Toplum Yararına Program Katılımcısı Tarafından Ödemenin Alındığına İlişkin Kanıtlayıcı Belge Aranmadan Yüklenici Kuruma Ödemede Bulunulması (Sayıştay)

BULGU: Toplum Yararına Program Katılımcısı Tarafından Ödemenin Alındığına İlişkin Kanıtlayıcı Belge Aranmadan Yüklenici Kuruma Ödemede Bulunulması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları

Kurum tarafından aktif iş gücü hizmetleri kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapılarak düzenlenen Toplum Yararına Programlara ilişkin hakediş ödemelerinde, ödemelerin katılımcılar tarafından alındığına ilişkin kanıtlayıcı belge aranmadığı ve dolayısıyla ödemelerin Yönetmelik’te hüküm altına alınan tarihte yapılıp yapılmadığının kontrolünün de sağlanmadığı görülmüştür.
4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 617’nci maddesinde, Kurumun iş gücünün istihdam edilebilirliğini artırmaya yönelik iş gücü programları geliştirmek ve uygulamak görevi bulunduğu; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 48’inci maddesinde ise sigortalı işsizlere Kanun’da belirtilen esas ve usuller çerçevesinde, aktif iş gücü hizmetleri kapsamında kurs ve programlar sağlanacağı ve ödemeler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ve 4447 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine dayanılarak 29.05.2022 tarihli ve 31850 sayılı Resmi Gazete’de Toplum Yararına Programların Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik yayımlanmıştır.
Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre, hizmet sağlayıcı bu Yönetmelik kapsamındaki hizmetleri sunabilecek kamu kurum ve kuruluşlarını; katılımcı, Toplum Yararına Programlara katılanları ifade eder. 12’nci maddesinde ise Yönetmelik kapsamında yapılan iş birliğinde sadece katılımcılara ödenmesi gereken zorunlu giderlerin karşılanacağı, ödemelerin aylık hakedişler doğrultusunda yükleniciler tarafından katılımcılar için yapılan ödemelere ilişkin belgelerin il müdürlüğüne ibrazı sonrasında bu belgelerin inceleme işlemlerinin tamamlanması sonucunda yüklenicilere toplu olarak yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükmünden anlaşılacağı üzere, yüklenici/hizmet sağlayıcı kurumlar tarafından katılımcılara yapılan ödemelere ilişkin belgelerin il müdürlüğüne ibrazı ve il müdürlüğünce incelenmesi sonrasında hizmet sağlayıcı kuruma/yükleniciye hakediş ödemesi yapılması gerekmektedir.
Uygulamada bazı il müdürlüklerinde, bir önceki ay banka ödeme listesinin bir sonraki ay hakedişine eklendiği ancak bahsi geçen banka ödeme listelerinin katılımcıların hesabına ödemenin gerçekleştiğine ilişkin kanıtlayıcı nitelikte bir belge olmadığı tespit edilmiştir.
Diğer yandan, anılan Yönetmelik’in 15’inci maddesinde, Kurum tarafından katılımcılar adına gönderilen ödemelerin, gönderildiği tarihi takip eden 3 iş günü içerisinde yüklenici tarafından katılımcılara ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm, Yönetmelik’in 12’nci maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde, bir tereddüt ortaya çıkmaktadır. Zira 12’nci maddesinde “yapılan ödemeler” ifadesiyle önce yüklenici kurum tarafından katılımcılara ödeme yapılacağı, belgelerin il müdürlüğüne sunulduktan ve incelenmesinden sonra yükleniciye toplu ödeme yapılacağı ifade edilmekte iken; 15’inci maddesinde ise önce yüklenici kuruma ödeme yapılacağı, sonrasında yüklenici kurum tarafından katılımcılara 3 iş günü içerisinde ödeneceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresince, Yönetmelik’in 12’nci maddesinde yer alan ibarenin sehven yazılmış olduğu, yanlış anlaşılmaların önüne geçebilmek adına en kısa sürede düzeltilmesinin öngörüldüğü; katılımcıların hesabına ödemelerinin yapıldığına dair banka dekontunun bir sonraki ay ödemelerinden önce yüklenicilerden talep edildiği ifade edilmiştir. Ancak bazı hakediş dosyalarında katılımcıların hesabına ödemelerinin yapıldığına dair banka dekontu bulunmayıp ödeme listesi yer almaktadır.
Bu itibarla, mevzuatta yer alan tereddüdün giderilmesi, yapılan ödemelere ilişkin mi, yapılacak ödemelere ilişkin mi belgelerin sunulacağının belirlenmesi, katılımcılara yapılan ödemelerin hangi tarihte yapıldığının kontrolüne imkan sağlayacak kanıtlayıcı belgelerin hakedişlere eklenmesinin sağlanması gerekmektedir.

TÜRKİYE IŞ KURUMU İŞSİZLİK SİGORTASI
FONU
2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 18
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 20
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 20
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 21
DENETİM GÖRÜŞÜ 21
DENETİM BULGULARI 22
EKLER 27
TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1: Bütçe Gelirleri 19
Tablo 2: Ödenekler ve Bütçe Giderleri 19
Tablo 3: Faaliyet Sonuçları 19
KISALTMALAR
SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
1. Tahsil Edilememiş İşsizlik Sigortası Primleri ve Gecikme Cezalarından Kaynaklanan
Alacakların Muhasebeleştirilmemesi ve Mali Tablolarda Raporlanmaması
B. Diğer Bulgular
1. İşsizlik Sigortası Fonu ile Tahsilat Aracısı Bankalar Arasında Borçlu ve Borç Konusu İtibarıyla Dijital Entegrasyon Bulunmaması
2. Hakedişlerden Kesilen Asgari Ücret Destek Tutarlarının Fona İade Edilmemesi
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
İşsizlik Sigortası Fonu, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 53’üncü maddesi hükmüyle işsizlik sigortasının gerektirdiği görev ve yükümlülükleri yerine getirmek amacıyla kurulmuştur. Fon, işsizlik sigortası primleri ile bu primlerin değerlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratların, Devlet tarafından yapılacak katkı ve yardımların, işçi ve işverenlerden alınacak ceza, gecikme zammı ve faizler ile diğer her türlü gelir ve kazançların toplandığı ve Devlet güvencesinde olan fonu tanımlamaktadır. 15.07.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 620’nci maddesinin 4’üncü fıkrasına göre, Fon kaynaklarını piyasa şartlarında değerlendirmek, Fon gelir ve giderlerinin denetlettirilmesini ve denetim raporlarının kamuoyuna açıklanmasını sağlamak, Fona ilişkin aktüeryal projeksiyonları yaptırmak, günlük Fon hareketlerinin izlenmesini, kayıtlarının tutulmasını ve genel kabul görmüş muhasebe standartlarına uygun olarak muhasebeleştirilmesini temin etmek Türkiye İş Kurumu Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındadır.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Fonun faaliyetleri altı üyeden oluşan Türkiye İş Kurumu Yönetim Kurulu kararları çerçevesinde Türkiye İş Kurumu teşkilat yapısı içinde yer alan Fon Yönetimi ve Aktüerya Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülmektedir.
Mali Yapı
Fonun bütçesi, Fon Yönetimi ve Aktüerya Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanır ve Yönetim Kurulunca karara bağlanır.
Fonun gelirleri; işsizlik sigortası primlerinden, bu primlerin değerlendirilmesinden elde edilen kazanç ve iratlardan, Fonun açık vermesi halinde Devletçe sağlanacak katkılardan, sigortalılardan ve işverenlerden alınacak ceza, gecikme zammı, faizlerden, diğer gelir ve kazançlar ile bağışlardan oluşmaktadır.
Fon, 2023 yılında Sosyal Güvenlik Gelirlerinden 109.531.328.178,90 TL ve Diğer
Gelirlerden 64.029.325.706,54 TL olmak üzere toplam 173.560.653.885,44 TL gelir elde etmiştir.
Tablo 1: Bütçe Gelirleri

Fon giderlerine ilişkin olarak, Mal ve Hizmet Alım Giderlerine 1.903.072.000,00 TL ödenek ayrılmış ve bu ödeneğin 1.848.635.482,01 TL’si harcanmıştır. Cari Transferler için ise 156.787.728.000,00 TL ödenek ayrılmış ve bu ödeneğin 117.864.257.156,67 TL’si harcanmıştır. Toplam bütçe gideri 119.712.892.638,68 TL olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 2: Ödenekler ve Bütçe Giderleri

Fonun 2023 yılı faaliyet sonucu aşağıdaki tabloda belirtilmektedir. Faaliyet Sonuçları Tablosuna göre; Faaliyet Gideri 122.927.776.850,20 TL, Net Faaliyet Geliri 198.214.529.410,77 TL olup Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu ise 75.286.752.560,57 TL olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 3: Faaliyet Sonuçları

Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Fon, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, Türkiye İş Kurumu Muhasebe Uygulama Yönetmeliği ve Sosyal Güvenlik Kurumları Harcama Belgeleri Yönetmeliği’ne tabi olup uygulanan muhasebe sistemi belirtilen mevzuatta öngörülen tahakkuk esaslı muhasebe sistemidir. Merkez ve taşra birimlerinde yürütülen mali işlemler, merkezde Fon Yönetimi ve Aktüerya Dairesi Başkanlığınca, taşrada ise Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri bünyesindeki muhasebe birimlerince gerçekleştirilmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği kapsamında hazırlanması gereken mali tablolar kullanılan muhasebe sistemi üzerinden her bir muhasebe birimince ayrı olarak oluşturulmakta ve merkezde konsolide edilerek Fonun kesin hesap cetvel ve belgeleri hazırlanmaktadır.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Faaliyet sonuçları tablosu,
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Türkiye İş Kurumu İşsizlik Sigortası Fonunun 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.