|
ÖZET: Kurumun taşınır kayıtlarının mevcut durumu, fiili envanterle örtüşmemekte ve mevzuata aykırı uygulamalar içermektedir. 2023 yılı Sayıştay denetim raporları, kurumun kuruluşundan bu yana envanter çalışması yapılmadığını ve depolardaki kayıtların taşınır mali kayıtlarıyla çeliştiğini ortaya koymuştur. Taşınır işlemleri, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve buna dayanan Taşınır Mal Yönetmeliği çerçevesinde yürütülmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, Malzeme Sicil Raporları’nda kayıtlı olan taşınırların çoğunun gerçekte depolarda bulunmadığı tespit edilmiştir.
Denetim sonuçları, taşınırların kaydının eksik yapıldığını ve bazı demirbaşların kayıtsız bir şekilde kullanıldığını göstermektedir. Örneğin, Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı ambarında kayıtlı olan 2412 dayanıklı taşınırdan yalnızca birkaç yüzünün mevcut olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, çeşitli taşınırların giriş kaydının yapılmadığı ve sarf malzemelerinin doğrudan gider yazılarak kontrol edilemez hale geldiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, taşınırların yönetimi ve muhafazası konusunda 5018 sayılı Kanun ile Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasına yönelik acil tedbirlerin alınması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Kurumun Taşınır Kayıtlarının Fiili Durumu Yansıtmaması ve Mevzuata Aykırı Taşınır Uygulamalarının Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun kuruluşundan bu yana fiili envanter yapılmadığı, depolarda mevcut kayıtlar ile taşınır mali kayıtlarının çeliştiği görülmüştür.
Taşınır işlemleri, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 44’üncü maddesinde yer alan “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince, taşınır ve taşınmaz edinilmesi, yönetilmesi, trampası, elden çıkarılması, ecrimisilin tahsil ve takibinde izlenecek yöntem, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin yönetimi ve korunması, işgali malların tahliyesi gibi hususlar ilgili kanunlarında düzenlenir. Bu malların kaydı ile taşınırların muhafazası, kullanımı, mal yönetim hesabının verilmesi ve mal yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerle belirlenir.” hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği kapsamında yürütülmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği, kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesi, merkez ve taşrada taşınır yönetim sorumlularıyla bunlar adına görev yapacak olanların belirlenmesi ve kamu idareleri arasında taşınırların bedelsiz devri ile tahsisine ilişkin usul ve esasları belirlemektedir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde “dayanıklı taşınırlar”, “Taşınır Kod Listesinin (B) bölümünde gösterilen tesis, makine ve cihazlar ile taşıtlar ve demirbaşları ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.
Özel Bütçeli bir kurum olan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Genel Yönetim kapsamındaki diğer kurumlar gibi taşınır malların kaydı, kontrolü ve yönetim hesabının verilmesi gibi hususlarda Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi (TKYS)’ni kullanmaktadırlar. TKYS, Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) içerisinde yer alan uygulamalardan biridir. Bu uygulama ile idarelerce tüm taşınır işlemleri bu uygulamada yerine getirilmektedir. Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi (TKYS) ile Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi (BKMYBS) arasında entegrasyon sağlanarak taşınır işlemlerine ilişkin harcama ve muhasebeleştirme süreçleri elektronik olarak gerçekleştirilebilme olanağına kavuşmuştur.
2023 yılı denetimleri kapsamında TKYS Programı “Taşınır Raporları” bölümünde yer alan Malzeme Sicil Raporları ile fiili olarak depo şeklinde kullanılan mahallerde denetimler icra edilmiştir. Buna göre,
Malzeme Sicil Raporlarında “ambarda” şeklindeki kaydı bulunan yüzlerce taşınırın depolarda bulunmadığı,
Kurumun Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından ayrılarak ayrı bir kurum olarak kuruluşundan bu yana taşınırlar için envanter çalışması yapılmadığı,
Yıl sonu fiili sayım sonucu düzenlenmesi gereken Sayım Tutanağı sütunlarında yer alan ambardaki, kişilerin kullanımındaki ve ortak kullanımdaki taşınırlara ait veriler ile Malzeme Sicil Raporlarında “ambarda” şeklindeki kayıtların geçeği yansıtmadığının ortaya çıkmasıyla birlikte yıl sonlarında Sayım Kurulları tarafından fiili bir sayım yapılmadığı veya sayım yapılmış ise fiili sayım sonuçlarının gerçeğe aykırı şekilde tutanağa yazıldığı,
Kurum tarafından doğrudan temin kapsamında yapılan yapım işleri çerçevesinde temin edilen kombi, davlumbaz, vb. demirbaşlar ve hırdavat ve bahçe ürünleri, çim taşı gibi sarf malzemesi mahiyetindeki taşınırların giriş kaydının hiç yapılmadığı, giriş kaydı yapılmayan demirbaşların kayıtsız şekilde kullanılmaya devam edildiği, sarf malzemelerinin de doğrudan gider yazılarak depo mevcut durum kontrollerinin imkânsız kılındığı,
Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının ambarında yaklaşık 2412 adet dayanıklı taşınır kayıtlı iken gerçekte bu kadar taşınır olmadığı, depolarda mevcut taşınırların birkaç yüz taşınırdan ibaret olduğu, bu haliyle çok boyutlu ve kapsamlı bir envanter çalışması yapılması gerektiği (Örneğin yerinde yapılan 05.12.2023 tarihli denetimlerde Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı ambarında kayıtlı 41 adet dizüstü bilgisayar, 9 adet tablet, 2 adet iphone, 7 adet televizyondan hiçbirinin ambarda olmadığı; Bilgi İşlem Daire Başkanlığı Ambarında kayıtlı 83 adet diz üstü bilgisayardan 38 adedinin yerinde olduğu, 6 adet televizyondan hiçbirinin yerinde olmadığı, 2 adet uydu telefondan hiçbirinin yerinde olmadığı görülmüştür),
tespit edilmiş olup, taşınırların yönetimi ve muhafazasına ilişkin 5018 sayılı Kanun ve Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasına dair sayım ve sorumluların tespiti başta olmak üzere zorunlu tedbirlerin bir an önce alınması gerektiği değerlendirilmiştir.