|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklarla ilgili işlemlerin zamanında gerçekleştirilmediğini ortaya koymaktadır. Orman Genel Müdürlüğü’nün muhasebe kayıtları incelendiğinde, 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’nın 2023 yılı itibarıyla 5.307.382,29 TL gibi önemli bir bakiye tutarına ulaştığı görülmektedir. Taşınır Mal Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu varlıkların kayıt altına alınması ve izlenmesi için belirli kurallar getirmiştir. Ancak, bu kurallara uyulmaması, ekonomik ömrünü tamamlamış veya kullanılmayan varlıkların zamanında elden çıkarılmaması gibi sorunlara yol açabilir.
Zamanında yapılmayan işlemler, elden çıkarılacak varlıkların değer kaybına uğramasına ve hatta satılamaz hale gelmesine neden olabilir. Ayrıca, bu varlıkların uzun süre işlem görmemesi, kaybolma riski ve suistimallere yol açabilir. Stokların ve maddi duran varlıkların artışı, depo ihtiyaçlarını da artırarak mevcut alanların düzensiz kullanılmasına ve ek mali yükümlülüklere neden olabilir. Kurum, 2023 yılı içinde gerekli çalışmaları yürüttüğünü ve işlemleri tamamlanan varlıkların kaydını kapattığını belirtmiştir. Ancak, kalan bakiye tutarlarının henüz satışı tamamlanmamış taşınırlara ait olduğu ve bu işlemlerin 2024 yılında da devam edeceği ifade edilmektedir. Bu bağlamda, ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar ile İlgili İşlemlerin Zamanında Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurumun muhasebe kayıtları incelendiğinde 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının bakiyesinin yıllar itibariyle önemli sayılabilecek seviyeye ulaştığı görülmüş olup, söz konusu hesabın 2023 yılı bakiye tutarı 5.307.382,29 TL’dir.
18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 12’nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırların kayıt altına alınacağı belirtilmektedir.
27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 214’üncü maddesinde, 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren gelecek yıllar ihtiyacı stoklar ve maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir.
Orman Genel Müdürlüğünün 2023 yılı geçici mizanından alınan 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının bakiye tutarı 5.307.382,29 TL’dir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 28’inci maddesinde, taşınırların hurdaya ayırma işlemlerinin nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Ancak tutardan da görüleceği üzere Orman Genel Müdürlüğünün elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar bakiyesi kayda değer seviyededir.
Ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılmasına karar verilen stoklar ve maddi duran varlıklarla ilgili işlemlerin zaman kaybetmeden yapılması gerekmektedir. Bu konudaki gecikme veya ihmalin yol açabileceği muhtemel sorunlardan şu şekilde bahsedilebilir:
– Satılabilecek durumda olan stoklar ve maddi duran varlıkların zamanında satılmaması değerlerinin azalmasına, hatta satılamamasına neden olabilecektir. Bu durum potansiyel olarak kamu zararına yol açabilir.
– Söz konusu stoklar ve maddi duran varlıkların iyi bir şekilde muhafaza edilmesi gerekmekte olup, uzun süre işlem yapılmaması durumunda kaybolma riski ve suistimaller ortaya çıkabilir.
– Stoklar ve maddi duran varlıkların miktarının artması depo ihtiyaçlarını artıracaktır. Bu durum mevcut olan depoların düzensiz ve kontrole izin vermeyecek şekilde kullanılması sonucunu doğurabilir. Ayrıca yeni depo ihtiyaçları ilave maddi külfetler ortaya çıkarabilir.
Öte yandan, genel itibariyle söz konusu varlıkların kayıtlı değerleri ekonomik değerlerinden fazla olduğu için kurumun mali tablolarında mali anlamı olmayan bir büyüklük oluşmaktadır.
Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının bakiyesi için 2023 yılında gerekli çalışmaların gerçekleştirildiği ve bu hesaba ait bakiyeden işlemi tamamlananların kapatıldığı belirtilmiştir. Ayrıca kalan bakiye tutarların henüz satışı ya da terkini tamamlanmamış taşınırlara ait olduğu ve bunlara ait işlemlerin 2024 yılında da takip edilerek işlemleri bitenlerin kapatılacağı ifade edilmektedir.
Sonuç olarak, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar konusunda başta Taşınır Mal Yönetmeliği olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.