|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye kiralamalarına ilişkin tip ihale dokümanlarında çeşitli eksiklikler tespit etmiştir. Kiraya verilen taşınmazlarda gıda üretimi ve perakende satış yapan işyerlerinde çalışanların “Hijyen Eğitim Belgesi”ne sahip olmaları gerektiği belirtilmesine rağmen, bu konuda bir düzenleme yapılmamıştır. 2013 tarihli Hijyen Eğitimi Yönetmeliği, gıda sektöründe çalışanların hijyen eğitimi almasını zorunlu kılmakta ve bu eğitimlerin Halk Eğitim Merkezleri tarafından verildiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, kiralanan alanların ihale şartnamelerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulmasına dair bir düzenleme de eksiktir; bu durum, işyeri güvenliği açısından önemli bir boşluk oluşturmaktadır.
İhale dokümanlarında, kiraya verilen taşınmazların denetimine ilişkin detayların yetersiz olduğu da gözlemlenmiştir. Denetimlerin hangi birim ve kişiler tarafından yapılacağına dair açıklamalar eksik kalmakta, bu durum denetim süreçlerinin etkinliğini zayıflatmaktadır. Ayrıca, kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ve prim ödemeleri ile ilgili düzenlemelerin de ihale dokümanlarında yer almadığı tespit edilmiştir. Kira sözleşmelerinin eklerinde bulunması gereken teslim tutanağının düzenlenmemesi, taşınmazların durumu hakkında belirsizlik yaratmaktadır. Sonuç olarak, gelecekteki kiralama ihalelerinde bu eksikliklerin giderilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İdaresi, belirtilen konularda gerekli düzenlemeleri yapacağını ifade etmiştir. |
BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların Tip İhale Dokümanlarında Eksikliklerin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kiralanan alanlara ait tip idari şartname, teknik şartname ve sözleşme hükümlerinin incelenmesinde tip ihale dokümanlarında birtakım eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.
A-Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlarda gıda üretim ve perakende satışı yapılan işyerlerinde çalışan personelin “Hijyen Eğitim Belgesi”nin bulunmasına yönelik bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
05.07.2013 tarih ve 28698 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hijyen Eğitimi Yönetmeliği” ile gıda sektöründe çalışanların portör muayeneleri yaptırmayacakları, bunun yerine hijyen eğitimi alacakları belirtilmiştir. Bu eğitimler İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı Halk Eğitim Merkezleri tarafından verilmektedir. Hijyen Eğitim Yönetmeliği’nin 2’nci ve 7’nci maddeleri gereğince gıda üretim ve perakende satışı yapan restoranlarda ve diğer gıda hizmetlerinin sunulduğu yerlerde, dükkanlarda, toptan satış yerlerinde ve süpermarket dağıtım merkezleri dahil olmak üzere son tüketiciye satış yapan iş yerlerinde çalışanların bu eğitimi almaları zorunlu olup Hijyen Eğitim Belgesine sahip olmayan kişilerin gıda üretimi ve satışı yapılan işyerlerinde çalıştırılmaması gerekmektedir. İş yeri sahipleri ve işletenleri, çalışanlarının hijyen eğitimi almasından ve belgeli olarak çalıştırılmasından birinci derecede sorumlu olup bu kişilerin bizzat çalışmaları durumunda iş yeri sahipleri ve işletenlerin de bu eğitimi almaları zorunludur. Gıda üretimi ve satışı yapan işyerlerinin kiralanmasına ilişkin ihale dokümanlarında, Hijyen Eğitim Sertifikası bulunmayan kişilerin ilgili işyerlerinde çalıştırılamayacağına ilişkin düzenleme yapılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, kiraya verilen taşınmazların, idari şartname, teknik şartname ve sözleşmelerinde; gıda üretim ve perakende satışı yapılan işyerlerinde çalışan personele ait “Hijyen Eğitim Belgesi” bulunmasına yönelik düzenlemelerin yapılacağı belirtilmiştir.
B-Kiraya verilen alanların ihale şartnamelerinde “Acil Yardım Ekipmanlarının” zorunlu olarak bulundurulmasına ilişkin bir düzenleme olmadığı tespit edilmiştir.
İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik’in 60’ıncı maddesi gereğince her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması gereklidir. İşyeri olarak kiraya verilen alanların ihale dokümanlarında bu düzenlemeye uygun hüküm bulunmadığı görülmüştür. Buna göre işyeri olarak kiraya verilen tüm alanların ihale şartnamelerinde acil yardım ekipmanlarının bulunmasına ilişkin bir düzenleme yer alması gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, ihale şartnamelerine, kiraya verilen alanlarda acil yardım ekipmanlarının zorunlu olarak bulundurulacağına ilişkin düzenlemelerin konulacağı belirtmiştir.
C- Kiraya verilen taşınmazın idare denetimine ilişkin hususların ayrıntılı şekilde düzenlenmediği görülmüştür.
İhale dokümanlarında kurum denetiminin hangi birimlerden, hangi meslekten veya kaç kişiden oluşan denetim komisyonu marifetiyle yürütüleceğine ilişkin ayrıntı bulunmadığı gibi mutat denetimlerin hangi sıklıkla yapılacağı, denetimlerde aranılacak belgelere ilişkin hükümler ile denetim ilke ve esaslarının nelerden oluşacağına ilişkin hususların bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, kiraya verilen taşınmazların Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından, çeşitli kontrol soruları içeren “Kantin-Kafeterya Denetim Formu” ile denetlendiği ifade edilmiştir.
Ancak, bu denetimlerin hangi sıklıkla, kimler tarafından ve hangi usullerle yapılacağı gibi ilke ve esasların daha ayrıntılı düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
D-Tip ihale dokümanlarında kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ile prim ödemelerinin Üniversiteye ibrazına ilişkin bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kiralanan alanlarda kiracı tarafından çalıştırılacak personelin adli sicil belgesinin ve sağlık raporlarının istendiği, ancak çalışanların SGK bildirimlerinin istenmediği tespit edilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun gereği olarak kayıt dışılıkla mücadele ve sigortalı yasal işçi çalıştırılmasının temini için tip ihale dokümanlarına kiralanan alanlarda çalışanların SGK bildirimleri ile prim ödemelerini gösteren belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna yönelik düzenleme yapılması uygun olacaktır.
Kamu İdaresi cevabında, tip ihale dokümanlarına, kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ile prim ödemelerinin üniversiteye ibrazına ilişkin hükümlerin konulacağını belirtmiştir.
E- Kira sözleşmelerinin ekleri arasında yer alması gereken teslim tutanağının düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Tip Sözleşmelerin 4’üncü maddesi gereğince kiracıya teslim edilen taşınmaz içinde kapı, pencere, dolap, musluk, lavabo gibi levazımın tam ve sağlam olup olmadığı, ayrıca taşınmaz içinde ocak, masa, sandalye vb’nin olması durumunda bu demirbaşların tutarları belirtilmek suretiyle kayıt altına alınması, bu meyanda karşılıklı olarak imzalanacak tutanağın sözleşme ekine dercedilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, tip sözleşmenin 4’üncü maddesi gereği, taşınmaz içinde bulunan malzemeleri kapsayan tutanağın sözleşme ekine konularak kayıt altına alınacağını belirtmiştir.
F- Tip ihale dokümanlarında kiralanan alanlara müstecirlerce oyun grupları konulabileceğine ilişkin düzenleme bulunmakla birlikte oyun gruplarına ilişkin ücret tarifesinde birliğin sağlanması için bu tarifenin İdarece belirlenip müstecirlere verileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, tip ihale dokümanlarında, kiralanan alanlara müstecirlerce oyun grupları konulabileceğine ilişkin düzenlemelere yer vereceğini ve oyun gruplarına ilişkin ücret tarifesinin idarece belirleneceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak bundan sonra yapılacak kiralama ihalelerinin şartnamelerinde belirtilen eksikliklerin giderilerek ihaleye çıkılması gerektiği değerlendirilmektedir.