|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye bütçesi emanetlerinde bekleyen tutarların mevzuatta belirtilen ödeme sırasına göre ödenmediğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, kamu idarelerinin nakit yetersizliği durumunda ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmasını öngörmektedir. Ancak, öncelik sırasına göre ödenmesi gereken vergi, harç ve benzeri tutarların yanı sıra, emanet hesaplarındaki ödemelerin de zamanında gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 242. maddesi, bütçe emanetlerine alınan tutarların ödemelerinin de aynı sıraya göre yapılacağını belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, üniversitenin muhasebe işlemlerinde, nakit yetersizliği nedeniyle bu öncelik sırasına uyulmadığı tespit edilmiştir. Emanet hesaplarının farklı harcama birimleri adına kaydedilmesi ve belge hazırlama süreçlerinin farklı zamanlarda gerçekleşmesi, ödemelerin zamanında yapılmamasına yol açmıştır. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesi adına, bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, alacaklıların hak kaybı yaşamaması açısından da kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinde Bekleyen Tutarların Sıraya Göre Ödenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Bütçe emanetleri hesabına kaydedilen tutarların mevzuatta belirlenen sıraya göre ödenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen Giderler ve Bütçeleştirilmiş Borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde; kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği ancak sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 242’nci maddenin beşinci fıkrasında, bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği düzenlenmiştir.
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde idarelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması nedeniyle alınan mal, hizmet ve yapım karşılığı tutarları 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedeceği ve ödemelerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır.
Üniversitenin muhasebe işlemleri üzerinde yapılan incelemelerde, bütçe giderlerinin gerçekleşmesi sırasında nakit yetersizliğinden dolayı 320 Bütçe Emanetleri Hesabına kaydedilen tutarların ilgililere ödenmesi aşamasında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirlenen öncelik sırasına uyulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlerin uygulamadaki fiili durumdan kaynaklandığı,emanet hesapların farklı harcama birimleri adına kaydedildiği ve harcama birimleri tarafından belge hazırlama işlemlerinin gerçekleşme sürelerine bağlı olarak ödeme taleplerinin muhasebe birimine farklı zamanlarda gönderildiği dolayısıyla yardımcı defterdeki emanete alınma sırası ile emanetin çıkış sırası arasında farklar oluşabileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, kamu kaynaklarının hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını ve alacaklıların olası bir hak kaybı yaşamamasını teminen nakit yetersizliği dolayısıyla ilgililerine ödenemeyen ve bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerekmektedir.