|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, taşınır nitelikli maddi duran varlık alımlarının bazılarıyla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. Bu alımların, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ile 255-Demirbaşlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan gider olarak kaydedildiği ve bu varlıklar için amortisman ayrılmadığı belirlenmiştir. İlgili mevzuatın hükümleri doğrultusunda, bu varlıkların doğru hesaplara kaydedilmesi ve amortisman hesaplamalarının yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, kamu idarelerinin faaliyetlerinde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazın izlenmesi için uygun hesapların kullanılması gerekmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, 2023 yılı itibarıyla bazı alımların mevzuata aykırı olarak kaydedilmediği ve bu durumun bilanço ve faaliyet sonuçları üzerinde olumsuz etkilere yol açtığı tespit edilmiştir. Özellikle, 253 ve 255 nolu hesaplarda eksiklikler yaşanmış ve bu durum, giderlerin yanı sıra hesaplanan amortisman tutarlarının da yanlış görünmesine neden olmuştur. İdare, bu bulgular üzerine gerekli muhasebe kayıtlarını yapmış olsa da, 2024 yılında gerçekleştirilen bu düzeltmelerin 2023 yılı mali tablolarındaki hataları gidermediği anlaşılmaktadır. Bu durum, kamu mali yönetimi açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. |
BULGU: Taşınır Nitelikli Maddi Duran Varlık Alımlarından Bazılarının İlgili Varlık Hesaplarına Kaydedilmemesi ve Bu Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Taşınır nitelikli maddi duran varlık alımlarından bazılarının 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ile 255-Demirbaşlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği ve bu varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabının niteliğini düzenleyen 177’nci maddesinde; “Tesis, makine ve cihazlar hesabı; kamu idarelerinin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan büro makine ve cihazları hariç her türlü makine, tesis ve cihazları ile bunların eklentileri ve yükleme, boşaltma, aktarma makine ve gereçlerinin izlenmesi için kullanılır.”, anılan Hesabın işleyişini düzenleyen 178’inci maddesinin birinci fıkrasının a/2 bendinde de; “Bütçeye gider kaydıyla edinilen tesis, makine ve cihaz tutarları, bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.”
255-Demirbaşlar Hesabının niteliğini düzenleyen 181’inci maddesinde; “Demirbaşlar hesabı; kamu idarelerinin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılır.”, anılan Hesabın işleyişini düzenleyen 182’nci maddesinin birinci fıkrasının a/1 bendinde de; “Bütçeye gider kaydıyla edinilen demirbaş tutarları, bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.”
257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabının niteliğini düzenleyen 185’inci maddesinde; “Birikmiş amortismanlar ve değer düşüklüğü karşılığı hesabı, maddi duran varlık bedellerinin yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi ile maddi duran varlıklar için ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarını izlemek için kullanılır.”, anılan Hesabın işleyişini düzenleyen 186’ncı maddesinin birinci fıkrasının a/1 bendinde; “Yıl sonunda maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca, 18.01.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’ne ekli “Taşınır Kod Listesi”nin “Dayanıklı Taşınırlar” başlıklı “B” bölümünde 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ile 255-Demirbaşlar Hesabına kaydı gereken taşınırlar listelenmiş olup, anılan Yönetmelik’in 39’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile de Hazine ve Maliye Bakanlığı taşınır II’nci düzey detay kodundan sonraki detay kodları belirleme konusunda yetkili kılınmıştır.
Yukarıda bahsedilen yetki çerçevesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan ayrıntılı taşınır kod listesine bakıldığında; İdarece 2023 yılı içinde yapılan alımlardan bazılarının 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabına, bazılarının da, 255-Demirbaşlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak, yapılan incelemelerde; 2023 yılı itibarıyla yapılan söz konusu alımların anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak ilgili varlık hesaplarına kaydedilmeyip doğrudan giderleştirildiği ve bu varlıklar için amortisman hesaplanmadığı görülmüş, bunun sonucunda da; Bilançodaki 253 nolu Hesabın 45.671,12 TL, 255 nolu Hesabın 474.053,18 TL ve 257 nolu Hesabın da varlıklar için hesaplanması gereken amortisman tutarlarının toplamı kadar eksik, Faaliyet Sonuçları Tablosundaki 630 nolu Hesabın ise gider kaydedilen harcama toplamı ile bahsedilen varlıklar için hesaplanması gereken amortisman tutarı arasındaki fark kadar fazla görünmesine sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
İdare tarafından her ne kadar Bulguya konu tespit üzerine gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığı bildirilmişse de, 2024 yılında gerçekleştiği görülen söz konusu kayıtların 2023 yılı Mali Tablolarında oluşan hatayı giderici bir etkisi bulunmamaktadır.