|
ÖZET: Yetki devri yapılan kuruluşlar tarafından uygulanan çevre idari para cezalarının Bakanlık payının izlenmediği tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca, yetki devri yapılan kurumların verdiği cezaların yüzde ellisinin genel bütçeye aktarılması gerekmektedir. Ancak, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında, bu cezaların genel bütçeye gelir kaydedilmediği ve Bakanlık bütçesine karşılık ödeneğin eklenmediği ortaya çıkmıştır.
Aynı zamanda, 31509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği’nin 39. maddesi, kamu idareleri tarafından verilen idari para cezalarının genel bütçeye kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yetki devri yapılan yerel idareler tarafından kesilen cezaların genel bütçeye aktarılmadığı gözlemlenmiştir. Bu durum, Çevre Kanunu’nun uygulanması gereken normlar hiyerarşisinin ihlal edildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Bakanlık tarafından yetki devri yapılan kuruluşların verdiği çevre idari para cezalarının yüzde ellisinin genel bütçeye kaydedilmesi ve bu cezalar için Bakanlık bütçesine gerekli ödeneğin eklenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Bu uygulama, çevre hizmetlerinin finansmanı ve denetim süreçlerinin etkinliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yetki Devri Yapılan Kuruluşlarca Verilen Çevre İdari Para Cezalarının Bakanlık Payının Takip Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 12’nci maddesi gereğince yetki devri yapılan kurum veya kuruluşlarca verilen çevre idari para cezalarının yüzde ellisinin genel bütçeye gelir kaydedilmediği ve karşılığı ödeneğin Bakanlık bütçesine konulmadığı görülmüştür.
2872 sayılı Kanun’un “Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğü” başlıklı 12’nci maddesinde, Kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisinin Bakanlığa ait olduğu ve gerektiğinde bu yetkinin devredilebileceği; “İdari cezalarda yetki” başlıklı 24’üncü maddesinde ise denetim yetkisi verilen kurum ve merciler tarafından verilen idarî para cezalarının yüzde ellisinin genel bütçeye gelir kaydedileceği ve Bakanlık bütçesine, genel bütçeye gelir kaydedilecek idarî para cezaları karşılığı ödenek öngörülmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Öte yandan, 31509 sayılı 12.06.2021 tarihli Resmi gazete’de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği’nin “İdarî para cezalarının gelir kaydı” başlıklı 39’uncu maddesinde ise, 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idarî para cezalarının genel bütçeye gelir kaydedileceği, Kanunun 12’nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisi verilen ve 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer almayan kurum ve merciler tarafından verilen idarî para cezalarının yüzde ellisinin de, Çevre Kanunu uyarınca yapılacak denetimlerle ilgili harcamaları karşılamak ve diğer çevre hizmetlerinde kullanılmak üzere, genel bütçeye gelir kaydedileceği, tahsil edilen tutarın genel bütçeye gelir kaydedilecek miktarının, en geç tahsilatı takip eden ertesi ayın on beşine kadar cezayı tahsil eden kurum ve merciin bulunduğu mahaldeki ilgili muhasebe birimi hesaplarına aktarılacağı,
ifade edilmektedir.
Bakanlık gelir kayıtları üzerinde yapılan incelemede, farklı mahalli idarelere yetki devri yapılmış olmasına rağmen, yetki devri yapılmış mahalli idareler tarafından kesilen idari para cezalarına ilişkin olarak, şimdiye kadar genel bütçeye gelir aktarılmadığı görülmüştür. Aynı zamanda, Bakanlık bütçesine Çevre Kanunu uyarınca yapılacak denetimlerle ilgili harcamaları karşılamak ve diğer çevre hizmetlerinde kullanılmak üzere, genel bütçeye gelir kaydedilecek idarî para cezaları karşılığı ödenek de konulmamıştır. Bu durum, mahalli idareler tarafından normlar hiyerarşisinde üstte olan Çevre Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekirken, Yönetmelik hükümlerinin uygulandığını göstermektedir.
Belirtilen sebeplerle, Bakanlıkça yetki devri yapılan kurum veya kuruluşlarca verilen çevre idari para cezasına ilişkin gelirlerin yüzde ellisinin genel bütçeye gelir kaydedilmesi ve genel bütçeye gelir kaydedilecek idarî para cezaları karşılığı ödeneğin Bakanlık bütçesine konulması gerektiği düşünülmektedir.