|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 41’inci maddesi çerçevesinde, prim borçlarına karşılık olarak alınan taşınmazların nakde dönüştürülemediğini ortaya koymaktadır. Bu madde, özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar ve kamu iktisadi teşebbüsleri gibi çeşitli kamu kurumlarının, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ait borçları için taşınmaz edinmelerine olanak tanımaktadır. Ancak, alınan taşınmazların büyük bir kısmı, borçların ödenmesi amacıyla nakit elde etmek için alınmasına rağmen, satış işlemleri beklenen hızda gerçekleşmemektedir.
2023 yılı itibarıyla, Geçici 41’inci madde kapsamında toplam 1.636 taşınmaz edinilmiş ve bu taşınmazların alış bedeli 3.250.046.914,60 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, bu taşınmazların yalnızca %8’i satışa çıkarılabilmiştir. 2012 yılından bu yana, alınan taşınmazların neredeyse üçte biri satılmış olmasına rağmen, satış oranları alım bedelleri açısından oldukça düşüktür. Ayrıca, taşınmazların elektronik ortamda satışına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılmasına rağmen, 2023 yılı itibarıyla satış sürecini uzatan çeşitli sorunlar yaşanmaktadır. Sonuç olarak, 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçlar için alınacak taşınmazların, satış kabiliyeti yüksek olanların tercih edilmesi ve satış süreçlerinin hızlandırılması, Geçici 41’inci maddenin amacına daha uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, hem kamu kaynaklarının etkin kullanımını artıracak hem de borçların tahsilatını kolaylaştıracaktır. |
BULGU: Prim Borcuna Karşılık Satış Amacıyla Alınan Taşınmazların Nakde Dönüştürülememesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 41’inci maddesi kapsamında takipli borçlara karşılık satmak amacıyla alınan taşınmazların nakde dönüştürülemediği görülmüştür.
Kanun’un Geçici 41’inci maddesi ile birlikte, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dâhil 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri, 4389 sayılı mülga Bankalar Kanunu’na tabi faaliyeti devam eden kamu bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri ve bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait olan ve Kuruma bağlı tahsil dairelerince 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçları ile kira ve ecrimisil borçlarına karşılık, mülkiyeti bu idarelere ait ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan taşınmazlardan Kurum tarafından uygun görülenler Kurumun görevlendireceği üç temsilci ile taşınmazın bulunduğu yerdeki defterdarlık tarafından görevlendirilecek iki temsilciden oluşan komisyon tarafından ve gerektiğinde bilirkişi mütalaası alınmak suretiyle takdir edilecek değeri üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak Kurum bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin Kurumca alınabilmektedir.
Bu idarelerin 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçları ile kira ve ecrimisil borçları, alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esas olan ve yukarıda belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda terkin edilmektedir.
Bu uygulama yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunu ödemede çok zor duruma düştüğü Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı denetim elemanlarının inceleme raporu ile tespit edilen ve Kuruma bağlı tahsil dairelerinde 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borcu ile kira ve ecrimisil borcu bulunan diğer mükelleflerin (tüzel kişiliği bulunanların ortaklarına ait olanlar dâhil) taşınmazları için de uygulanabilmektedir.
5510 sayılı Kanun’un Geçici 41’inci maddesi kapsamında 2023 yılı sonuna kadar toplam 1.636 taşınmaz alınmıştır. Bu kapsamda alınan taşınmazlar içinde hizmet gereği için alınanlar bulunsa da çoğu taşınmaz satılmak amacıyla prim borcuna karşılık olarak nakit elde etmek amacıyla alınmıştır. Söz konusu taşınmazların alış bedeli ise toplam 3.250.046.914,60 TL olarak belirlenmiş ve buna karşılık Kurum alacakları terkin edilmiştir. Kurumun Geçici 41’inci madde kapsamında satmak amacıyla aldığı taşınmazların sayısı yıllar itibarıyla giderek artmakta ancak satışı gerçekleştirilen taşınmaz sayısı aynı şekilde artmamaktadır. 2012 yılından sonra bu madde kapsamında satış amacıyla alınan taşınmazların neredeyse üçte birinin satışı gerçekleştirilmekle birlikte taşınmazların alım bedelleri itibarıyla değerlendirildiğinde alınan taşınmazların %8’i satılabilmiştir. Ayrıca, Kurum taşınmazlarının elektronik ortamda satışına ilişkin gerekli mevzuat düzenlemesi yapılmasına rağmen 2023 yılı sonu itibarıyla satış sürecini uzatan bazı problemlerle karşılaşılmıştır.
6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen borçlar ile kişi ve ecrimisil borçlarına karşılık satış amacıyla alınacak taşınmazlarda satış kabiliyeti yüksek olan taşınmazların tercih edilmesinin ve taşınmazların fiziki veya elektronik ortamda satışlarının hızlandırılmasının Geçici 41’inci maddenin amacına daha uygun olacağı değerlendirilmektedir.