yapılacağı düzenlenmiştir.
Söz konusu 50’nci maddenin ikinci fıkrasında da sözleşmede hüküm bulunması halinde imalat ve üretim süreci gerektiren işlerde proje yöneticisi veya uygun göreceği araştırmacının belirli aşamalarda denetim yapabileceği düzenlenmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri çerçevesinde, muayene ve kabul komisyonu;
İdare tarafından görevlendirilecek en az üç kişiden oluşacak,
Doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda “İdare personeli” arasından görevlendirme yapılacak,
İmalat ve üretim sürecinin sözkonusu olduğu durumlarda proje yöneticisi veya araştırmacı denetim görevi ile görevlendirilebilecektir.
Yapılan incelemede, araştırma ve geliştirme projesinin ihtiyacına yönelik olarak, Esaslar’ın 21/d bendi kapsamında, doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal alımlarda muayene ve kabul komisyonunda mevzuat hükümlerine aykırı olarak, araştırma ve geliştirme projesinde “bursiyer” olarak çalışan yüksek lisans öğrencisinin görevlendirildiği tespit edilmiştir.
Kamu hizmetinin sunulmasında görev alanlar aynı zamanda kamu kaynağının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumludurlar. Bu sorumluluk kavramı içerisinde yer alamayan “bursiyerin” muayene ve kabul komisyonunda görevlendirilmesi, ileride doğabilecek muhtemel zararlarda sorumluluk tevcihi açısından risk yaratabilecektir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış olup, konuya ilişkin çalışmaların başladığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak, muayene ve kabul komisyonu tarafından kabul işlemi yapılmadan mal veya hizmet, yapım işlerinin kullanıma verilmesi mümkün olmadığından böyle önemli bir misyona sahip olan komisyonların oluşturulmasında İdarenin gerekli hassasiyeti göstermesi gerekmektedir.