|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye tarafından kiraya verilen taşınmazların ihale dokümanlarında bazı eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, gıda üretimi ve perakende satış yapan işyerlerinde çalışan personelin “Hijyen Eğitim Belgesi”ne sahip olmasına dair bir düzenlemenin bulunmadığı belirlenmiştir. 2013 tarihli Hijyen Eğitimi Yönetmeliği, gıda sektöründe çalışanların hijyen eğitimi almasını zorunlu kılmakta olup, bu belgelerin işyerlerinde çalıştırılan personel için şart olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, ihale dokümanlarında acil yardım ekipmanlarının bulundurulmasına dair bir hüküm de yer almamaktadır.
Diğer bir bulgu ise, kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ve prim ödemeleri ile ilgili düzenlemelerin eksik olduğudur. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereğince, kiracıların bu belgeleri ibraz etmesi zorunlu olmalıdır. Ayrıca, ihale dokümanlarında kiraya verilen alanların krokisinin bulunmaması, teklif verenlerin ihale ilkelerine uygun hareket etmesini zorlaştırmaktadır. Kiracıların yangın, sabotaj ve diğer risklere karşı sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir düzenlemenin de eksik olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların ihale dokümanlarındaki bu eksikliklerin, gelecekteki kiralama süreçlerinde giderilmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların İhale Dokümanlarında Eksikliklerin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kiralanan alanlara ait idari şartname, teknik şartname ve sözleşme hükümlerinin incelenmesinde ihale dokümanlarında birtakım eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.
A-Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlarda gıda üretim ve perakende satışı yapılan işyerlerinde çalışan personelin “Hijyen Eğitim Belgesi”nin bulunmasına yönelik bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
05.07.2013 tarih ve 28698 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hijyen Eğitimi Yönetmeliği” ile gıda sektöründe çalışanların portör muayeneleri yaptırmayacakları, bunun yerine hijyen eğitimi alacakları belirtilmiştir. Bu eğitimler İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Halk Eğitim Merkezleri tarafından verilmektedir. Hijyen Eğitim Yönetmeliği’nin 2’nci ve 7’nci maddeleri gereğince gıda üretim ve perakende satışı yapan restoranlarda ve diğer gıda hizmetlerinin sunulduğu yerlerde, dükkânlarda, toptan satış yerlerinde ve süpermarket dağıtım merkezleri dâhil olmak üzere son tüketiciye satış yapan iş yerlerinde çalışanların bu eğitimi almaları zorunlu olup hijyen eğitim belgesine sahip olmayan kişilerin gıda üretimi ve satışı yapılan işyerlerinde çalıştırılmaması gerekmektedir. İş yeri sahipleri ve işletenleri, çalışanlarının hijyen eğitimi almasından ve belgeli olarak çalıştırılmasından birinci derecede sorumlu olup bu kişilerin bizzat çalışmaları durumunda iş yeri sahipleri ve işletenlerin de bu eğitimi almaları zorunludur. Gıda üretimi ve satışı yapan işyerlerinin kiralanmasına ilişkin ihale dokümanlarında, hijyen eğitim sertifikası bulunmayan kişilerin ilgili işyerlerinde çalıştırılamayacağına ilişkin düzenleme yapılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
B-Kiraya verilen alanların ihale şartnamelerinde “Acil Yardım Ekipmanlarının” zorunlu olarak bulundurulmasına ilişkin bir düzenleme olmadığı tespit edilmiştir.
İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik’in 60’ıncı maddesi gereğince her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması gereklidir. İşyeri olarak kiraya verilen alanların ihale dokümanlarında bu düzenlemeye uygun hüküm bulunmadığı görülmüştür. Buna göre işyeri olarak kiraya verilen tüm alanların ihale şartnamelerinde acil yardım ekipmanlarının bulunmasına ilişkin bir düzenleme yer alması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
C-Tip ihale dokümanlarında kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ile prim ödemelerinin Üniversiteye ibrazına ilişkin bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kiralanan alanlarda kiracı tarafından çalıştırılacak personelin adli sicil belgesinin ve sağlık raporlarının istendiği, ancak çalışanların SGK bildirimlerinin istenmediği tespit edilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun gereği olarak kayıt dışılıkla mücadele ve sigortalı yasal işçi çalıştırılmasının temini için tip ihale dokümanlarına kiralanan alanlarda çalışanların SGK bildirimleri ile prim ödemelerini gösteren belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna yönelik düzenleme yapılması uygun olacaktır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
D- İhale dokümanlarında kiraya verilen alanların krokisinin bulunmadığı görülmüştür.
İhale dokümanlarında kiraya verilen alanların m2’sine yer verildiği, bunun dışında kiraya verilen alanların krokisi veya mimari projesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İhaleye teklif verecek müstecirlerin ihale ilkelerine uyarlı şekilde teklif vermelerini sağlamak ve sözleşme sürecinde kiralık alanla ilgili oluşabilecek ihtilafların minimize edilmesi amacıyla kiralanacak alanla ilgili kroki ve/veya mimarı projenin ihale dokümanı ekinde yer alması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
E-Kiracıların yangın, sabotaj, deprem, hırsızlık vb. gibi hususlar için sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir hüküm öngörülmediği tespit edilmiştir.
Kiralanan alanların ihale dokümanlarında kiracının yangın, su basması, güvenlik vb. gibi olaylara karşı gerekli tedbirleri alacağı ve sorumluluğun tamamen kiracıya ait olduğu belirtilmekle beraber ihale dokümanlarında kiracının yangın, sabotaj, deprem, hırsızlık vb. gibi hususlar için sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir hüküm öngörülmemiştir. Ayrıca ihale dokümanlarında kiralanan dükkân ve kafelerde kiracının yangın söndürme tüpleri ile diğer yangın söndürme ekipmanlarını hazır ve faal şekilde bulundurması gerektiğine ilişkin düzenleme bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
F- İhale dokümanlarında yükseköğrenimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınmasına ilişkin eksiklikler tespit edilmiştir.
Üniversite tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 4’üncü maddesi gereğince “yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınması”
gerekmektedir. Bu çerçevede üniversitelerin ticari işletme olmadığı, öğrencilerin eğitim ve öğrenimini önceleyen kurumlar olduğu muhakkaktır.
Nitekim bu kapsamda ihale dokümanlarında kiralık alanlarda satılacak ürünler ve fiyat listesinin Üniversitenin yetkili organlarınca tespit edileceği ve bu fiyatlar üzerinde satış yapılamayacağı, dolayısıyla bu fiyatların tavan fiyat olduğu, söz konusu fiyat listesinin herkesin rahatlıkla görebileceği bir alana asılacağı hüküm altına alınmıştır.
Ancak, Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı 2023-2024 Dönemi Kantinlerde Uygulanacak Fiyat Listesi incelendiğinde belirlenen ürün tavan fiyatlarının yüzde 25 oranında aşılmasına da imkan sağlandığı anlaşılmaktadır. Fiyat Listesinin altında “Yukarıdaki fiyatlara en fazla %25 fark uygulanabilir.” denilmek suretiyle tavan fiyatın %25 oranına kadar artırılabileceğine ilişkin dipnotun fiyatlama yönünden belirsizliğe neden olacağı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak; Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların tip ihale dokümanlarında tespit edilen bu eksikliklerin sonraki kiralama ihalelerinde giderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.