|
ÖZET: Hazineye ait taşınmazların envanter ve muhasebe kayıtlarının tamamlanmaması, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince, kamu kaynakları olarak kabul edilen taşınmazların mali saydamlık ve hesap verilebilirlik açısından kayıtlara alınması zorunludur. Hazine taşınmazlarının envanter kayıtlarının tutulması ve diğer kamu idarelerinin taşınmaz envanterlerinin düzenlenmesi görevi, Milli Emlak Genel Müdürlüğü’ne verilmiştir. Ancak, bu süreçte yaşanan aksaklıklar nedeniyle envanter çalışmaları tamamlanamamıştır.
Sayıştay denetimlerinde, Hazine taşınmazlarının envanterine dair işlemlerin muhasebe kayıtlarına yansımasını sağlayacak entegre bir bilişim sisteminin eksikliği dikkat çekmektedir. 2017 yılından itibaren, daha önce kurulan sistemler arasında uyumsuzluk yaşanmış ve bu durum, taşınmazların kaydının manuel olarak yapılmasına neden olmuştur. 2021 yılı itibarıyla, Milli Emlak Otomasyon Projesi (MEOP) sisteminde 4.211.863 tescilli taşınmaz kaydı bulunurken, Muhasebat Genel Müdürlüğü envanterinde bu sayı 2.702.847 olarak tespit edilmiştir. Aradaki fark, 1.509.016 adet taşınmazın muhasebe kaydının yapılmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, Hazine taşınmazlarının envanter çalışmalarının mevzuata uygun bir şekilde tamamlanması ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir. Bu durum, 250, 251 ve 252 hesaplarının doğru ve gerçeğe uygun değerleri yansıtabilmesi için kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Hazineye Ait Taşınmazların Envanter ve Muhasebe Kayıtlarına Alma Çalışmalarının Tamamlanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Milli Emlak Genel Müdürlüğünce Hazineye ait taşınmazların envanter çalışmalarının tamamlanmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 101’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile Hazineye ait taşınmazların envanter kayıtlarını tutmak ve diğer kamu idarelerinin taşınmazlarının envanter kayıtlarının tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirleme görevi Milli Emlak Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Genel Müdürlük, taşınmazların kayda alınması işlemlerini Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirecektir.
Hazineye ait taşınmazların envanter çalışmalarının tamamlanmaması hususu, Sayıştay Denetim Raporlarında daha önceki yıllarda da bulgu konusu edilmiş, ancak envanter çalışmaları tamamlanamamıştır.
Bunun yanında, Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Muhasebat Genel Müdürlüğü arasında, Hazine taşınmazlarına ilişkin işlemlerin muhasebe kayıtlarına yansımasını sağlayan entegre bir bilişim sistemi bulunmamaktadır. Tüm kayıtlar taşra personeli tarafından manuel olarak yapılmaktadır. Bu iki kurum arasında daha önceki yıllarda Hazine taşınmazlarının envanteri için kurulan entegre bilişim sistemleri, 2017 yılından itibaren karşılıklı çalışamaz hale gelmiş ve bu durum envanter çalışmalarının sistem üzerinden otomatik olarak yapılamaması sonucunu doğurmuştur.
2021 yılı denetimleri kapsamında, Muhasebat Genel Müdürlüğünden Hazine taşınmazlarına ilişkin tüm muhasebe envanteri istenilmiş ve bu envanterde yer alan verilerle Milli Emlak Genel Müdürlüğünün elindeki Hazine taşınmazlarına ilişkin veriler karşılaştırılmıştır.
Buna göre;
2021 yılı sonu itibariyle Milli Emlak Otomasyon Projesi (MEOP) sisteminde kayıtlı Hazineye ait tescilli taşınmaz sayısının 4.211.863 adet olduğu,
Muhasebe envanterinde kayıtlı olan taşınmaz sayısının ise 2.702.847 adet olduğu görülmüştür. Bakiye 1.509.016 adet muhasebe envanteri olmayan taşınmazların ayrıntısı aşağıdaki gibidir;
Tablo 5:Muhasebe Envanteri Olmayan Taşınmazların Dağılımı
| Meop’da Yer Alan Muhasebe Kaydı Yapılmayan Taşınmazların Cinsi | Niteliği | Adet |
| 2/B Kapsamındaki Taşınmaz Kaydı | Envanteri Satış Sırasında Yapılanlar | 640.111 |
| Orta Malı, Genel Hizmet Alanı Vs. | İz Bedeli Üzerinden Kaydedilmesi Gerekenler |
588.964 |
| Arsa, Arazi Vs. | Maliyet Bedeli Veya Rayiç Değeri Üzerinden Kaydedilmesi Gerekenler |
279.941 |
| Toplam | Toplam | 1.509.016 |
Bu nedenle, envanter çalışmalarının tamamlanmaması ve mevzuatta öngörülen muhasebe kayıtlarının yapılmaması nedeniyle, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252-Binalar Hesabı tam, doğru ve gerçeğe uygun değerleri göstermemektedir.
Sonuç olarak, Hazine taşınmazlarının envanter çalışmalarının ilgili mevzuat hükümlerine göre tamamlanarak 250, 251 ve 252 hesaplarına kaydedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.