|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü personelinin şehir dışındaki görevlerinde Harcırah Kanunu’nun 33/C maddesi uyarınca gündelik ödemelerinin nasıl uygulandığını ortaya koymaktadır. Rapor, sanat faaliyetleri kapsamında gerçekleştirilen görevlerde, 2. derece kadrolu memurlar için belirlenen gündelik miktarlarının iki katı olarak geçici görev yolluğunun ödendiğini göstermektedir. Ancak, bu uygulamanın yalnızca sanat faaliyetleri için geçerli olması gerektiği belirtilmiştir. Kurumun sanatla ilgili ana görevine rağmen, idari ve teknik görevlerde bulunan personele de aynı şekilde gündelik ödemesi yapılması, kanunun amacının dışına çıkılmasına neden olmaktadır.
İncelemeler, sanat faaliyetleri dışında gerçekleştirilen idari görevlerin de Harcırah Kanunu’nun 33/C maddesi kapsamında gündelik ödemesine tabi tutulduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, toplantılara katılma, sanatçı alımı için jüri üyeliği gibi görevlerin sanatsal faaliyet olarak değerlendirilmesi, bu durumun yanlış bir yorumlamaya dayandığını göstermektedir. Sanat ve Yönetim Kurulu’nun kararları, bu tür idari görevlerin kapsam dışı bırakılması gerektiğini vurgulamakta, ancak uygulamada bu ayrımın net bir şekilde yapılmadığı görülmektedir. Sonuç olarak, şehir dışındaki görevlendirmelerde, görevlerin niteliğine göre uygun gündelik ödemelerinin yapılması ve yalnızca sanat faaliyetleri için Harcırah Kanunu’nun 33/C maddesinin uygulanması gerekmektedir. Sanat ve Yönetim Kurulu’nun kararında, sanatsal faaliyet niteliği taşımayan idari ve teknik görevlerin kapsam dışı bırakılması gerektiği açıktır. Bu doğrultuda, ilgili düzenlemelerin gözden geçirilmesi ve uygulanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Harcırah Kanuna Göre Sanat Faaliyetleri İçin Uygulanan Gündeliğin Diğer Faaliyetler İçin de Uygulanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü personelinin şehir dışında görevlendirildiği her görevde görevin sanat faaliyeti olup olmamasına bakılmaksızın Harcırah Kanunun 33/C maddesine göre 2. derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarlarının 2 katı olarak geçici görev yolluğu ödendiği görülmüştür.
6245 sayılı Harcırah Kanunun 33’üncü maddesinin C bendinde “Devlet Tiyatroları ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlükleri ile Müdürlükleri, Cumhurbaşkanlığı ve Devlet Senfoni Orkestraları, Oda Orkestraları, Devlet Türk Halk Müziği Korosu, Devlet Klasik Türk Müziği Korosu, Devlet Çoksesli Müzik Korosu ve Devlet Halk Dansları Topluluğu tarafından düzenlenecek yurtiçi sanat faaliyetlerine münferiden ve topluca katılan sanatçılarla diğer görevlilere kanunlara göre kurumlarınca karşılanan seyahat ve ikamet giderlerine ilave olunarak, 2’nci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarlarının 2 katı gündelik olarak verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu hüküm ile ancak yurtiçinde gerçekleştirilecek sanat faaliyetlerine katılan sanatçılar ile diğer görevlilere 2. derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik miktarlarının 2 katı gündelik verileceği belirtilmiştir. Her ne kadar Kurumun ana görevi sanatla ilgili olsa da şehir dışında idari veya teknik görevlerle görevlendirilen personele kendi kadro derecesine karşılık her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenen tutarda gündelik verilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, iç denetçiler ve Kurum avukatları haricinde, bulundukları iller dışında görevlendirilen tüm personele görevin niteliğine bakılmaksızın Harcırah Kanununun 33/C maddesi uyarınca gündelik verildiği, onay yazılarında görevin açıklanmasından sonra “ve sanatsal konularda görüşmelerde bulunmak” ifadesine yer verilerek görevlendirmelerin sanat faaliyeti ile ilişkilendirilmeye çalışıldığı tespit edilmiştir.
12. Kalkınma toplantısına katılma, stajyer sanatçı sınavına jüri üyesi olarak katılınması, ön inceleme yapmak üzere muhakkik görevlendirilmesi, Kayseri, Erzurum gibi diğer il müdürlüklerine ait sahnelerin tadilat ve tamirat çalışmalarının yapılması, yıkılan sahne hurdalarının taşınması gibi idari ve teknik görevlendirmelerde de Harcırah Kanununun 33/C maddesinin uygulandığı tespit edilmiştir.
Sanat ve Yönetim Kurulunun 7.2.2024 tarih ve 3126 sayılı Kararıyla genel müdürlük ile tiyatro müdürlükleri arasında turne harcırahları konusunda uyum sağlanması amacıyla Harcırah Kanununun 33/C maddesinde yer alan sanatsal faaliyetlerin kapsamı belirlenmiştir.
Ancak, alınan kararda İdarenin il dışında gerçekleştirilen belli bir sanat faaliyetine doğrudan bağlantı kurulamayacak, İdarenin sevk ve idare edilmesi kapsamında mutad olarak yerine getirilecek iş ve işlemleri de kapsam içerisinde sayılmıştır. Sanat ve Yönetim Kurulunun kararında bölgelerdeki sahnelerin periyodik bakım ve tadilatları; tüm bölge ve merkezdeki tiyatro malzemeleri ve gereç veya evrakların saklandığı depoların sayım, kayıt ve kayıt altına alma işlemi; ileride sahne olarak hizmet verebilecek yerlerin İdareye uygun normda olup olmadığının keşfi, eğer uygun değilse uygun hale getirilmesi için gereken çalışmaların (proje, imalat ve mühendislik) işleri; sanat, teknik ve idari anlamda eğitime ya da durumla ilgili resmi bir görüşme ve toplantılara katılınması; sanatsal faaliyetler esnasında disipline konu olan soruşturmalara yönelik sanatçı muhakkik görevlendirilmesi gibi niteliği itibariyle doğrudan sanatsal faaliyet olmayan idari görevler de sayılmıştır.
Her ne kadar İdarenin faaliyet konusu sanat olsa da İdarenin sevk ve idaresi amacıyla yürütülen tüm iş ve işlemlerin sanatsal faaliyet olarak değerlendirilmesi Harcırah Kanununun 33/C maddesinin sadece sanat faaliyetleri için tanımış olduğu istisna hükmünün kapsamının genişletilmesi ve kanunun amacı dışında kullanılmasına sebebiyet vermektedir.
Toplantılara katılmak, il müdürlüklerinde sahnelenen tiyatro oyunlarını izlemek, sanatçı alımı için sınav komisyonu oluşturmak sanat faaliyeti değil idari görevlerdir. İdarenin yeni illerde müdürlükler açması, açılmış olan müdürlüklere ait sahnelerde teknisyen, makinist, terzi, marangoz vb. kadrolarda görevli personelin gerçekleştirdiği sahne kurulumu, tadilat, tamirat ve periyodik bakım görevleri sanat faaliyeti değil idari ve teknik görevlerdir. Disiplin soruşturmaları soruşturulan konunun niteliğine bakılmaksızın personel mevzuatını ve personelin özlük haklarını ilgilendiren bir idari görevdir.
Kamu idaresi tarafından, Sanat ve Yönetim Kurulu Kararına göre sanatsal faaliyetin; bir temsilin sadece icrası ile sınırlandırılmadığı, söz konusu temsilin planlama, hazırlık, nihai icrası hatta faaliyet sonucunun değerlendirilmesi için yapılacak görüşme ve toplantıların da sanatsal faaliyet kapsamında olduğu değerlendirildiği ifade edilmiştir. Ancak İdare tarafından “sanat faaliyeti” ifadesinin anlamının genişletildiği görülmektedir.
İdare tarafından, temsile ilişkin toplantılara katılma, sanatçı alımı için komisyon üyeliği ve illerdeki temsilin provası ve/veya temsilin izlenmesi hususunun sadece idari bir faaliyet olmadığı, idari işin yanında aynı zamanda sanatsal bir iş olduğu düşünülmekte olup bu nedenle 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 maddesinin (c) fıkrası kapsamında gündelik ödendiği ifade edilmiştir. Ancak, İdare tarafından da belirtildiği gibi toplantılara katılma, komisyon üyeliği gibi görevler idari işlerdir. Bu görevlerin sanatsal bir iş olarak düşünülmesi, görevin idari nitelikte olduğu gerçeğini değiştirmez.
Her ne kadar İdare tarafından sanat faaliyeti tanımının Harcırah Kanununun lafzına aykırı şekilde geniş kapsamda yorumlansa da takip eden süreçte il dışında yapılacak görevlendirmelere ilişkin alınan onaylarda; personele ve görevin niteliğine uygun harcırah ödemelerinin yapılması hususunda gerekli çalışmanın başlatılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak şehir dışına yapılan görevlendirmelerde görev niteliğine bakılarak sanat faaliyeti niteliği olmayan görevlendirmeler için personele kendi kadro derecesine karşılık her yıl bütçe kanunlarıyla belirlenen tutarda gündelik verilmesi, Harcırah Kanununun 33/C maddesinin lafzına uygun olarak sadece sanat faaliyetleri için yapılan görevlendirmelerde uygulanması ve bu amaçla Sanat ve Yönetim Kurulunun sanatsal faaliyetlerin kapsamını belirleyen kararında sanatsal faaliyet niteliği taşımayan idari ve teknik görevlerin çıkarılarak düzeltilmesi gerekmektedir.