|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve üniversite döner sermayesi kurumlarının taşınmazlarına ilişkin mali tabloların güvenilir bilgi sunmadığını ortaya koymuştur. Kurumun mülkiyetindeki taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmemesi ve bilgi alışverişindeki eksiklikler, bu varlıklarla ilgili doğru verilerin sağlanamamasına yol açmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu taşınmazlarının mali saydamlık ve hesap verebilirlik açısından kayıtlara alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, taşınmazların fiili envanterinin oluşturulması ve mevzuata uygun değerlerle mali tablolara yansıtılması büyük önem taşımaktadır.
Kamu idareleri, taşınmaz kayıt işlemlerini Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirmelidir. Yönetmeliğin ilgili maddeleri, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesini gerektirmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu değer tespit çalışmalarının tamamlanmadığını ve taşınmazların çoğunun emlak vergi değerleri üzerinden raporlandığını göstermektedir. Ayrıca, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı arasındaki koordinasyon eksiklikleri, mali tablolar ve taşınmaz formları arasındaki verilerin uyumsuzluğuna neden olmuştur. Kamu idaresi, tespit edilen sorunları gidermek amacıyla kıymet takdir komisyonu kurmuş ve taşınmaz bedellerinin güncellenmesi için çalışmalar başlatmıştır. 2024 yılı içerisinde bu çalışmaların tamamlanması planlanmakta olup, birimler arası koordinasyonun sağlanması için toplantılar düzenlenmektedir. Sonuç olarak, mali tabloların güvenilir bilgi sunabilmesi için değer tespit çalışmalarının tamamlanması ve taşınmaz formlarının muhasebe kayıtlarıyla uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bilançonun Taşınmazlara İlişkin Doğru ve Güvenilir Bilgi Sunmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kurumun mülkiyetinde bulunan taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alınmaması ve taşınmazların durumundaki değişikliklere ilişkin birimler arasındaki bilgi alışverişindeki eksiklikler nedeniyle mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolara yansıtılması önem arz etmektedir.
Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir. Anılan Yönetmeliğin 5’inci maddesinde; iz bedeli ile izlenecekler dışındaki taşınmazların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemiyorsa rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir. Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde ise, Yönetmeliğin eki kayıt planında yer alan taşınmazların, cinslerine göre hangi formlara kaydedileceği ve kayıtların formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılacağı düzenlenmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin geçici 1’inci maddesi ile kamu idarelerine, değer tespitlerini sonuçlandırıp taşınmazlarını gerçek değeri üzerinden raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır. Envanteri tamamlanan ve gerçek değeri tespit edilen taşınmazlar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 171176 maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabına kaydedilerek raporlanacaktır.
Yapılan incelemede; mevzuatın öngördüğü maliyet bedeli/rayiç değer üzerinden değer tespit çalışmalarının tamamlanmadığı, bu nedenle Kurum taşınmazlarının büyük bir kısmının emlak vergi değerleri üzerinden raporlanmaya devam edildiği görülmüştür. Öte yandan Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı arasındaki değer artırıcı harcama, geçici kabul gibi taşınmazların durumundaki değişimlere ilişkin konularda koordinasyon eksikliği nedeniyle Kurum mali tabloları ve Yönetmelik eki taşınmaz formları ile icmal cetvelleri arasındaki veriler uyumsuzdur.
Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususları düzeltmeye yönelik kıymet takdir komisyonunun kurulduğu ve taşınmaz bedellerinin güncellenmesi çalışmalarının 2024 yılı içerisinde tamamlanacağı, birimler arasındaki koordinasyon eksikliğinin giderilmesi için de toplantıların yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, mali tabloların Kurumun taşınmazlarına ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmasını teminen değer tespit çalışmalarının tamamlanması, taşınmaz form ve cetvellerinin muhasebe kayıtlarıyla uyumluluğunun sağlanması gerekmektedir.