|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22-F maddesi uyarınca doğrudan teminle gerçekleştirilen alımlarda çeşitli eksiklikler tespit etmiştir. Bu alımlarda, teknik şartname hükümlerine uyulmadığı, sözleşme imzalanmadığı ve teslimat sonrası gerekli kontrollerin yapılmadığı belirlenmiştir. İlgili madde, acil durumlarda kullanılacak tıbbi malzemelerin doğrudan temin edilmesini mümkün kılmakta, ancak bu süreçte ihale komisyonu kurma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Ayrıca, 11.07.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, teslim süresi gerektiren alımlarda sözleşme imzalanmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, teklif mektuplarında gerekli kodların yer almadığı, sözleşme imzalanmadığı ve mal teslim sürelerinin belirlenmediği gibi durumlar gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, bu eksikliklerin tekrarlanmaması için daha dikkatli olunacağına dair açıklamalarda bulunmuş olsa da, UBB kontrollerinin yeterince yapılmadığına dair somut bir bilgiye ulaşılamamıştır. Sonuç olarak, doğrudan teminle yapılan alımlarda, teknik şartname hükümlerine uygun hareket edilmesi, teklif mektuplarının içeriğinin kontrol edilmesi ve yüklenici ile sözleşme yapılması gerekmektedir. Ayrıca, alım sonrasında UBB kontrollerinin gerçekleştirilmesi de büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: 4734 sayılı Kanun’un 22-F Maddesine Göre Doğrudan Teminle Yapılan Alımlarda Eksiklikler Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/f maddesine göre yapılan alımlarda teknik şartname hükümlerine uyulmadığı, sözleşme imzalanmadığı ve teslim sonrasında gerekli kontrollerin yapılmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (f) bendinde özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile temin edilebileceği hüküm altına alınmıştır. Maddenin devamında bu kapsamdaki ihtiyaçların, ihale komisyonu kurma zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edileceği belirtilmiştir.
Ayrıca Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idarelerin, anılan Kanunun 22’nci maddesine göre doğrudan temin yöntemiyle yapacakları alımlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Alımlara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasında; teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlarda sözleşme imzalanmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
İdarece bu madde kapsamına giren ilaç, serum, protez vb ihtiyaçların 22/f usulü ile temin edildiği ve bu ihtiyaçların temini için piyasa fiyat araştırması için firmalara eki teknik şartname ile birlikte teklif yazısı gönderilerek firmaların tekliflerini teknik şartnameyi göz önünde bulundurarak sunmalarının istendiği görülmüştür.
Bahse konu teknik şartnamede tekliflerde marka, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kodları ve T.C. İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankası (TİTUBB)’na kayıt/bildirim işlemlerinin yapıldığına ilişkin Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı Ulusal Bilgi Bankası (UBB) kodları belirtilecektir. Teslimat süresi teklif mektuplarında belirtilecek olup teslimat süresi değerlendirmede tercih nedeni olabilecektir.
Ayrıca SUT eki listelerde bulunan malzemelere ilişkin teklif verilmesi halinde SUT kodları tekliflerde belirtilecektir. Söz konusu listede yer almasına rağmen teklifte malzemelerin kodunun belirtilmemesi halinde malzemenin satın alınması ve fiyatının SUT ekinde yer alan fiyattan yüksek olması durumunda teklif edilen fiyat ile SUT ekinde yer alan fiyat arasındaki fark toplamı isteklinin hakedişinden kesilecek, hakedişinin bulunmaması halinde istekliden ayrıca tahsil edilecektir. Şartnamede yazan tüm hususların teklif mektubunda taahhüt edilmesi gerekmekte olup taahhüt edilmediği durumlarda teklifler geçersiz sayılacaktır.
Yukarıda yer verilen teknik şartname hükümlerinden anlaşılacağı üzere firmalar tekliflerinde marka, SUT, UBB kodlarını yazacaklar ve değerlendirmede tercih nedeni olmak üzere teslimat sürelerini belirterek şartnamede yazan tüm hususları teklif mektubunda taahhüt edecektir. Aksi durumda firmanın teklifi geçersiz sayılacaktır.
Ancak Kanun’un 22/f maddesine göre yapılan ilaç, serum ve protez alımlarının incelenmesinde,
• Teklif mektuplarında marka, SUT, UBB kodlarına ve teslimat sürelerine yer verilmediği halde isteklilerin tekliflerinin geçersiz sayılmadığı,
• Alım yapılan firma ile sözleşme imzalanmadığı dolayısıyla malın teslim süresinin belirlenmediği ve teslimatta yaşanabilecek gecikme sebebiyle herhangi bir cezai yaptırım öngörülmediği,
• Alım konusu cihazların muayene kabullerinde UBB kontrollerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bahse konu alımlarda SUT ve UBB kontrollerinin halihazırda yapıldığını ve sözleşme, mal teslimi ve teklif mektuplarının kontrol edilmesi hususlarında söz konusu bulguya konu eksikliklerin tekrarlanmaması konusunda daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Her ne kadar Kamu idaresi tarafından yapılan alımlarda SUT ve UBB kontrollerinin yapıldığı ifade edilse de alınan malzemelerin UBB kontrollerinin gerek ÜTS elektronik sistemi üzerinden gerekse de beyanlar üzerinden yapıldığına ilişkin muayene kabul tutanaklarında ve alım dosyalarında bir bilgi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak Kanun’un 22/f maddesine göre yapılan alımlarda teknik şartname hükümlerine uygun hareket edilerek alım yapılmadan önce teklif mektuplarının içeriğinin kontrol edilmesi, yüklenici ile mal tesliminin süresini ve süresinde teslim yapılmaması durumunda uygulanacak olan yaptırımları da içerecek şekilde sözleşme yapılması ve alım sonrasında da UBB kontrollerinin yapılması gerekmektedir.