|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ÇED Yönetim Sistemi’nde kararlarla ilgili bilgilerin entegre bir biçimde yer almadığını ortaya koymuştur. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği’nin 27. maddesi, ÇED süreçlerinin çevrimiçi sistem üzerinden yürütülmesi gerektiğini belirtirken, 6. madde ise projelerin ÇED başvuru dosyalarının ve raporlarının, yetkilendirilmiş kurumlar tarafından hazırlanmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, mevcut sistemde başvuru yapılan alanlarla ilgili verilere erişim sağlanamaması, daha önce verilmiş ÇED kararlarının entegre bir şekilde değerlendirilememesine yol açmaktadır.
Bu durum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın düzenlemelerinin İl Müdürlükleri tarafından eksik veya hatalı bir şekilde değerlendirilme riskini artırmaktadır. İdare, ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü bünyesindeki veri tabanlarının entegrasyonu için bir proje geliştirdiğini ve bu projenin Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’ne iletildiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, e-ÇED sisteminde başvuru yapılan alanlara ilişkin tüm kararların görülebildiği entegre bir sistemin kurulması, uygulama birliğinin sağlanması ve doğru veri üretimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: ÇED Yönetim Sisteminde Kararlara Dair Bilgilerin Entegre Bir Şekilde Yer Alması ile İlgili Kontrol Mekanizmasının Kurulmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında kullanılan sistemde, verilen ÇED kararlarına ilişkin bilgilerin entegre bir şekilde yer almadığı tespit edilmiştir.
ÇED Yönetmeliği’nin “Çevrimiçi ÇED süreci yönetim sistemi” başlıklı 27’inci maddesinde, ÇED sürecine ilişkin iş ve işlemlerin, Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sisteminden (e-ÇED) yürütüleceği, Sistemin yürütülmesine ilişkin iş ve işlemlerin Bakanlık tarafından belirleneceği ve Bakanlığın internet sayfasında ilan edileceği ifade edilmektedir.
Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde, Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişilerin, ÇED’e tabi projeler için, ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu; Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurumlara hazırlatmak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlü olduğu ifade edilmektedir.
Bu hükümlere göre, Yönetmelik eki EK-1 Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesinde yer alan tüm işler ÇED’e tabi olup, süreç Bakanlık tarafından takip Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim 44 Raporu
edilmektedir. Yönetmeliğin eki EK-2 Listesinde ise, seçme-eleme kriterleri uygulanacak projeler yer almaktadır. Bu listede yer alan işler, kapsam olarak EK-1 listesinde yer alan işlerden daha küçük olup, Bakanlık, Proje Tanıtım Dosyası hazırlanması sonucunda ÇED raporu hazırlanıp hazırlanmayacağına karar vermekte ve EK-2 Listesi için de başvurular ve süreç takipleri İl Müdürlükleri tarafından yapılmaktadır.
Ancak, Çevrimiçi ÇED Yönetim Sistemine (e-ÇED) girildiğinde, başvuru yapılan alana veya çevresine ilişkin veri alınamadığı görülmüştür. Bu durum, başvuru yapılan alanda daha önceden ÇED kararı verilmişse entegre bir değerlendirme yapılamamasına sebebiyet vermektedir. Aynı zamanda, Bakanlık tarafından yapılan düzenlemelerin İl Müdürlükleri tarafından da bütünleşik bir şekilde görülememesi sonucu değerlendirmelerin eksik ya da hatalı yapılması ihtimalini ortaya çıkarmaktadır.
İdare cevabında, ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü bünyesinde kullanılan veri tabanlarının entegrasyonu için proje hazırlandığı ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğüne iletildiği ifade edilmektedir.
Belirtilen sebeplerle, e-ÇED sisteminde başvuru yapılan alana ilişkin alınan tüm kararların görülebildiği entegre bir sistemin kurulmasının uygulama birliğinin sağlanması ve doğru veri üretilmesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir.