|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu yararına kullanılması şartıyla kamu idarelerine devredilen taşınmazların amacına aykırı bir şekilde kullanıldığını ortaya koymaktadır. Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları doğrultusunda, 26 taşınmazın devralan kuruluşlar tarafından satıldığı ve 4 taşınmazın belirlenen kullanım amacının dışına çıkıldığı tespit edilmiştir. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, kamu kurum ve kuruluşlarına devir işlemlerinin nasıl yapılacağına dair net bir düzenleme sunmamaktadır. Bu nedenle, devir şartları, ilgili Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları ve protokollerle belirlenmektedir.
Sayıştay Denetim Raporları, 2014 yılından bu yana bu konuya dikkat çekmekte ve 2017 yılında oluşturulan bir komisyon tarafından hazırlanan raporda, 30 taşınmazın devralan kuruluşlar tarafından tahsis amacına aykırı kullanıldığı belirtilmiştir. Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarına rağmen, bu taşınmazların bir kısmının satıldığı, diğerlerinin ise yanlış amaçlarla kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, bu taşınmazların sadece ikisinde kullanım amacının tapuya şerh edildiği ve devir amacına aykırı kullanımlar için herhangi bir yaptırım uygulanmadığı vurgulanmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin çalışmaların devam ettiğini belirtmiş, ancak henüz sonuç alınamamıştır. Geçmiş yıllardaki raporlar da benzer sorunlara işaret etmekte ve devir amacına aykırı kullanımların önlenmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu bağlamda, devredilen taşınmazların kullanım durumlarının periyodik olarak kontrol edilmesi ve mevcut durumlarının tespit edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Kamu Yararına Kullanılması Şartıyla Kamu İdarelerine Devredilen Taşınmazların Amacı Dışında Kullanılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları ile kamu yararına kullanılması kaydıyla bedelli veya bedelsiz olarak kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelere devredilen 26 adet taşınmazın devralan kuruluşlar tarafından satıldığı, 4 taşınmazın da Kurul kararlarında belirlenen amacın dışında kullanıldığı görülmüştür.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; özelleştirme uygulamalarında, milli güvenlik ve kamu yararının gerektirdiği durumlar hariç, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişiliğine sahip eğitim kurumları ve mahalli idarelere devir yapılmaması ilkesinin esas alınacağı, belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usuller kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirleneceği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirme kapsam ve programına alınan kuruluşlara ait kimi taşınmazlar, kamu yararı dikkate alınarak, belirli bir amaçla kullanılmaları ya da belirli bir kuruma tahsis edilmeleri amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarına ya da mahalli idarelere bedelli veya bedelsiz olarak devredilmektedir. 4046 sayılı Kanun’da devir işleminin kimlere ve hangi usulle yapılacağına ilişkin olarak bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle Kanun’da yer alan milli güvenliğin veya kamu yararının gerektirdiği durumlarda devre ilişkin şartlar, ilgili Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı veya Özelleştirme Yüksek Kurulu kararında atıf yapılan protokollerle belirlenmektedir.
2014 yılından bu yana yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer alan konuya ilişkin olarak 03.01.2017 tarihli ve 12 sayılı Başkanlık makamı oluru ile bir komisyon oluşturulmuş ve komisyon tarafından bir rapor hazırlanmıştır
Söz konusu raporda; 4046 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelere devredilen 30 taşınmazın, taşınmazı devralan kuruluşlar tarafından tahsis amacına aykırı kullanıldığı, bu taşınmazların 26’sına ilişkin Özelleştirme Yüksek Kurulu kararında kamu yararına kullanım şartı getirildiği halde bu taşınmazların satıldığı, iki tanesinin ilgili belediye tarafından meslek edindirme kursları ve çok amaçlı gençlik merkezi olarak kullanılması gerekirken idari bina olarak kullanıldığı, kalan iki tanesinin ise fen işleri hizmetlerinde ve sosyal tesis alanı olarak kullanılması gerekirken bir kooperatife kiralandığı tespitleri yer almaktadır. Ayrıca bu taşınmazların sadece ikisinde kullanım amacı tapuya şerh edilmiş olup devir amacına aykırı kullanımların ihlaline ilişkin herhangi bir yaptırımın uygulanmadığı da anılan raporda yer verilen tespitler arasındadır.
Kamu İdaresi tarafından, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup devri yapılan taşınmazların Özelleştirme Yüksek Kurulu/Cumhurbaşkanı kararlarında belirtilen kullanım amacına uygun kullanılıp kullanılmadığının tespiti çalışmalarının devam ettiği bilgisi verilmiştir. Söz konusu çalışmalar henüz sonuçlanmadığından bulgu konusu hususa ilişkin kanaatimiz devam etmektedir.
Sonuç itibarıyla, geçmiş yıllar Sayıştay Denetim Raporlarında da konu edildiği üzere, devir amacına aykırı kullanıldıkları tespit edilen taşınmazlara ilişkin olarak Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarına aykırılığın giderilmesi ya da devir amacının yeni bir Karar ile değiştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca devredilen taşınmazların devir amacına aykırı olarak kullanılmasının veya üçüncü kişilere devredilmesinin önlenmesi için devir sonrası, idarenin hak ve menfaatlerini koruyacak düzenlemeler ile periyodik kontrollerin yapılması ve devredilen taşınmazların mevcut kullanım durumlarının tespiti için yürütülen çalışmaların tamamlanması gerekmektedir.