|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin mali duran varlıkları için enflasyon düzeltmesinin yapılmadığını ortaya koymuştur. 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı kapsamında yer alan bu varlıklar, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereğince enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gereken kalemler arasında yer almaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde bu düzeltmenin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Yönetmelik, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na enflasyon düzeltmesi uygulamalarını belirleme yetkisi vermekte ve 31/12/2023 tarihli mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağını açıklamaktadır. Ancak, kamu idaresinin verdiği yanıtta, döner sermayeli kuruluşların 2024 yılında düzeltmeye tabi olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, 241 Hesap için enflasyon düzenlemesinin henüz tamamlanmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, enflasyon düzeltmesinin yapılmaması, söz konusu mali duran varlıkların bilançodaki değerlerinin gerçeği yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Mevcut mevzuat hükümleri ve kamu idaresinin açıklamaları dikkate alındığında, bu konularda düzenlemelerin yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Mali Duran Varlıklar Hesabındaki Tutarlar İçin Enflasyon Düzeltmesinin Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında takip edilen mali duran varlıklar için enflasyon düzeltmesi yapılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30’uncu maddesinin ilk sekiz fıkrasında enflasyon düzeltmesine ilişkin temel ilkeler belirlendikten sonra dokuzuncu fıkrasında; parasal ve parasal olmayan kalemleri belirlemeye ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmiştir.
Yine aynı Yönetmelik’in Geçici 3’üncü maddesinde 31/12/2023 tarihli mali tabloların enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı açıklanmıştır.
Anılan Yönetmelik’in zikredilen maddelerindeki hükümlerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünce düzenlenen ve 16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasına ilişkin 85 Sıra No.lu Genel Tebliği’inin “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması gerekir. Bu kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tabloları söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Enflasyon oranı tespiti fiyat endeksine göre yapılır.” denildikten sonra ikinci fıkrasında enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemlere EK-1’de yer verildiği açıklanmıştır. Söz konusu EK-1 yer alan “Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulacak Parasal Olmayan Kalemler” listesinde de 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına da yer verilmiştir.
Ancak yapılan incelemede; söz konusu mevzuat hükümlerine aykırı olarak bahsi geçen hesaplara ilişkin enflasyon düzeltmesinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında mali duran varlıklar için enflasyon düzeltmesinin yapılmaması bu mali duran varlıkların bilançodaki değerlerinin eksik gözükmesine neden olmuştur.
Kamu idaresi cevabında idareye bağlı döner sermayeli kuruluşun 16 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 85 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Tebliğinin 2’nci maddesinin 2’nci fıkrasında “Kurumlar vergisi mükellefi olan kamu idarelerinde bu Tebliğ hükümleri uygulanmaz,” hükmü gereği 2024 yılında düzeltmeye tabi olmadığı, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin enflasyon düzenlemesi ise 30 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan 555 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği gereğince Kurumlar Vergisi mükelleflerinin beyan dönemi 2024 yılı nisan sonu olduğundan (6 Mayısa kadar uzatılmıştır) dolayı henüz hesaplama işlemleri tamamlanıp üniversiteye bildirilmediğinden yapılamadığını ifade etmiştir.
Kamu idaresinin cevabı ve mevcut mevzuat hükümleri dikkate alındığında ilgili hususlarda mevzuat düzenlemesi yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.