|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ruhsatsız yapıların Mühendislik Fakültesi Döner Sermaye İşletme Birimi tarafından düzenlenen fen ve sanat kurallarına uygunluk raporları ile ruhsatlandırıldığını ortaya koymuştur. 6360 sayılı Kanun çerçevesinde, mahalleye dönüşen köylerde, 06.12.2012 tarihinden önce inşa edilen ruhsatsız yapıların kamu hizmetlerinden yararlanabilmesi için belirli koşulların sağlanması gerekmektedir. Bu koşullar arasında, yapının Ulusal Adres Bilgi Sistemi’nde kayıtlı olması veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilmesi ve ilgili bakanlık veya belediyeler tarafından fen ve sanat kurallarına uygun olduğunun belgelenmesi bulunmaktadır.
Ancak, yapılan denetimlerde, ruhsatsız yapıların uygunluk raporlarının düzenlenmesi sırasında, yapıların yapım tarihini belirlemek için gerekli olan ulusal adres bilgi sistemi kayıtları veya uydu fotoğraflarının mevcut olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, ruhsatlandırma işlemlerinin hukuka uygunluğunu sorgulanır hale getirmiştir. Kamu idaresi, uygunluk raporu verilmesi işlemlerini durdurmuş olsa da, 2023 yılında düzenlenen raporlar için herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Ayrıca, Mühendislik Fakültesi Yönetim Kurulu’nun bu raporlarla ilgili kararının iptaline dair herhangi bir belge sunulmamıştır. |
BULGU: Düzenlenen Fen ve Sanat Kurallarına Uygunluk Raporları ile Yapılara Ruhsat Kazandırılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
6360 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” uyarınca ruhsatsız yapıların, Mühendislik Fakültesi Döner Sermaye İşletme Birimince düzenlenen fen ve sanat kurallarına uygunluk raporları ile ruhsatlandırıldığı tespit edilmiştir.
06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin on dördüncü fıkrasında; “Bu Kanunla mahalleye dönüşen köylerde, bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler işletme ruhsatı almış sayılır. Bu işletmelerin bulunduğu binalar ile konutlardan, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kuralları ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun yapıldığı tespit edilenler ruhsatlandırılmış sayılır. Ayrıca bu yapılar elektrik, su ve bunun gibi kamu hizmetlerinden yararlandırılır. Ancak; bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir.” denilmektedir.
6360 sayılı Kanun’a göre mahalleye dönüşen köylerde, 06.12.2012 tarihinden önce yapılan ruhsatsız yapıların elektrik ve su aboneliği gibi kamu hizmetlerinden faydalanabilmesi, Kanun’da bahsedilen iki koşulun birlikte gerçekleşmesiyle mümkün olabilecektir. Bu koşullar, ilgili yapının; 06.12.2012 tarihi itibariyle Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı olması veya Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın uydu fotoğrafları ile tespit edilebilmesi ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapıldığının belgelenmesi olarak öngörülmüştür.
Öte yandan, yapının fen ve sanat kurallarına uygunluk raporunu verebilecek birimlerden olan valiliklerce farklı uygulamaların yapılması üzerine uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 2013/5 sayılı Genelge yayımlanmış ve Genelge ekinde de “Bina Tespit ve Değerlendirme Raporu” örneğine yer verilmiştir. Yapıların elektrik ve su aboneliğinden yararlandırılması ve ruhsatlandırılmış sayılmasının ön koşulu olan fen ve sanat kurallarına uygunluğunun belirlenmesi amacıyla üniversite tarafından Genelge ekinde yer alan Rapor benimsenerek işlem yapılmaya başlanmıştır.
Mühendislik Fakültesi Döner Sermaye İşletme Birimince, ruhsatsız yapı sahipleri tarafından yapılan başvurular için düzenlenen raporlarda, yapıların; 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin on dördünü fıkrasında belirtilen ruhsatlandırma işlemleri doğrultusunda fen ve sanat kurallarına uygun olarak 06.12.2012 tarihinden önce yapıldığı ve mevcut haliyle elektrik ve/veya su aboneliğinin açılmasının ve bağlanmasının idari açıdan uygun olduğu belirtilmiştir. Ancak düzenlenen raporlarda, yapıların yapım tarihini belirlemek için, ulusal adres bilgi sistemi kayıtları veya Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından tespit edilen uydu fotoğraflarının olmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak; ruhsatsız yapıların, Kanun’da öngörülen Ulusal Adres Bilgi Sistemi veya Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından sağlanan uydu fotoğraflarıyla 06.12.2012 tarihinden önce yapılmış olduğu tespit edilmeden, 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin on dördüncü fıkrası uyarınca ruhsatlandırma işlemleri kapsamında düzenlenen raporlar ile ruhsatlandırılmasına neden olunduğu değerlendirilmektedir.
Kamu idaresince, uygunluk raporu verilmesi işlemlerinin 13.03.2024 tarih ve E- 18977135-200-483819 sayılı yazı ile ikinci bir emre kadar durdurulduğu bildirilmişse de 2023 yılında verilmiş olan fen ve sanat kurallarına uygunluk raporları için düzeltici bir işlem yapılmamıştır. Ayrıca söz konusu raporların düzenlenmesine dair 21.03.2023 tarih ve 116 sayılı Mühendislik Fakültesi Fakülte Yönetim Kurulu Kararı’nın iptalini gösteren bir bilgi veya belge de sunulmamıştır.